I SAB/Wa 240/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Monika Sawa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego 1. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Inwestycji i Rozwoju miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Ministra Inwestycji i Rozwoju; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz M.M. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] maja 2019 r. (data stempla pocztowego), M.M. (dalej: skarżący), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Inwestycji i Rozwoju w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1957 r. nr [...] w części dot. wywłaszczenia części nieruchomości położonej w gminie katastralnej [...] Dz. [...] nr [...], oznaczonej jako [...]. kat [...], o pow. [...] m2 ( z ogólnej powierzchni [...] m2), stanowiącej własność H.O. ze S. (pkt. 7 orzeczenia), w zakresie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z [...] grudnia 2018 r. Skarżący na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 149§ 1a ppsa wniósł o: 1. zobowiązanie Ministra Inwestycji i Rozwoju do załatwienia sprawy w terminie jednego miesiąca; 2. stwierdzenie, że Minister Inwestycji i Rozwoju dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 3. stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa; 4. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości jednokrotnego przeciętnego wynagrodzenia określonego w przepisie art. 154 § 6 ppsa; 5. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że na skutek złożonego w dniu [...] maja 2017 r. wniosku o stwierdzenie nieważności powołanego wyżej orzeczenia, pismem z [...] maja 2017 r. organ wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych. Następnie pismami z [...] czerwca 2017 r. i [...] września 2017 r. organ zwrócił się do Sądu Rejonowego dla [...] – [...] w [...], Archiwum Narodowego w [...], [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] i Urzędu Miasta [...] o nadesłanie dokumentów dotyczących nieruchomości objętych wnioskiem, w tym wieczystoksięgowych i geodezyjnych. [...] września 2018 r, po przeszło roku Minister przekazał akta biegłemu geodecie, który zwrócił je z opinią [...] października 2018 r. Postanowieniem z [...] listopada 2018 r. organ zawiesił z urzędu postępowanie. Skarżący wskazał, że nie zgadza się z treścią tego postanowienia i pismem z [...] grudnia 2018 r. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Skarżący podniósł, że pomimo upływu terminu organ nie rozpoznał przedmiotowego wniosku i dlatego pismem z [...] marca 2019 r. wniósł ponaglenie. Do dnia wniesienia skargi organ nadal nie rozpoznał wniosku. Na skutek ponaglenia organ wyznaczył termin rozpoznania sprawy do [...] sierpnia 2019 r. wskazując, że sprawy rewindykacyjne są sprawami skomplikowanymi. W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju (dalej: minister/organ) wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowa sprawa ma charakter bardzo skomplikowany z uwagi na trudności związane z ustaleniem legitymacji wnioskodawcy do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] kwietnia 1957 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości wskazanej w pkt 7 orzeczenia. Organ wskazał, iż w wyniku przeprowadzenia szeregu czynności wyjaśniających ustalono, że wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej wówczas część parceli nr [...] odpowiada obecna działka ewidencyjna nr [...] (dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]) oraz część działki ewidencyjnej nr [...] (dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]). Organ wskazał, że analiza treści działu [...] ww. ksiąg wieczystych wskazuje, że dotychczas nie ujawniono okoliczności nabycia przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości w wyniku jej wywłaszczenia orzeczeniem z [...] kwietnia 1957 r. nr [...], zaś w dziale [...] ww. ksiąg wieczystych jako właściciel nieruchomości jest ujawniony M.M. – wnioskodawca przedmiotowego postępowania nadzorczego. Organ podniósł także, że uzyskał również informację z Sądu Rejonowego dla [...] – [...] w [...] z [...] maja 2018 r. sygn. akt [...] C [...] oraz z Urzędu Miasta [...] z [...] czerwca 2018 r., że Skarb Państwa Prezydent Miasta [...] wytoczył powództwo przeciwko M.M. o uzgodnienie treści ww. ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym, które ma na celu ujawnienie w księdze wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela wywłaszczonej nieruchomości. Z tego względu postanowieniem z [...] listopada 2018 r. nr [...], Minister Inwestycji i Rozwoju zawiesił z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1957 r. nr [...] , a postanowieniem z [...] maja 2019 r., rozpoznając wniosek skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymał je w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. Odnosząc się do zarzutów skargi należy podnieść, że zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania nakłada na organ przepis art. 35 § 1 i 2 k.p.a. O każdym przypadku gdy sprawa nie zostanie załatwiona w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy art. 36 § 1 k.p.a. w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). W sprawie ze skargi na przewlekłość postępowania, Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie pismem z [...] maja 2017 r. skarżący złożył wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1957 r., nr [...] w części dotyczącej nieruchomości położonej w gminie katastralnej [...] Dz. [...] nr [...], oznaczonej jako [...]. kat [...], o pow. [...] m2 ( z ogólnej powierzchni [...] m2), stanowiącej własność H.O. ze S.. Postanowieniem z [...] listopada 2018 r. nr [...] organ zawiesił z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia do czasu prawomocnego zakończenia postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym dla [...] – [...] w [...] o uzgodnienie treści ksiąg wieczystych nr [...] i nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym. Skarżący pismem z [...] grudnia 2018 r., które wpłynęło do organu [...] grudnia 2018 złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. postanowieniem. Pismem z [...] maja 2019 r., które wpłynęło do organu [...] maja 2019 r., skarżący złożył przedmiotową skargę. Postanowieniem z [...] maja 2019 r. minister utrzymał w mocy ww. postanowienie z [...] listopada 2018 r. Sprawa zatem, w zakresie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, do dnia wyrokowania została załatwiona w związku z czym Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa umorzył postępowanie w zakresie wyznaczenia organowi terminu do wydania decyzji rozstrzygającej przedmiotowy wniosek z [...] grudnia 2018 r. Sąd zwraca przy tym uwagę, że badanie zasadności zawieszenia postępowania nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, zaś zawieszenie postępowania stanowi obiektywną przeszkodę tamującą bieg terminów do rozpoznania sprawy. Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie przewlekłość miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie terminu musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W niniejszej sprawie taka sytuacja miała miejsce. Zauważyć należy, że wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy w związku z postanowieniem z [...] listopada 2018 r., w którym organ zawiesił z urzędu postępowanie, wpłynął do organu [...] grudnia 2018 r i nie został do dnia wniesienia przedmiotowej skargi rozpoznany. Wniosek ten został rozpoznany dopiero w dniu [...] maja 2019 r. Brak jest przy tym okoliczności, które uzasadniałyby jego rozpoznanie w tak długim – 6 miesięcznym terminie, w sytuacji gdy organ, jak sam wskazuje w odpowiedzi na skargę, dysponował dokumentami, które stanowiły podstawę postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie. Jednocześnie Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił. Suma pieniężna z art. 154 § 7 ppsa do której odwołuje się także art. 149 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny i prewencyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. Środek ten powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu oraz w sytuacji, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej "sankcji" organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie zachodzi. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1a ppsa orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku zapadło na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa, zaś w pkt 3 wyroku zapadło na podstawie art. 151 ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa i 205 § 2 ppsa. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ppsa, który to przepis dopuszcza rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.