I SAB/Wa 241/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Protokolant starszy referent Agnieszka Bieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2014 r. sprawy ze skargi K. Z., J. Z.-W. i M. G. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku K. Z., J. Z.-W. i M. G. w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] hip. "[...]" dz. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących: K. Z., J. Z.-W. i M. G. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. K. Z., M. G. i J. Z.-W. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. "[...]", dz. [...]. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu (21 listopada 1945 r.) grunty nieruchomości [...], w tym grunt przedmiotowej nieruchomości, przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) na własność Skarbu Państwa. W dniu 16 marca 1988 r. były właściciel nieruchomości – F. K. wystąpił o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. "[...]", dz. [...]. W dniu 10 lipca 1995 r. F. K. ponowił swój wniosek. Wnioskiem z dnia 5 września 2001 r. spadkobierczynie dawnego właściciela – K. Z., M. G. i J. Z.-W. zwróciły się o ustalenie odszkodowania za w/w nieruchomość. J. Z.-W. wniosek swój ponowiła pismem z dnia 6 listopada 2006 r. Decyzją z dnia [...] października 2008 r., nr [...] Prezydent W. odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] stwierdzając, że organ I instancji naruszył art. 7 i art. 77 § 1 Kpa, uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W ramach ponownie prowadzonego postępowania odszkodowawczego, organ I instancji pismami z dnia 18 maja 2010 r., z dnia 26 kwietnia 2012 r., z dnia 14 września 2012 r., z dnia 20 lutego 2013 r. i z dnia 5 lipca 2013 r., kierowanymi do pełnomocnika stron, wyznaczał kolejne dodatkowe terminy załatwienia sprawy. Ostatnim z wymienionych pism wyznaczono termin załatwienia sprawy do dnia 31 października 2013 r. z uwagi na konieczność wykonania operatu szacunkowego określającego wartość działki, będącej przedmiotem postępowania. Ponadto, jako przyczynę niezałatwienia wniosku odszkodowawczego w terminie podano brak środków finansowych na przyznanie i wypłatę odszkodowania. Strony pismem z dnia 30 lipca 2013 r. wniosły zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta W. sprawy w terminie. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył organowi I instancji dodatkowy termin zakończenia postępowania do dnia 31 grudnia 2013 r. K. Z., M. G. i J. Z.-W. pismem z dnia 21 marca 2014 r. wystąpiły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. "[...]", dz. [...]. Skarżące wniosły o wyznaczenie Prezydentowi W. terminu zakończenia postępowania, wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Podał, że niniejsze postępowanie prowadzone jest na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W toku postępowania organ podjął szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji merytorycznej. Zaznaczył, że pełnomocnik stron pismem z dnia 4 lutego 2014 r. został poinformowany o przyczynach zwłoki w wydaniu decyzji o przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", Sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej: "Kpa", a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania. Z przepisu art. 35 § 1 Kpa wynika, iż organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 Kpa). W myśl art. 36 § 1 Kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 Kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa). Organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W sprawie tej nie ma wątpliwości, że terminy określone w art. 35 § 3 Kpa upłynęły, zaś postępowanie z wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], nie zostało przez organ zakończone w wymaganej przez przepisy prawa formie do dnia orzekania przez Sąd w sprawie ze skargi na bezczynność organu. Z tego względu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie, uwzględniając skargę na bezczynność, Sąd stwierdził, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, tj. art. 12 § 1, art. 35 i art. 36 Kpa. Za rażące naruszenie w/w przepisów można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również nieuzasadnione rodzajem sprawy długotrwałe prowadzenie postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide: wyrok WSA w Warszawie z 20.10.2011 r., I SA/Wa 353/11, wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., II SAB/Gd 30/11, publ. - cbois.nsa.gov.pl.). W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że Prezydent W. w początkowym okresie podejmował czynności zmierzające do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Świadczą o tym m.in. pisma z dnia 27 listopada 2007 r. oraz z dnia 24 czerwca 2008 r. skierowane do Archiwum Państwowego W. o przesłanie kopii materiałów z lat 1945-1965 – inwentaryzacji zniszczeń B.O. [...] oraz planu obejmującego teren [...], jak również kopii materiałów dotyczących przeznaczenia nieruchomości w Ogólnym Planie Zabudowania Miasta W. zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. Ponadto decyzją z dnia [...] października 2008 r. Prezydent W. orzekł merytorycznie. Po tym jednak, jak w/w decyzja została uchylona decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., organ I instancji, dysponując aktami administracyjnymi sprawy od dnia 5 marca 2010 r., ograniczył się właściwie tylko do informowania stron o kolejnych terminach zakończenia postępowania – najpierw do 30 października 2010 r., potem do 31 lipca 2012 r., następnie do 31 grudnia 2012 r., 30 czerwca 2013 r., 31 października 2013 r. i 31 maja 2014 r. Nawet dodatkowy termin wyznaczony przez Wojewodę [...] zakończenia postępowania do 31 grudnia 2013 r. nie został przez Prezydenta W. dotrzymany. I tak z uwagi na czas, jaki upłynął od daty, w której organ I instancji ponownie obowiązany był do rozpatrzenia niniejszej sprawy odszkodowawczej, liczony od zwrotu akt administracyjnych (tj. od 5 marca 2010 r.), zasadnym jest zarzut długotrwałości prowadzenia postępowania, co – w ocenie Sądu – świadczy o rażącym naruszeniu prawa. Przez ponad cztery i pół roku organ nie rozstrzygnął sprawy. Ponadto sposób prowadzenia postępowania wskazuje, że Prezydent W. nie zmierzał tak w 2010 r., jak i w kolejnych latach do rozpoznania sprawy i zakończenia postępowania. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby można było na gruncie prawa usprawiedliwić sposób prowadzenia przez organ postępowania w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, bezczynności trwającej kilka lat, przy braku podejmowania działań zmierzających do zakończenia postępowania, nie można usprawiedliwić ani dużą ilością spraw napływających do organu, ani brakiem dostatecznych środków finansowych na wypłatę odszkodowania. W świetle powyższego, uwzględniając całokształt okoliczności sprawy, Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta W. miała charakter rażącego naruszenia prawa. Sąd uwzględniając wniosek skarżących orzekł o wymierzeniu organowi grzywny, uznając, że grzywna w wysokości 500 zł stanowi dla organu wystarczająco dyscyplinujący środek. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 4 sentencji, orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.