I SAB/Wa 241/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. K. i J. M. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. stwierdza, że Prezydent m.st. Warszawy dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Prezydenta m.st. Warszawy do wydania aktu; 3. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz K. K. i J. M. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. K. K. i J. M. wnieśli w piśmie z 25 maja 2022 r. podtrzymanym pismem z 14 czerwca 2022 r. skargę na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy ewentualnie przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku z 16 lutego 1949 r., ponowionego 25 września 1991 r., dotyczącego przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] ozn. hip. Nr [...], dz. Nr 4 w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. W skardze wnieśli o: 1) zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w możliwie najkrótszym terminie; 2) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym; 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego. W skardze podnieśli, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został złożony 16 lutego 1949 r. przez A. M. i S. M. oraz ponowiony 25 września 1991 r. podaniem Z. D. i J. M. oraz 15 stycznia 2014 r. wnioskiem K. K. o zwrot nieruchomości. Prezydent m.st. Warszawy postanowieniem z 25 lutego 2022 r. zawiesił z urzędu postępowanie z wniosku Z. D. i J. M. z 25 września 1991 r. oraz wniosku K. K., działającej w imieniu A. K. z 15 stycznia 2014 r. o wypłacenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do ww. nieruchomości. Dalej wskazali, że 28 kwietnia 2022 r. zostało skierowane do Wojewody Mazowieckiego zażalenie w związku z bezczynnością organu w sprawie dotyczącej rozpoznania wniosku z 16 lutego 1949 r., ponowionego 25 września 1991 r. o zwrot nieruchomości warszawskiej przy ul. Wiktorskiej. Jednakże do dnia dzisiejszego organ administracji nie załatwił sprawy co do meritum. W odpowiedzi na skargę Prezydent m.st. Warszawy wniósł o odrzucenie skargi a w przypadku jej uwzględnienia o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu podał, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) nie został do chwili obecnej rozpoznany. Prezydent m.st. Warszawy wskazał że z opinii geodezyjnej z 12 czerwca 1918 r. wynika, że sporna nieruchomość obejmuje obecnie działki ewidencyjne nr 8 cz., 7 cz., 14/22 cz. i 18 cz. z obrębu 1-01-18, zatem zobowiązany był przed wydaniem rozstrzygnięcia ustalić aktualnych właścicieli ww. działek. Ustalając to okazało się, że jeden ze współwłaścicieli nie żyje w związku z czym postanowieniem z 22 czerwca 2022 r. zostało zawieszone postępowanie dotyczące działki nr 8. Odnosząc się do reszty działek gruntów organ podał, że 20 czerwca 2022 r. zawiadomił strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, jednocześnie w odpowiedzi na skargę informując, że decyzja zostanie wydana po upływie wyznaczonego terminu do zapoznania się stron z aktami. Dalej Prezydent podał, że 28 kwietnia 2022 r. otrzymał zażalenie na bezczynność w sprawie rozpoznania przedmiotowego wniosku, które wraz z aktami sprawy zostało przekazane do Wojewody Mazowieckiego przy piśmie z 4 maja 2022 r. Postanowieniem z 20 czerwca 2022 r. Wojewoda Mazowiecki uznał ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył termin do załatwienia sprawy do 3 miesięcy (od dnia doręczenia postanowienia wraz z aktami sprawy). Postanowienie to dotyczyło części przedmiotowej nieruchomości obejmującej działki nr 7 i 8 z obrębu 1-01-18. W części pozostałej, stanowiącej własność Miasta Stołecznego Warszawy, Wojewoda Mazowiecki zawiadomieniem z 20 czerwca 2022 r. przekazał sprawę Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie do rozpatrzenia zgodnie z właściwością. Organ stwierdził, że zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopóki stronie przysługuje prawo wniesienia jakiegokolwiek środka zaskarżenia, dopóty wniesienie skargi na ten akt do sądu administracyjnego, jako przedwczesne, jest niedopuszczalne. Dla wypełnienia warunku wyczerpania środków zaskarżenia bezwzględnie konieczne jest uprzednie rozpoznanie wniesionego środka zaskarżenia przez organ administracji publicznej drugiej instancji. W sytuacji zaś, gdy strona nie wyczerpie trybu zaskarżenia, skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 powołanej wyżej ustawy. Tymczasem w sprawie niniejszej, zdaniem organu, skarżący nie dopełnili tego obowiązku, gdyż zażalenie na bezczynność w części obejmującej grunt stanowiący własność Miasta Stołecznego Warszawy nie zostało rozpoznane do chwili obecnej, zaś w części stanowiącej własność osób trzecich i Skarbu Państwa nie upłynął termin na zakończenie sprawy wskazany przez organ drugiej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Sąd uznał niniejszą skargę za dopuszczalną. Wniesienie zażalenia na niezałatwienie sprawy jest wystarczające do uznania skargi za dopuszczalną, nie ma tu znaczenia kiedy to zażalenie zostanie rozpatrzone przez organ wyższego stopnia. Przechodząc doi meritum sprawy trzeba wskazać, że zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329) – dalej zwanej "ppsa" sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie wystąpiła bezczynność organu, a nie przewlekłość, w przedmiocie rozpoznania wniosku z 15 lutego 1949 r. o przyznanie użytkowania wieczystego dotyczącego nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. hip. nr [...]. Na wstępie należy zauważyć, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Tak więc dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami prawa. Z art. 35 § 1 kpa wynika, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny więc być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Podkreślić w tym miejscu należy, że do terminów tych nie wlicza się okresów zawieszenia postępowania (art. 35 § 5 kpa). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie rażącej bezczynności organu do daty wydania przez Prezydenta m.st. Warszawy postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania dekretowego w zakresie dotyczącym działki nr 8 (22 czerwca 2022 r.) oraz do daty wydania przez organ decyzji kończących postępowanie dekretowe w zakresie dotyczącym działek nr: 7, 14/22, 18 (25 lipca 2022 r.). Przedmiotowe postępowanie toczyło się ponad 70 lat i żadne argumenty nie usprawiedliwiają tak długo trwającej bezczynności organu, skoro doszło do rażącego naruszenia prawa poprzez znaczne przekroczenie terminów ustawowych w załatwieniu niniejszej sprawy. Ze względu natomiast na zawieszenie postępowania dekretowego w zakresie dotyczącym działki nr 8 oraz częściowe załatwienie co do istoty wniosku dekretowego w zakresie dotyczącym działek nr: 7,14/22,18 nie było podstaw do zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a (pkt 1 wyroku), art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 (pkt 2 wyroku) w zw. z art. w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ppsa orzekł, jak w sentencji. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).