I SAB/Wa 242/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2011 r. sprawy ze skargi A. W. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku A. W. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wnioskiem z dnia 30 kwietnia 1991 r. A. W., w imieniu spadkobierców po W. i F. W. wystąpił do Komisji Inwentaryzacyjnej przy Urzędzie [....] o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Pismem z dnia 7 października 2010 r. złożył do organu I instancji zażalenie na bezczynność Prezydenta W. z prośbą o jego przekazanie do Wojewody [...]. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 28 lutego 2011 r. W dniu 16 czerwca 2011 r. A. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. dotyczącą wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] wnosząc o wyznaczenie ostatecznego terminu do załatwienia sprawy. Skarga została wniesiona do organu w dniu 16 czerwca 2011 r., a następnie przekazana do sądu w dniu 7 lipca 2011 r. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż z uwagi na złożony charakter postępowania w chwili obecnej trwa analiza zgromadzonej dokumentacji, konieczne jest również sporządzenie operatu szacunkowego. Pismem z dnia 7 lipca 2011 r. strony postępowania zostały poinformowane, że decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana w terminie do dnia 31 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle obowiązujących przepisów prawa sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości orzeka m.in. w zakresie skarg na bezczynność organów administracji (art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oceniając postępowanie organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, właściwość sądu dotyczy zatem niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. W przypadku skargi na bezczynność organu administracji publicznej przedmiotem kontroli sądu nie jest określony akt lub czynność organu, lecz ich brak w sytuacji, gdy istniał obowiązek podjęcia działania w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Od dnia 17 maja 2011 r. orzekając o bezczynność organu, Sąd ma także obowiązek stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu skarga A. W. na bezczynność Prezydenta W. jest zasadna, albowiem organ nie wydał żadnego rozstrzygnięcia w przewidzianym prawem terminie. Dyspozycja art. 35 § 1 kpa nakazuje organom administracji publicznej załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). Zgodnie z art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy. Skarżący zgodnie z przepisem art. 37 § 1 kpa, wobec niezałatwienia sprawy w terminie ustawowym wniósł do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie wydania decyzji ustalającej odszkodowanie. Tym samym zostały spełnione wymogi formalne wniesienia skargi na bezczynność. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Z akt administracyjnych wynika, iż w następstwie wniosku skarżącego z dnia 30 kwietnia 1991 r. Prezydent W. pismem z dnia 27 sierpnia 2009 r. poinformował go o podstawach prawnych prowadzonego postępowania i o ogólnym stanie faktycznym sprawy. Następnie pismem z dnia 4 lutego 2010 r. Prezydent W. wystąpił do Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o przesłanie wydruku z ewidencji gruntów, decyzji komunalizacyjnych oraz rozliczenia powierzchni przedmiotowej działki, a pismem z dnia 26 marca 2010 r. wystąpił do Delegatury Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu [...] o przesłanie poświadczonych za zgodność z oryginałem dokumentów dotyczących przejęcia przedmiotowej nieruchomości pod inwestycję, decyzji lokalizacyjnych i innych dokumentów dotyczących przekazania gruntu. Pismem z dnia 3 listopada 2010 r. Prezydent W. poinformował strony o nowym terminie załatwienia sprawy do dnia 28 lutego 2011 r., a następnie pismem z dnia 7 lipca 2011 r. poinformował, że decyzja zostanie wydana w terminie do dnia 31 października 2011 r. Na rozprawie w dniu 4 listopada 2011 r. skarżący oraz pełnomocnik organu oświadczyli, iż decyzja w sprawie nie została wydana. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie bez wątpienia zaistniały przesłanki do uznania, iż skarga na bezczynność jest zasadna. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż uzasadnione jest zobowiązanie Prezydenta W. do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku skarżącego o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zauważyć należy, iż dla oceny bezczynności organu administracji w przedmiotowej sprawie nie mają znaczenia, złożony charakter postępowania, konieczność sporządzenia operatu szacunkowego czy też względy ekonomiczne. Wbrew stwierdzeniu organu okoliczności te w żadnym razie nie mogą stanowić podstawy do oddalenia skargi. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma bowiem znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności czy bezczynność organu została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Przepis art. 14 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173), dodał do przepisu art. 149 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zdanie drugie w brzmieniu "Jednocześnie sąd stwierdza czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa". Po dniu wejścia w życie tej zmiany (17 maja 2011 r.) sądy administracyjne mają obowiązek przy stwierdzeniu bezczynności organu lub przewlekle prowadzonego postępowania dokonania oceny, czy zaniechania te miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pojęcie rażącego naruszenia prawa zostało zdefiniowane przez doktrynę i orzecznictwo w związku z treścią przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisu, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Podstawą zastosowania tej przesłanki może być zatem nie budzący wątpliwości stan prawny. Rażące naruszenie prawa, to naruszenie oczywiste, wyraźne, bezsporne. Można zatem mówić o nim tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce w szczególności wówczas, gdy decyzja została wydana wbrew zakazom lub nakazom ustanowionym w przepisie, a także wtedy, gdy wbrew przesłankom przepisu nadano prawa lub obowiązki, lub też odmówiono ich. Powyższa definicja dotyczy w zasadzie rażącego naruszenia prawa materialnego, jednakże możliwe jest także rażące naruszenie przepisów postępowania. Za rażące naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym można uznać oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dających podstawy do wznowienia postępowania. O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia prowadząca do nadania prawa lub jego odmowy wbrew wszystkim przesłankom przepisu. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu przepisu art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczyć może w szczególności zawartych w kpa przepisów o terminach załatwienia sprawy administracyjnej. Zgodnie z art. 35 kpa organ administracji publicznej zobowiązany jest załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki, przy czym załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Za rażące naruszenie tych przepisów można zatem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie. Jednakże w przekonaniu Sądu celem ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Uwzględniając zatem przedmiot wniosku oraz czynności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej ustalenia za nieruchomość [...] sąd stwierdził, że bezczynność organu w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ bowiem w okresie od złożenia wniosku 30 kwietnia 1991 r. do dnia wyrokowania w sprawie niniejszej podjął znikome czynności w sprawie, a od dnia 17 maja 2011 r. żadnych. W związku z powyższym Sąd mając na uwadze wyłącznie działania lub zaniechania organu administracyjnego w okresie od 17 maja 2011 r. uznał, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Biorąc bowiem pod uwagę, że wniosek skarżącego o ustalenie odszkodowania został złożony w dniu 30 kwietnia 1991 r. i pomijając wadliwość postępowania sprzed 17 maja 2011 r. wobec nie podjęcia przez organ po tym dniu żadnych czynności zmierzających do zakończenia postępowania uznać należy, iż powyższa okoliczność jest wystarczająca do oceny zaniechań organu jako rażąco naruszających prawo. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.