I SAB/Wa 242/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant referent stażysta Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2012 r. sprawy ze skargi B. W. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia 7 listopada 1990 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz B. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego. Bożena W. pismem z dnia 24 maja 2012 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul.[...], stanowiącą obecnie cześć działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu[...]. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, wnioskiem z dnia 7 listopada 1990 r. poprzednik prawny wnioskodawczyni J. B. , wystąpił do Urzędu W. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położną w W. przy ul.[...] , przejętą dekretem z dnia 26 października 1945 roku. Pismem z dnia 27 lipca 1998 r. Urząd Rejonowy w W. poinformował wnioskodawcę, że w związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. ustawy o gospodarce nieruchomościami, organem właściwym do rozpoznania przedmiotowego wniosku stał się Wojewoda[...]. W ślad za tym pismem organ w dniu 9 listopada 1998 r. przekazał wojewodzie akta sprawy. Kolejnym pismem z dnia 13 stycznia 1999 r., Wojewoda [...] działając w oparciu o art. 137 pkt 37 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych innych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668), przekazał prowadzenie sprawy Staroście Powiatu[...] , jako organowi właściwemu do rozpoznawania z dniem 1 stycznia 1999 r. spraw objętych działaniem dekretu warszawskiego z dnia 26 października 1945 r. W związku ze zmianą przepisów ustrojowych, organem właściwym do orzekania w sprawie stał się Prezydent W. wykonujący zadania starosty, który w 2003 r. przejął prowadzenie przedmiotowej sprawy. Przy piśmie z dnia 14 maja 2008 r. wnioskodawca przesłał dokumenty potwierdzające jego następstwo prawne po byłym właścicielu nieruchomości. W sierpniu 2008 r. Prezydent W. wystąpił do Wydziału Architektury o przesłanie informacji dotyczących rozpoczęcia i ukończenia budowy przy ul. [...] oraz do Archiwum Państwowego o nadesłanie materiałów inwentaryzacyjnych zniszczeń oraz kopii planu zabudowania zatwierdzonego przez Ministra Robót Publicznych. Kolejne działania organ podjął w marcu 2010 r. kiedy to ponownie zwrócił się do ww. instytucji o nadesłanie dokumentów potrzebnych do rozpoznania sprawy. W dniu 22 lipca 2010 r. Wydział Architektury i Budownictwa W. przesłał do organu dokumenty, o które Prezydent wnioskowała pismem z sierpnia 2008 roku. Pismem z dnia 3 listopada 2010 r. Prezydent wezwał wnioskodawcę do przedstawienia oryginałów dokumentów, które przesłał do organu przy piśmie z dnia 14 maja 2008 r. Jednocześnie organ powiadomił wnioskodawcę, że decyzja w sprawie zostanie wydana do dnia 28 lutego 2011 roku. Wobec braku rozstrzygnięcia w sprawie J. B. wystąpili do Wojewody [...] w trybie art. 37 kpa z zażaleniem na niezałatwienie przez Prezydenta sprawy. Zażalenie zostało uwzględnione i postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] Wojewoda [...] wyznaczył Prezydentowi W. dodatkowy termin na podjęcie decyzji tj. do dnia 28 lutego 2011 roku. Na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] września 2011 r. Rep. A [...] sporządzonego przed notariuszem D. S., spadek po zmarłym w dniu [...] czerwca 2011 r. J. B. nabyła żona C. B. oraz córka B. W. . Pismem z dnia 18 czerwca 2012 r. organ poinformował T. W. że z uwagi na złożonych charakter sprawy oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań, rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie nastąpi w terminie do dnia 31 października 2012 roku. W uzasadnieniu skargi z dnia 24 maja 2012 r. złożonej do WSA w Warszawie B. W. wskazała do dnia wniesienia skargi organ nie wydał w sprawie rozstrzygnięcia, co świadczy bezspornie o przedłużającym się i przewlekle prowadzonym postępowaniu, jak również lekceważeniu przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy oraz wytycznych organu nadrzędnego. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 tego dekretu ww. grunt przeszedł na własność gminy W., a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14 poz. 130) stał własnością Skarbu Państwa, a obecnie wchodzi w skład stanowiącej własność M.W. działki ewid. nr [...] z obrębu[...] . Prowadzone przed Prezydentem W. postępowanie odszkodowawcze zainicjowane zostało wnioskiem spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości i toczy się w oparciu o przepis art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Organ podkreślił, że w toku prowadzonego postępowania zgromadzono szereg materiałów dowodowych, jednak z uwagi na złożony charakter postępowania nie było możliwości wydania rozstrzygnięcia, o czym skarżąca była informowana. Dodatkowo organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie niezbędnym będzie wykonanie operatu szacunkowego określającego wartość ww. nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej również poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność organów. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji albo innego aktu administracyjnego lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma zatem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia. Z analizy dokumentów znajdujących się aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu wraz ze skargą z dnia 24 maja 2012 r. wynika, że od dnia ustanowienia Prezydenta W. wykonującego zadania starosty organem właściwym do rozpozna wniosku odszkodowawczego za grunt [...], czyli co najmniej od 2003 r. kiedy organ ten przejął prowadzenie sprawy, do dnia wydania niniejszego wyroku upłynęło ponad 9 lat. Zdaniem Sądu był to wystarczający okres czasu na pozyskanie niezbędnych dokumentów pozwalających na rozpoznanie przedmiotowej sprawy. Sąd oceniając aktywność organu na przestrzeni tego okresu doszedł do przekonania, że wprawdzie Prezydent podejmował czynności mające na celu zakończenie postępowania, jednakże działania te przebiegały niezwykle opieszale. Z chwilą przejęcia postępowania organ pismem z dnia 4 marca 2003 r. wzywał J. B. do wykazania się następstwem prawnym po byłym właścicielu nieruchomości. Akta sprawy jednoznacznie wskazują, że od tego dnia, do dnia otrzymania postanowień spadkowych w dniu [...] maja 2008 r. organ nie podejmował jakichkolwiek działań w sprawie. Dalsze kroki Prezydenta następują dopiero po kilku dalsze miesiącach, kiedy to występuje on pismem z dnia 6 sierpnia 2008 r. do Archiwum Państwowego. Po tym następuje kolejna tym razem 19-miesięczna przerwa trwająca do dnia 17 marca 2010 r., kiedy to organ ponownie zwraca się do Archiwum Państwowego o nadesłanie następnych dokumentów. Dalsze działania Prezydenta W. ograniczały się w istocie jedynie do informowania wnioskodawcy, a następnie jego spadkobierczyni o kolejnych planowanych terminach załatwienia sprawy (pisma z dnia 3 listopada 2010 r., 9 sierpnia 2011 r. i 18 czerwca 2012 r.). W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że złożona skarga jest w pełni zasadna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Nie można przyjąć, że wskazany organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz że na bieżąco prowadził sprawą. Zaznaczyć przy tym należy, że wystosowanie do strony pism informujących o niemożności załatwienia sprawy w terminie i wyznaczeniu ciągle nowego (nawet czteromiesięcznego) terminu jej załatwienia, nie można uznać za czynności zmierzające do zakończenia sprawy. Wskazywane natomiast przez organ przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie, tj. konieczność zebrania całego materiału dowodowego, sporządzenia operatu szacunkowego, złożony charakter postępowania i duża ilości spraw z zakresu odszkodowań, w żaden sposób nie usprawiedliwiają bezczynności organu. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ppsa, orzekł jak w punkcie I sentencji. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności oraz wprowadzenie, z dniem 17 maja 2011 r. restrykcyjnych przepisów dotyczących bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej, co związane jest z wejściem w życie ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz.U nr 34, poz. 173), a konkretnie jej art. 14 pkt 2, Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem podstawowych zasad postępowania, zwłaszcza wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, jak również art. 35 oraz art. 36 kpa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.