I SAB/Wa 244/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) sędzia WSA Monika Sawa po rozpoznaniu w dniu 29 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. P. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwolnienie z odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze oddala skargę. B. P. pismem z dnia [...] maja 2019 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie przez Wójta Gminy [...] postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2019 r. o zwolnienie z odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Skarżąca w dniu [...] grudnia 2018 r. złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] wniosek o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych na rzecz córki N. P. W toku postępowania, w dniu [...] lutego 2019 r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie jej z ponoszenia odpłatności za usługi opiekuńcze, jeżeli zostaną jej przyznane. Pismem z dnia [...] lutego 2019 r. organ poinformował skarżącą o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do [...] marca 2019 r. Decyzją z dnia [...] marca 2019 r. Wójt Gminy [...] wydał decyzję przyznającą wnioskowane świadczenia, ustalając jednocześnie wysokość odpłatności za nie. Po wniesieniu przez skarżącą ponaglenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. uznało je za nieuzasadnione. Po wniesieniu przez skarżącą kolejnego ponaglenia z dnia [...] maja 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. uznało je również za nieuzasadnione. W skardze skarżąca wniosła o zobowiązanie Wójta Gminy [...] do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, ewentualne stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem skarżącej Wójt Gminy [...] winien wydać decyzję w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z [...] lutego 2019 r. o zwolnienie z ponoszenia odpłatności za przyznane usługi opiekuńcze. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] podniósł, że skarga jest bezzasadna i wyjaśnił, że w decyzji z dnia [...] marca 2019 r. przyznano skarżącej specjalistyczne usługi opiekuńcze z jednoczesnym ustaleniem ponoszenia odpłatności za nie, uzasadniając z jakiego powodu skarżącej nie przysługują świadczenia nieodpłatne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Skarga nie jest uzasadniona, co skutkowało jej oddaleniem. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania przez Wójta Gminy [...] w rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia [...] lutego 2019 r. , a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że Wójt Gminy [...] w dniu [...] marca 2019 r. wydał decyzję w przedmiocie przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych ustalając jednocześnie ich odpłatność. Nie pozostaje on zatem w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej o zwolnienie jej z ponoszenia tych kosztów z uwagi na to, że w decyzji zawarto rozstrzygnięcie o odpłatności ze wskazaniem w jej uzasadnieniu, że skarżąca nie spełnia przesłanek uzasadniających odstąpienie od ustalenia odpłatności. Zgodnie z art. 50 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ośrodek pomocy społecznej przyznaje usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia. Podstawę decyzji w przedmiocie pomocy w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych oprócz przepisu art. 50 ustawy o pomocy społecznej stanowi również uchwała rady gminy określająca szczegółowo kwestie dotyczące usług (art. 50 ust. 6), a w przypadku specjalistycznych usług opiekuńczych także rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (art. 50 ust. 7). Z treści powyższych przepisów wynika, że przypadek przyznania usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych ma charakter obligatoryjny co oznacza, że usługi te muszą być przyznane w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek, niemniej jednak decyzje w sprawie tych usług mają charakter uznaniowy zarówno w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do okresu i miejsca świadczenia, czy też ewentualnej odpłatności. W orzecznictwie przyjmuje się, że wyznacznikami ustalenia zakresu przyznania usługi są - z jednej strony - rozmiar potrzeb i sytuacja wnioskodawcy a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. W świetle powyższego stwierdzić należy, że organ pomocy społecznej miał obowiązek rozpoznać wniosek skarżącej w przedmiocie przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych, rozstrzygając jednocześnie w decyzji o ich odpłatności bądź o odstąpieniu od odpłatności, co też uczynił. Brak jest uzasadnienia dla potrzeby rozstrzygania w oddzielnej decyzji o zwolnieniu skarżącej z ponoszenia odpłatności za przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze. Jedyną drogą prowadzącą do zakwestionowania prawidłowości decyzji z dnia [...] marca 2019 r. w zakresie odpłatności za przyznane usługi było złożenie od niej odwołania, a nie skarga na bezczynność organu, która jest w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego całkowicie bezzasadna. Odnosząc się do wniosku skarżącej o zobowiązanie organu do ukarania pracownika karą dyscyplinarną, należy wyjaśnić, że tego rodzaju rozstrzygnięcia pozostają poza kognicją sądów administracyjnych. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.