I SAB/Wa 245/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, , po rozpoznaniu w dniu 9 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. i [...] Sp. j. z siedzibą w [...] na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...], oznaczoną jako dz.ewid. nr [...] w obrębie [...], pochodzącą z nieruchomości hip. [...] w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących: M. K. i [...] Sp. j. z siedzibą w [...] solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] maja 2019 r. M. K. i [...] Sp. j. z siedzibą w [...] (dalej jako skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako organ/prezydent) w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z [...] marca 1994 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...] (obecnie [...]) ozn. hip nr [...]. W skardze podniesiono, że pomimo upływu 24 lat od dnia złożenia wniosku organ nie zawiadomił strony o wszczęciu postępowania, nie podejmował we wskazanym okresie żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy, nie zawiadamiał wnioskodawcy o ewentualnym braku możliwości załatwienia sprawy w terminie oraz dotychczas nie wydał decyzji. Skarżący wnieśli o zobowiązanie Prezydenta [...] do niezwłocznego rozpatrzenia sprawy, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej rekompensującej zwłokę organu w odpowiedniej kwocie oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest częściowo uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. W aktach niniejszej sprawy znajduje się pismo M. K. z [...] marca 1994 r. zatytułowane "rekompensata za mienie zabrane", w którym wnoszący pismo stwierdza, że jest jedynym prawnym następcą I. K. i A. K. i w związku z tym domaga się zwrotu lub zadośćuczynienia za wymienioną w piśmie działkę, a ponadto wnosi o wyjaśnienie sytuacji w sprawie odszkodowań za zabrane nieruchomości. W odpowiedzi na ww. pismo organ poinformował skarżącego, że z uwagi na fakt, że przedmiotowa nieruchomość została zabudowana blokami wielomieszkaniowymi jej zwrot nie jest możliwy, zaś skarżący po skompletowaniu dokumentów potwierdzających następstwo prawne po byłych właścicielach będzie mógł ubiegać się o odszkodowanie, w piśmie tym wskazano jednocześnie właściwy urząd. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, pismo to nie może zostać uznane za wniosek inicjujący postępowanie o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, jako że jest ono zbyt ogólne, nie zawiera podstawy prawnej ani uzasadnienia, przez co nie można stwierdzić, jakie postępowanie zostało w ten sposób zainicjowane (np. w trybie przepisów Kodeksu cywilnego czy ustawy o gospodarce nieruchomościami), do pisma nie zostały również dołączone dokumenty potwierdzające następstwo prawne po byłych właścicielach nieruchomości a przy tym nie pozostało ono bez odpowiedzi. W konsekwencji Sąd za wniosek inicjujący postępowanie w sprawie uznał pismo pełnomocnika skarżących z [...] listopada 2018 r. Po wpływie ww. wniosku organ pismami z [...] listopada 2018 r. zwrócił się do Wydziału Archiwum Biura Organizacji Urzędu Miasta [...] oraz do pełnomocnika skarżących o nadesłanie dodatkowych dokumentów. Pismem z [...] listopada 2018 r. skarżący wnieśli do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem z [...] lipca 2019 r. Wojewoda [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin 4 miesięcy na załatwienie sprawy, od dnia otrzymania postanowienia wraz z aktami sprawy. W aktach sprawy nie odnotowano daty zwrotu akt do organu. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że organ niewątpliwie nie rozpatrzył sprawy w terminie określonym w art 35 § 3 kpa i jednocześnie nie dopełnił obowiązku przewidzianego w art 36 § 1 kpa, tym samym pozostając w bezczynności. W ocenie Sądu bezczynność organu w niniejszej sprawie nie miała jednak charakteru rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000). W niniejszej sprawie organ przekroczył termin na załatwienie sprawy a ostatnimi odnotowanymi czynnościami są wezwania z [...] listopada 2018 r. Przekroczenie terminu może być częściowo wytłumaczone znaczną ilością spraw odszkodowawczych jakie wpływają do organu oraz znacznym stopniem ich skomplikowania. Ponadto należy zauważyć, że na skutek zażalenia skarżących akta sprawy zostały przesłane do Wojewody [...] przy piśmie z [...] stycznia 2019r. i dotychczas nie zostały zwrócone. Wobec powyższego w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżących o przyznanie sumy pieniężnej od organu i w tej części skargę oddalił. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Mając to na uwadze Sąd uznał, że w realiach niniejszej sprawy nakładanie na organ dodatkowych sankcji finansowych byłoby nieuzasadnione i w tym zakresie skargę oddalił. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako ppsa) zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku skarżących w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia odpisu wyroku wraz z aktami (pkt 1 sentencji), na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1a ppsa stwierdził, że Prezydent Miasta [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji) oraz oddalił skargę w pozostałej części (pkt 3 sentencji). O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) (pkt 4 sentencji). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.