I SAB/Wa 245/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu 31 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na bezczynność i przewlekłość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie wykonania decyzji postanawia: odrzucić skargę. Decyzją z 22 listopada 2023 r. nr KOC/6657/Op/22, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej również jako: "SKO", "Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie" "Kolegium" "organ" ), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), (dalej również: "kpa"), uchyliło zaskarżoną decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 18 stycznia 2021 r. nr OPS.RŚ.5101.668.2021, przyznającą A. B. (dalej: "skarżąca"), zasiłek okresowy z tytułu niepełnosprawności od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. w wysokości 170 zł i od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. w wysokości 150 zł i orzekło o przyznaniu zasiłku okresowego od dnia 1 grudnia 2020 r. do 31 marca 2024 r., w wysokości 270,00 zł miesięcznie. Pismem z 13 lutego 2024 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Warszawie, skargę na bezczynność i przewlekłość tego organu w przedmiocie wykonania decyzji tegoż Kolegium z 22 listopada 2023 r. nr KOC/6657/Op/22. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż przedmiotowa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Warszawie przyznająca jej zasiłek okresowy, została wydana w oparciu o zapadły w sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 grudnia 2021 r. o sygn. akt I SA/Wa 1830/21. Dodała, iż mimo, że przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało wydane, do tej pory nie wypłacono jej przyznanych świadczeń, ani też nie podano ani terminu ani przyczyny braku wypłaty, przyznanego jej ww. decyzją świadczenia. Dodała, iż ponaglenie w tej sprawie zostało złożone przez nią w dniu 11 lutego 2024 r. Wskazała, iż Kolegium w odpowiedzi na jej ponaglenie stwierdziło, iż sprawa wypłaty świadczeń nie jest sprawą administracyjną, lecz dotyczy czynności technicznej. Taka interpretacja organu w ocenie skarżącej doprowadziła do braku wypłaty przyznanych jej świadczeń. Skarżąca podniosła, iż decyzja Kolegium z 22 listopada 2023 r. nr KOC/6657/Op/22 nie jest wykonywana, pomimo iż skarżąca odwołała się od niej jedynie w części, a w postępowanie w tej sprawie toczy się pod sygn. akt I SA/Wa 2638/23. Nadto, jak zauważyła Kolegium nie wniosło o wstrzymanie ww. decyzji w związku z prowadzonym postępowaniem sądowym. Skarżąca wniosła zatem o zasądzenie na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości 500 zł. tytułem rekompensaty za czas oczekiwania na realizację decyzji Kolegium z 22 listopada 2023 r. nr KOC/6657/Op/22 oraz o wymierzenie organowi grzywny, a także zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Dodała, iż od dwóch lat nie otrzymuje świadczenia okresowego, wskazując jednocześnie, iż choruje na nowotwór i ma orzeczoną niepełnosprawność. Stwierdziła, iż nie pracuje z uwagi na stan zdrowia i opiekę nad niepełnoprawnym dzieckiem, które wymaga całodobowej opieki. Przy okazji, zauważyła, że Kolegium swoją bezczynność usprawiedliwia prowadzeniem "kilkudziesięciu postępowań w przedmiocie pomocy społecznej dla skarżącej" oraz brakiem właściwości w przedmiocie wypłaty świadczenia. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o odrzucenie skargi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wskazało, iż nie ma środków prawnych mających na celu wyegzekwowanie od organu I instancji wykonania swojej decyzji. Nadto, SKO zauważyło że ani przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 t.j.) dalej: "kpa", jak i przepisy ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. z 2024 r. 935 t.j.) dalej: "ppsa", nie regulują bezczynności o której mowa w przedmiotowej skardze. Pismem z dnia 7 kwietnia 2024 r. skarżąca poinformowała tut. Sąd, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie postanowieniem z dnia 17 stycznia 2024 r. wydanym w sprawie KOC/35/Op/24 odmówiło wyznaczenia terminu załatwienia sprawy i zobligowania Ośrodka do wykonania swej decyzji. Skarżąca zaznaczyła, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wiąże Kolegium nie tylko do wydania decyzji nr KOC/6657/Op/22 z dnia 22 listopada 2023 r. przyznającej zasiłek okresowy, ale również do terminowego jej wykonania przez Ośrodek, o czym stanowi art. 37 § 1 kpa, przyznający Kolegium uprawnienie do rozpatrywania bezczynności Ośrodka. Dodała, iż uchylanie się przez Kolegium od tego obowiązku czyni niewykonywalną nie tylko decyzje Kolegium, ale również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca podkreśliła, iż wypłata zasiłku nie jest czynnością materialno – techniczną, a realizacją decyzji organu i wyroku sądowego, a organ był wielokrotnie wzywany do wykonania decyzji, jak i wyroku sądu. W związku z powyższym wniosła o stwierdzenie bezczynności organu oraz o zasądzenie na swoją rzecz grzywny i sumy pieniężnej, wskazanych w skardze. Wnioskiem z dnia 14 kwietnia 2024 r. skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania o sygn. akt I SAB/Wa 98/24. W uzasadnieniu wniosku, wskazała, iż obecnie toczą się przed organem sprawy z jej wniosku w przedmiocie umorzenia postępowań o zwrot przyznanych jej świadczeń, zatem w jej ocenie gdyby organ umorzył prowadzone postępowania wówczas postępowania odwoławcze stałyby się bezprzedmiotowe. Skarżąca zwróciła się zatem o zawieszenie postępowania prowadzonego pod sygn. akt I SAB 98/24, do czasu rozstrzygnięcia w przedmiocie jej wniosków. Postanowieniem z 1 sierpnia 2024 r. o sygn. akt I SAB/Wa 98/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił przedmiotową skargę A. B. uznając, że skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi w zakreślonym przez Sąd terminie. Postanowieniem z dnia 24 października 2024 r. o sygn. akt I SAB/Wa 98/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na skutek zażalenia skarżącej, uchylił wydane w sprawie postanowienie z 1 sierpnia 2024 r. o sygn. akt I SAB/Wa 98/24, stwierdzając, iż niesłusznie uznano, iż skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Na wstępie wskazać należy, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Tymczasem, z samej treści skargi wynika, iż przedmiotem żądania skarżącej jest wykonanie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 22 listopada 2023 r. nr KOC/6657/Op/22. Natomiast postępowanie główne, tj. dotyczące przyznania skarżącej zasiłku okresowego, zostało zakończone wydaniem ww. decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie. Kwestią sporną jest zatem ustalenie, czy organ II instancji, tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, który wydał rozstrzygnięcie w sprawie, tj. decyzją z 22 listopada 2023 r. nr KOC/6657/Op/22, po rozpoznaniu odwołania skarżącej od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 18 stycznia 2021 r. nr OPS.RŚ.5101.668.2021, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję i przyznał skarżącej zasiłek okresowy z tytułu niepełnosprawności w wyższej wysokości i na inny czasokres, jest zobowiązany i władny do domagania się realizacji własnej decyzji od podmiotu zobowiązanego wypłacić skarżącej przyznane ostateczną decyzją świadczenie. Czy zatem czynność organu, jaką jest wypłacenie skarżącej zasiłku okresowego, przyznanego jej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 22 listopada 2023 r. nr KOC/6657/Op/22, mieści się we właściwości organu odwoławczego, a jego bezczynność w tym zakresie podlega kontroli sądowo administracyjnej. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [ (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) dalej jako: "ppsa"] zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne (pkt 1), postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem wskazanych w tym przepisie aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego (pkt 4), jak również na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (pkt 8), czy też bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z powołanej wyżej regulacji prawnej wynika zatem, iż wniesienie skargi na bezczynność dopuszczalne jest jedynie w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na wydane w sprawie decyzje, postanowienia oraz na akty i inne czynności z zakresu administracji publicznej, które zostały wymienione w art. 3 § 2 ppsa. Istotą postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej (por. art. 104 § 1 kpa), a więc wydanie rozstrzygnięcia kształtującego w sposób władczy o prawach i obowiązkach jednostki. Wypłata przez organ przyznanych na podstawie ostatecznej decyzji świadczeń nie wymaga wydania rozstrzygnięcia co do meritii, nie kształtuje w sposób władczy sytuacji prawnej jednostki, a jest jedynie pochodną wydania takiego rozstrzygnięcia. Jak podkreśla się w orzecznictwie istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zadaniem organu drugiej instancji w postępowaniu administracyjnym jest rozważenie, jak należy daną - indywidualnie rozpatrywaną - sprawę rozstrzygnąć zgodnie z zasadą praworządności i zasadą prawdy obiektywnej, a nie tylko, rozważyć czy utrzymać lub zmienić rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Obowiązkiem organu odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy tak jak gdyby nie było rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. (vide: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12,06.2012r., o sygn. I SA/Gd 357/12, publ. LEX nr 1230493, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20.02.2014 r. sygn. akt IV SA/Po 1076/13 LEX nr 1433205). Zadaniem organu odwoławczego jest rozpoznania sprawy i wydanie jednego z rozstrzygnięć kończących ten etap postępowania. Sama wypłata świadczeń jest jedynie czynnością materialno – techniczną, nie będącą w zakresie właściwości organu wydającego rozstrzygnięcie. Nie można zatem mówić, iż organ odwoławczy pozostaje w bezczynności w sprawie wypłaty przyznanego skarżącej świadczenia, skoro nie leży to we właściwości rzeczowej organu. Natomiast skarżąca posiada inne instrumenty prawne umożliwiające wyegzekwowanie przyznanych jej świadczeń. Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 9 listopada 2009 r. sygn. akt I Sa/Gd 930/08 LEX nr 586590, aby można mówić iż dany akt lub czynność może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, musi spełniać określone warunki. Takim warunkiem jest m.in. to, że akt lub czynność musi dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa co oznacza, że dany akt lub czynność powinna ustalać (odmawiać ustalenia), stwierdzać (odmawiać stwierdzenia), potwierdzać (odmawiać potwierdzenia) określonych uprawnień lub obowiązków określonych przepisami prawa administracyjnego. Musi więc istnieć ścisły związek między ustaleniem, stwierdzeniem lub potwierdzeniem (oraz ich odmowami), a możliwością realizacji uprawnienia (lub obowiązku) wynikającego z przepisu prawa. Nadto w zakresie właściwości sądów administracyjnych mieszczą się akty lub czynności zawierające element władztwa administracyjnego. Tak rozumianą czynnością nie jest sama faktyczna wypłata świadczenia wynikająca z ostatecznej decyzji organu administracji publicznej, bowiem organ przez tą czynność nie ustala, czy też nie stwierdza uprawnień czy tez obowiązków skarżącej wynikających z przepisów prawa. Skoro niniejsza skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu rozpoznanie wniosków procesowych skarżącej, które immanentnie są związane ze skargą, w tym wniosek skarżącej o zawieszenie niniejszego postępowania, jest bezprzedmiotowe. Wobec powyższego niniejsza sprawa nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej i w efekcie nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Dlatego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z § 3 ppsa orzeczono jak w sentencji.