I SAB/Wa 246/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. G. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2023 r., sygn. akt I SAB/Wa 88/23, odrzucającym skargę W. G. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania uwag oraz wniosków dotyczących projektu ustawy postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia 14 września 2023 r., sygn. akt I SAB/Wa 88/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę W. G. (dalej: "skarżący") na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, w przedmiocie rozpoznania uwag oraz wniosków dotyczących projektu ustawy o obronie ludności i stanie klęski żywiołowej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż sprawa nie mieści się w katalogu spraw objętych kognicją sądów administracyjnych, a zatem nie może być przedmiotem oceny przez sąd administracyjny i podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Przedmiotowe postanowienie uprawomocniło się z dniem 20 października 2023 r. Pismem z 23 marca 2023 r., wniesionym za pośrednictwem komunikacji elektronicznej (e-PUAP), W. G. zwrócił się do tut. Sądu o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2023 r., sygn. akt I SAB/Wa 88/23. W treści pisma podniósł szereg zarzutów koncentrujących się na kwestionowaniu zasadności odrzucenia jego skargi, podkreślając, iż jego skarga dotyczy projektu ustawy z 31 sierpnia 2022 r. o ochronie ludności oraz o stanie klęski żywiołowej i jest na etapie konsultacji publicznych, a jako projekt dokumentu rządowego należy do "czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków (Ministra Spraw Wewnętrznych) wynikających z przepisów prawa". Skarżący powołał się przy tym na regulacje "uchwały nr 190 Rady Ministrów z 29 października 2013 r. Regulamin pracy Rady Ministrów", a nadto wskazał, iż przedmiotowy projekt ustawy udostępniony jest na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Centrum Legislacji, dodając przy tym, iż ww. projekt podlega również "przepisom ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej". W związku z tym, w opinii skarżącego, jego wniesiona uprzednio skarga podlegała kognicji sądów administracyjnych. Do skargi skarżący załączył projekt z 31 sierpnia 2022 r. ustawy o ochronie ludności oraz o stanie klęski żywiołowej, informacje o przekazaniu ww. projektu do konsultacji oraz jego udostepnieniu na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji, jak również opinie Rady Legislacyjnej przy Prezesie Rady Ministrów znak: RL.461.28/2022 o projekcie ww. ustawy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 2 kwietnia 2024 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez: wskazanie podstaw wznowienia, uzasadnienie tych podstaw oraz okoliczności stwierdzających zachowanie terminu oraz określenie żądania, czy wnosi o uchylenie, czy też zmianę zaskarżonego orzeczenia, w terminie 7 dni, od daty doręczenia zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi, pod rygorem jej odrzucenia. Pismem z dnia 24 kwietnia 2024 r., wysłanym za pośrednictwem komunikacji elektronicznej (e-PUAP), skarżący odpowiedział na wezwanie Sądu, w ten sposób, iż wskazał jako podstawę wznowienia zakończonego postępowania: art. 271 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [ (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) dalej jako: "ppsa" "ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi"], art. 272 § 1 ppsa oraz art. 273 § 2 ppsa. Uzasadniając wskazane podstawy wznowienia powielił zasadniczą argumentację zawartą we wniesionej skardze, wskazując, iż powołane przez niego przepisy prawne winne zostać przez tut. Sąd wzięte pod uwagę w kontekście kognicji sądów administracyjnych w rozpoznaniu niniejszej sprawy. Skarżący wywodził, iż Sąd błędnie ustalił stan faktyczny sprawy, bowiem oparł się na błędnych przesłankach i dowodach, a nadto nie przeprowadził oceny materiałów dostarczonych przez organ. W ocenie skarżącego naruszono jego prawo do sądu. Wskazał ponadto, iż zachował termin do wniesienia skargi, bowiem o podstawie wznowienia dowiedział się "z pomocy prawnej oraz Internetu około miesiąc przed sporządzeniem wniosku". Nadto, skarżący zawarł swoje stanowisko w przedmiocie projektu ustawy z 31 sierpnia 2022 r. o ochronie ludności oraz o stanie klęski żywiołowej i wniósł o zmianę lub o uchylenie zaskarżonego orzeczenia. Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2024 r. o sygn. akt I SAB/Wa 106/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił przedmiotową skargę W. G., uznając, że skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi w terminie. Przedmiotowe postanowienie z dnia 1 sierpnia 2024 r. zostało skutecznie zaskarżone przez W. G. Postanowieniem z dnia 24 października 2024 r. o sygn. akt I SAB/Wa 106/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że błędnie uznano, iż skarżący odpowiedział na wezwanie Sądu z uchybieniem zakreślonego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 280 ppsa Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Natomiast w myśl art. 277 ppsa skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W świetle powyższych regulacji, badając dopuszczalność przedmiotowej skargi o wznowienie postępowania sądowego, pod względem wskazanych wyżej przesłanek, Sąd stwierdził, że skarga została wniesiona z przekroczeniem terminu wskazanego w art. 277 ppsa, tj. trzymiesięcznego terminu liczonego od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Z analizy akt sądowych wynika, iż pismem z 24 kwietnia 2024 r. skarżący odpowiedział na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi, wskazując jako podstawę wznowienia: art. 271 pkt 2 ppsa, art. 272 § 1 ppsa oraz art. 273 § 2 ppsa. Skarżący podnosi, że zachował termin wynikający z art. 277 ppsa, bowiem o podstawie wznowienia "dowiedział się z pomocy prawnej oraz Internetu około miesiąca przed sporządzeniem wniosku". Skarżący pomija, że wskazując jako przesłanki wznowienia: art. 271 pkt 2 ppsa, art. 272 § 1 ppsa oraz art. 273 § 2 ppsa, termin do złożenia wniosku o wznowienie nie jest tożsamy. W przypadku podstawy wznowienia określonej w art. 271 pkt 2 ppsa, tj. gdy podstawą wznowienia jest brak zdolności sądowej lub procesowej strony, brak należytej reprezentacji bądź pozbawienie możności działania strony na skutek naruszenia przepisów prawa – termin ten liczy się od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W przypadku podstawy wznowienia określonej w art. 272 § 1 ppsa, tj. gdy podstawą wznowienia jest rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego, termin trzymiesięczny liczony jest od, co do zasady, od dnia wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, chyba że w chwili wydania ww. orzeczenia Trybunału orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony. Natomiast w przypadku podstawy wznowienia określonej w art. 273 § 2 ppsa termin ten biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Jak wynika z akt sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 88/23 o odrzuceniu skargi na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania uwag oraz wniosków dotyczących projektu ustawy, skarżący dowiedział się najpóźniej w dniu 19 września 2023 r. tj. w dniu otrzymania odpisu postanowienia Sądu z dnia 14 września 2023 r., sygn. akt I SAB/Wa 88/23. W związku z tym, termin do wniesienia skargi o wznowienie z uwagi na przesłankę pozbawienia możności działania lub braku należytej reprezentacji upływał dla skarżącego z dniem 19 grudnia 2023 r. Przedmiotowa skarga została wniesiona natomiast w dniu 23 marca 2024 r., a więc bez zachowania ustawowego terminu. Trudno odnieść się natomiast zarówno do wskazanej przez skarżącego przesłanki z art. 273 § 2 ppsa i art. 272 § 1 ppsa, skoro skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie w tym zakresie, wskazując, iż o podstawie wznowienia dowiedział się "z pomocy prawnej oraz Internetu około miesiąc przed sporządzeniem wniosku". Samo to twierdzenie nie zostało poparte żadnymi obiektywnymi środkami dowodowymi. Nadto, mimo iż podniósł istnienie przesłanki określonej w art. 272 § 1 ppsa nie wskazał orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, które w jego ocenie stwierdziło niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane kwestionowane orzeczenie. Na marginesie należy zauważyć, iż wskazane w treści skargi okoliczności, mające w ocenie skarżącego uzasadniać wznowienie postepowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2023 r., sygn. akt I SAB/Wa 88/23, nie mogą zostać zakwalifikowane do którejkolwiek z podstaw wznowienia określonych w przepisach ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z treścią art. 271 pkt 2 ppsa, można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 8 lutego 2018 r. LEX nr 2449530 o pozbawieniu możności obrony swoich praw można mówić, gdy stronie nie dano w ogóle możliwości działania lub z przyczyny leżącej poza nią nie mogła ona w ogóle wziąć udziału w sprawie. W innych przypadkach ewentualnie zachodzić może tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia wznowienia postępowania sądowego. Przy czym, jeżeli w sprawie w ogóle nie doszło do uchybień procesowych, które pozbawiłyby osobę zainteresowaną możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych, to zainteresowana strona nie może domagać się skutecznie wznowienia postępowania sądowego, gdyż w takiej sytuacji nie może być w ogóle mowy o pozbawieniu strony możności działania (obrony swoich praw) w omawianym znaczeniu. Skarżący jako podstawa wznowienia wskazuje art. 271 pkt 2 ppsa, gdyż według jego oceny w postepowaniu prowadzonym pod sygn. I SAB/Wa 88/23, doszło do naruszenia przepisów prawa wskutek czego był pozbawiony możności działania. Sąd jego zdaniem błędnie ustalił stan faktyczny opierając się na błędnych przesłankach i dowodach. Nie dokonał też oceny materiału dowodowego i nie ustalił czego sprawa dotyczy oraz czy zgodnie z przepisami zostało przeprowadzone postępowanie. W jego odczuciu, "autorytatywny" sposób postępowania stanowi oczywistą obrazę i naruszenie jego prawa do sądu, bowiem jego sprawa została rozpoznana bez jego udziału. Odnosząc się do tych twierdzeń wskazać należy, iż jak wynika z analizy postanowienia z dnia 14 września 2023 r., sygn. akt I SAB/Wa 88/23 Sąd odrzucił skargę W. G., na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ppsa. Na tym etapie postępowania Sąd nie rozstrzyga sprawy co do istoty. Bada sprawę w kontekście istnienia przeszkód w jej rozpoznaniu, którą jest m.in. niewłaściwość sądów administracyjnych. W razie uznania, iż sprawa nie podlega jurysdykcji sądów administracyjnych, skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. A zgodnie z art. 58 § 3 ppsa Sąd mógł odrzucić przedmiotową skargę na posiedzeniu niejawnym. Trudno mówić w takiej sytuacji o jakimkolwiek naruszeniu praw procesowych strony. W sytuacji gdy skarżący nie zgadzał się z zapadłym rozstrzygnięciem, mógł zgodnie z prawidłowym pouczeniem zaskarżyć przedmiotowe rozstrzygnięcie, w zwyczajnym trybie instancyjnym - czego nie uczynił. Analiza akt postępowania o sygn. akt I SAB/Wa 88/23 nie prowadzi do wniosku, iż skarżący został pozbawiany obrony swych praw. Skarżący wykorzystywał swoje uprawnienia procesowe, m.in. otrzymał dostęp do akt sądowych w systemie passa, a zapadłe rozstrzygnięcie w sprawie zostało mu doręczone w sposób prawidłowy wraz z pouczeniem o przysługującym mu prawie zaskarżenia wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Zgodnie z treścią art. 272 § 1 ppsa można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Zgodnie z treścią uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2010 r. sygn. akt II GPS 1/10 ONSAiWSA 2010/5/81 przepis art. 272 § 1 ppsa stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie. Tymczasem, skarżący oprócz wskazania przepisu art. 272 § 1 ppsa, w żaden sposób nie odniósł się do przytoczonej podstawy wznowienia i nie wyjaśnił na czym miałaby ona polegać, a przede wszystkim nie wskazał orzeczenia z którego wynikałaby niezgodność aktu normatywnego na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą. Zgodnie z treścią art.273 § 2 ppsa. można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. To tej podstawie skarżący poświęcił najwięcej uwagi. Z treści skargi wynika, iż skarżący kwestionuje rozstrzygnięcie, jakie wynika z prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2023 r., sygn. akt I SAB/Wa 88/23. Wywodzi, że jego skarga dotycząca projektu ustawy z 31 sierpnia 2022 r. o ochronie ludności oraz o stanie klęski żywiołowej, rozpoznana w sprawie o sygn. akt I SAB/Wa 88/23, mieści się w kognicji sądów administracyjnych. Skarżący wskazał, iż jego skarga dotyczyła projektu ustawy z 31 sierpnia 2022 r. o ochronie ludności oraz o stanie klęski żywiołowej będącego na etapie konsultacji publicznych. Natomiast zgodnie z powołaną przez skarżącego uchwałą nr 190 Rady Ministrów z 29 października 2013 r. Regulamin pracy Rady Ministrów, w szczególności § 19 ust. 1 jest to projekt dokumentu rządowego, tym samym w jego ocenie należy do czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków Ministra Spraw Wewnętrznych wynikających z przepisów prawa. Na poparcie swych tez powołał nadto treść regulacji § 36 ust. 1 i § 37 ust. 1 ww. Regulaminu pracy Rady Ministrów oraz zaznaczył, iż przedmiotowy projekt jest dostępny na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji. Wskazał, również, że przedmiotowy projekt ustawy podlega przepisom ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Wszelkie te rozważania skarżącego sugerują, że nową okolicznością faktyczną czy też nowym środkiem dowodowym, o którym mowa w przywołanym art.273 § 2 ppsa, w ocenie skarżącego są przepisy powszechnie obowiązujące, czy też wewnętrznie obowiązujące, które Sąd pominął rozpoznając jego skargę. Tymczasem, nie o takie "okoliczności faktyczne", czy też "środki dowodowe" w art. 273 § 2 ppsa chodzi. Skarga o wznowienie nie stanowi kolejnej instancji rozpoznającej skargę. Niemożność skorzystania w poprzednim postępowaniu z określonych środków dowodowych nie zachodzi wtedy, gdy istniała obiektywna możliwość powołania się na nie, a tylko na skutek np. zapomnienia czy błędnej oceny potrzeby ich powołania - strona tego nie uczyniła (por. postanowienie WSA w Gdańsku z 13.04.2016 r. I SA/Gd 437/16 LEX nr 2026650). Orzekający w niniejszej sprawie Sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w postanowieniu z 15 stycznia 2013 r., I FSK 1473/12, LEX nr 1273733, że nie jest wystarczające samo wskazanie przepisu, aby można było mówić o powołaniu przesłanki wznowienia postępowania. W sytuacji jednak gdy brak jest powołania się na konkretny przepis lub gdy błędnie go przywołano, konieczna jest ocena, czy mimo to z samej treści skargi o wznowienie postępowania sądowego można odczytać, że strona oparła tę skargę na którejkolwiek z ustawowych przesłanek wznowienia. Sąd zestawił więc twierdzenia skarżącego z treścią powołanych przez niego przepisów – i uznał, że niniejsza skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na żadnej z ustawowych przesłanek wznowienia postponowania. W tym stanie rzeczy powyższą skargę o wznowienie postępowania sądowego należało odrzucić, na podstawie art. 280 § 1 w zw. z art. 277 ppsa.