I SAB/Wa 249/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędzia WSA Gabriela Nowak po rozpoznaniu 8 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] Przedsiębiorstwa Oczyszczania w [...] Sp. z o.o. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji; 2. stwierdza, że Wojewoda [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez Miasto [...] prawa własności nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...] jako działki ewidencyjne nr [...], [...], [...] i [...], które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz [...] Przedsiębiorstwa Oczyszczania w [...] Sp. z o.o. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] lipca 2021 r. [...] Sp. z o.o. (dalej jako skarżący) wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] (dalej też jako organ/wojewoda) postępowania w przedmiocie komunalizacji na rzecz [...] nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], składającej się z działek o nr ew. [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wniosek o wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie został złożony przy piśmie z [...] lutego 2015 r. i dotychczas nie został rozpoznany. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że Wojewoda [...] dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania we wskazanej powyżej sprawie, zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie nie dłuższym niż dwa miesiące oraz zasądzenie kosztów sądowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że wydanie rozstrzygnięcia w sprawie nie było możliwe z uwagi na skomplikowany charakter sprawy, konieczność uzupełnienia dokumentacji i przeprowadzenia dodatkowej analizy materiału dowodowego. Ponadto podniósł, że postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] postępowanie w sprawie zostało zawieszone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest częściowo uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu. Pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację działania przez organ w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że tylko formalnie organ nie jest bezczynny (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 69 - 70). Przewlekłością postępowania będzie również mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (zob. J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 238). Przewlekłość postępowania obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12). Zatem dla stwierdzenia, czy organ administracyjny pozostawał w "przewlekłości" nie ma znaczenia to, czy podejmował w trakcie postępowania jakiekolwiek czynności, a nawet rozstrzygnięcia, lecz to czy rzeczywiście podjęte przez niego działania doprowadziły do sprawnego zakończenia postępowania bez zbędnej zwłoki. Przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Ponadto art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa) zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). Z uwagi na zawieszenie postępowania administracyjnego żądanie zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art 149 § 1 pkt 1 ppsa jest bezprzedmiotowe, albowiem na gruncie obowiązujących przepisów sąd administracyjny nie jest uprawniony do kontroli prawidłowości postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego w ramach skargi na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania, co skutkuje umorzeniem postępowania sądowego w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu. Nie zwalnia to jednak Sądu od rozpoznania skargi w pozostałym zakresie. Jak wynika z akt sprawy, wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej nabycie przez Gminę Miasto [...] własności przedmiotowych nieruchomości wpłynął do organu 20 lutego 2015 r. Organ wystąpił o materiału dowodowe przy pismach z [...] listopada 2015 r., [...] maja 2017 r. i [...] lutego 2021 r. Postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] wojewoda zawiesił postępowanie w sprawie. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ nie rozpatrzył sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa ani nie informował stron o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie wraz ze wskazaniem nowego terminu rozstrzygnięcia. Nadto, czynności w sprawie były podejmowane w wielomiesięcznych, a nawet wieloletnich odstępach czasu. Uzasadnia to stwierdzenie, że Wojewoda [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji (pkt 1 sentencji), na podstawie 149 § 1 pkt 3 ppsa oraz art. 149 § 1a ppsa stwierdził, że Wojewoda [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez Miasto [...] prawa własność nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...] jako działki ewidencyjne nr [...], które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji) oraz orzekł o zwrocie kosztów sądowych (pkt 3 sentencji) stosownie do art. 200 ppsa. Wyrok uwzględnia art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) i ustawy ją zmieniającej z 31 marca 2020 roku (Dz. U. poz. 568) oraz art. 68 ust. 6 w zw. z art. 46 pkt 20 i art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. zmieniającej ustawę o szczególnych rozwiązaniach (Dz.U. z 2020 poz. 875). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.