I SAB/Wa 25/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Joanna Skiba Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r. sprawy ze skargi I. B. i K. B. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia 3 lutego 1994 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], oznaczoną hip. "[...]", w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących I. B. i K. B. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 3 lutego 1994 r. I. B.l. wystąpiła do Urzędu W., o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ulicy [...], objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Pismem z dnia 7 marca 1994 r. wniosek przekazany został zgodnie z właściwością do Urzędu Rejonowego w W., w następstwie czego organ ten podjął kroki celem zebrania całości materiału dowodowego. W dniu 2 marca 2006 r. Urząd W. prowadzący sprawę, wystąpił do Dzielnicy [...] o przesłanie kopii map ewidencyjnych nieruchomości z naniesionymi granicami hipotecznymi oraz wydruku informacji z ewidencji gruntów do celów służbowych – otrzymał je przy piśmie z dnia 21 marca 2006 r. Przy piśmie z dnia 9 listopada 2006 r. Archiwum Państwowe [...] przekazało dokumentację archiwalna nieruchomości. Przy kolejnym zaś piśmie z dnia 24 lutego 2009 r. organ otrzymał decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] stwierdzającą nabycie przez Powiat [..] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. nieodpłatnie własności nieruchomości stanowiącej część drogi publicznej ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka [...]. W dniu 18 stycznia 2010 r. do toczącego się postępowania zgłosił się pełnomocnik I. B. oraz K.B. adw. R. N., wnosząc o poinformowanie go o aktualnym stanie sprawy. W odpowiedzi organ wskazał, że w sprawie konieczne jest jeszcze ustalenie w jakiej dacie następcy prawni byłych właścicieli zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością, w związku z czym pismami z dnia 30 kwietnia 2012 r. organ wystąpił do Archiwum Państwowego oraz Wydziału Architektury i Planowania Przestrzennego w Dzielnicy [...] o przesłanie niezbędnych dokumentów. Jednocześnie organ poinformował, że decyzja w sprawie wydana zostanie do dnia [...] lipca 2012 r. Pismem z dnia 10 sierpnia 2012 r. Archiwum Państwowe [...] poinformowało organ jakimi dokumentami dysponuje w swoich zasobach. W dniu 1 kwietnia 2014 r. adw. R. N. działający w imieniu I. B. oraz K.B. wystąpił do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. Wobec powyższego organ ponownie poinformował strony, że w sprawie konieczne jest jeszcze ustalenie w jakiej dacie następcy prawni byłych właścicieli zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością, w związku z czym pismami z dnia 21 maja 2014 r. wystąpił do Archiwum Państwowego o przesłanie Planu z 1931 r. oraz do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] o przesłanie akt lokalizacyjnych dotyczących przedmiotowego terenu. Jednocześnie organ poinformował, że decyzja w sprawie wydana zostanie do dnia 30 września 2014r. Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i zobowiązał Prezydenta W. do podjęcia w sprawie stosownego rozstrzygnięcia w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia powyższego postanowienia. Przy piśmie z dnia 10 czerwca 2014 r. organ otrzymał z delegatury Dzielnicy [...] wnioskowane przez siebie dokumenty. Z kolei w odpowiedzi na pismo Archiwum Państwowego z dnia 20 sierpnia 2014 r. Prezydent zwrócił się o przesłanie kserokopii wszystkich odnalezionych dokumentów związanych z nieruchomością. Pismem z dnia 3 października 2014 r. I. B. i K. B. reprezentowani przez adw. R. N. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku odszkodowawczego za nieruchomość położoną w W. przy [...]. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ prowadzi postępowanie już od wielu lat lecz pomimo tego w dalszym ciągu nie jest w stanie wydać decyzji merytorycznej, czym narusza nie tylko ustawowe terminy załatwienia sprawy, ale również te wyznaczone przez siebie oraz przez Wojewodę [...]. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wnosząc o jej oddalenie, wskazał, że pismem z dnia 12 stycznia 2015 r. poinformował pełnomocnika skarżących o przyczynach niedotrzymania terminu oraz planowanym zakończeniu postępowania do dnia 31 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – dalej k.p.a.). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie. W myśl artykuł 149 § 1 p.p.s.a, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność organu ma zatem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga I. B. oraz K. B. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 3 lutego 1994 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ulicy [..] objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności gruntów na obszarze m. st. Warszawy, zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje zobowiązaniem organu przez Sąd do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w zakreślonym w wyroku terminie. Z analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu wraz ze skargą z dnia 3 października 2014 r. wynika, że od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie do dnia wyrokowania, organ nie wydał jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie. Nie ulega również wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Faktem jest, że organ podjął czynności mające na celu zakończenie postępowania, jednakże nie można przyjąć, że działał on w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz, że na bieżąco prowadził sprawę. Analiza akt sprawy wskazuje, że Prezydent nie tylko w prawnie ustalonym terminie organ nie wydał orzeczenia w sprawie, ale również prowadzone przez niego postępowanie i podejmowane w sprawie czynności były opieszałe i podejmowane w znacznych odstępach czasu. Warto chociażby przypomnieć, że wniosek odszkodowawczy złożony został do organu w lutym 1994 r. wtedy też zostały podjęte pierwsze kroki mające na celu zebranie dokumentacji w sprawie. Kolejne kroki w sprawie organ podjął dopiero w 2006 r. Następnie zaś po upływie 3 lat w 2009 r. Jak wynika z akt sprawy kolejne po sobie czynności podejmowane były również w znacznych odstępstwach czasowych tj. roku 2010, roku 2012, a następnie 2014 r., co w konsekwencji zmusiło stronę skarżącą do wniesienia w dniu 1 kwietnia 2014r. zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie. Pomimo zakreślenia przez Wojewodę [...] terminu do załatwienie sprawy, Prezydent nie tylko nie wydał decyzji merytorycznej, ale również w dalszym ciągu nie był w stanie zebrać całej dokumentacji sprawy potrzebnej chociażby do ustalenia, w jakiej dacie następcy prawni byłych właścicieli zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością, a następnie czy przedmiotowa nieruchomość mogła zostać przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Ponadto organ nie wywiązał się z obowiązków wynikających z art. 36 k.p.a. i w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a, nie powiadamiał o tym fakcie strony. Jeżeli już to robił (przeważnie w wyniku monitów pełnomocnika skarżących) wyznaczał sobie termin na załatwienie sprawy, z których wynikało, że organ z góry zakładał możliwość przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy. Praktyki takie są niedopuszczalne. W konsekwencji, biorąc pod uwagę, że Sąd podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania uznał, że na dzień wyrokowania organ był bezczynny, tym samym żądanie skargi dotyczące wydania stosownego orzeczenia w sprawie należało uznać za uzasadnione. Wobec powyższego mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności oraz wprowadzenie z dniem 17 maja 2011 r. restrykcyjnych przepisów dotyczących bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej, co związane jest z wejściem w życie ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U nr 34, poz. 173), a konkretnie jej art. 14 pkt 2, Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 35 oraz art. 36 k.p.a oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a zwłaszcza tych wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 k.p.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.