I SAB/Wa 251/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. K. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku w sprawie stwierdzenia nieważności 1. zobowiązuje Wojewodę [...] do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] października 2011 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1965 r., nr [...] orzekającej o odszkodowaniu za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], nr hip. [...], o powierzchni [...] m2, w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Wojewody [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz S. K. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] maja 2012 r. S. K., reprezentowany przez r.pr. J. B., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpoznania jego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] grudnia 1965 r. nr [...], orzekającej o odszkodowaniu za nieruchomość o pow. [...] m2, położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną Nr hip. [...]. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym sprawy. Wskazana na wstępie nieruchomość, stanowiąca własność A. K., objęta została działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) i na podstawie art. 1 tego dekretu przeszła na własność Gminy [...], a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) na własność Skarbu Państwa. Decyzją z [...] grudnia 1965 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W., na podstawie art. 8 ust. 6, art. 53, art. 55 i art. 58 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1961 r. Nr 18 poz. 94) oraz art. 97 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej: "k.p.a."), orzekło na rzecz A. K. o odszkodowaniu za przedmiotową nieruchomość, zobowiązując do jego wypłaty [...] Spółdzielnię Pracy “[...]" w W.. Wnioskiem z [...] października 2011 r. S. K., P. K. i R. K. - spadkobiercy byłego właściciela dekretowego, wystąpili do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z [...] grudnia 1965 r. Pismem z [...] listopada 2011 r. organ zwrócił się do Dyrektora Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. o przekazanie akt dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Następnie pismem z [...] stycznia 2012 r. poinformował strony, że postępowanie w sprawie rozpoznania ich wniosku nie może zostać zakończone w terminie określonym art. 35 k.p.a. z powodu braku akt, o które zwrócił się on do Urzędu W., jednakże do chwili obecnej ich nie otrzymał. Jednocześnie Wojewoda wskazał, że planowane zakończenie postępowania nastąpi do [...] czerwca 2012 r. W tym stanie rzeczy, pismem z [...] marca 2012 r., S. K., P. K. i R. K. wnieśli do Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej zażalenie na niezałatwienie sprawy objetej ich wnioskiem. W nastepstwie rozpoznania tego zażalenia, Minister, postanowieniem z [...] maja 2012 r. nr [...] uznał je za nieuzasadnione, podnosząc, że Wojewoda [...], zgodnie z treścią art. 36 k.p.a. poinformował strony o nowym terminie rozpatrzenia wniosku, a termin ten w chwili orzekania jeszcze nie upłynął. Wobec dalszego nierozpoznania przedmiotowego wniosku i braku aktywności organu w gromadzeniu materiałów dowodowych niezbędnych do jego rozpoznania, S. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu w tej sprawie, podnosząc, że w państwie prawa niedozakceptowania jest sytuacja, w której Wojewoda od ponad siediu miesięcy od złożenia wniosku nie jest w stanie uzyskać koniecznych dla jego rozpoznania dokumentów, pomimo, że jako organ wyższego stopnia w stosunku do Prezydenta W. dysponuje skutecznymi środkami prawnynmi do jego zdyscyplinowania. Skarżący wniósł jednocześnie o rozpoznanie sprawy w trybie uroszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, że podejmował czynności procesowe w niniejszej sprawie i poinformował strony o dodatkowym terminie jej załatwienia. Poinformowany o wniosku skarżącego dotyczącym trybu rozpoznania skargi, Wojewoda nie wniósł w tym przedmiocie sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "P.p.s.a."), zgodnie z którym Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Przedmiotem skargi S. K. jest bezczynność Wojewody [...], polegająca na nierozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] grudnia 1965 r. nr [...] orzekającej o odszkodowaniu za nieruchomość o pow. [...] m2, położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną Nr hip. [...]. Na wstępie podnieść należy, iż bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zd. drugie P.p.s.a., czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. (od dnia 11 kwietnia 2011 r. także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym), z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Wojewody [...], a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 P.p.s.a. (a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie). Bezsporne jest bowiem, że organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozpoznał sprawy i w dacie orzekania nadal pozostaje w zwłoce. Wniosek skarżącego (oraz pozostałych spadkobierców przedekretowego właściciela nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] grudnia 1965 r. nr [...] wpłynął do organu w dniu [...] października 2011 r., co wynika z umieszczonej na piśmie prezentaty. Od tego też momentu rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zatem termin, w którym postępowanie to winno ulec zakończeniu upłynął najpóźniej w dniu [...] grudnia 2011 r. Tymczasem, mimo upływu ośmiu miesięcy od wniesienia ww. wniosku, Wojewoda [...] nie zakończył zainicjowanego nim postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. Wprawdzie w toku tego postępowania organ wystąpił do Dyrektora Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. o przekazanie akt z postępowania poprzedzającej wydanie decyzji z [...] grudnia 1965 r. oraz akt własnościowych nieruchomości przy ul. [...], jednakże z akt nie wynika, by wobec ich nieuzyskania, podjął jakiekolwiek działania (np. monity, ponowne wystąpienie), mające na celu zdyscyplinowanie dysponenta akt i wyegzekwowania ich przekazania. Zważyć również należy, że o niezałatwieniu sprawy w terminie, Wojewoda poinformował strony po trzech miesiącach od zainicjowania postępowania nadzorczego, czym naruszył dyspozycję normy zawartej w art. 36 § 1 k.p.a. (vide pismo z [...] stycznia 2012 r. nr [...]), a wyznaczając nowy termin zakończenia postępowania (na 30 czerwaca 2012 r.) określił go z przekroczeniem maksymalnych terminów przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania, zaś przedłużenie terminu jego zakończenia o 6 miesięcy stanowi nadużycie instytucji przewidzianej w art. 36 § 1 k.p.a., zmierzające w istocie wyłącznie do próby uchylenia się od skutków zwłoki w załatwieniu sprawy. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia w wyznaczonym wyrokiem terminie. W ocenie Sądu nie ma natomiast usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że bezczynność ta miała charakter rażący. Przede wszystkim nie sposób nie zauważyć, iż opóźnienie w załatwieniu sprawy, spowodowane było oczekiwaniem na archiwalne akta z postępowania poprzedzającego wydanie kwestionowanej decyzji. Organ wskazał również, aczkolwiek z naruszeniem art. 36 § 1 k.p.a., termin zakończenia postępowania do dnia 30 czerwca 2012 r., który w dacie rozpoznawania sprawy jeszcze nie upłynął. Skoro zatem niezałatwienie sprawy objętej wnioskiem z [...] października 2011 r. w terminie określonym w przepisach procedury administracyjnej, jest konsekwencją zaistniałych obiektywnie weryfikowalnych przeszkód uniemożliwiających organowi administracji publicznej terminowe podjęcie rozstrzygnięcia, a strona poinformowana była o podejętych w toku postępowania czynnościach procesowych organu, to zaistniałej w takim stanie faktycznym bezczynności, mimo że trwa już ona ponad osiem miesięcy, nie można zakwalifikować jako rażącej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 119 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.