I SAB/Wa 252/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska- Jaroszewicz (spr.) Sędzia WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu w dniu 25 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. L. i Z. T. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących M. L. i Z. T. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M.L. i Z. T. pismem z dnia [...] listopada 2018 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej przy ul. [...] (obecnie [...]) w [...] ozn. hip. [...] (składającej się m.in. z działki nr [...] oraz nr [...]). Skarżący zarzucili Prezydentowi [...] naruszenie art. 35 § 1, § 2 i § 3 kpa oraz art. 36 kpa poprzez nierozpoznanie w ustawowym terminie, jak i w terminie wyznaczonym przez organ, wniosku z dnia [...] marca 1948 r. złożonego przez Z. Z. oraz niepodejmowanie żadnych czynności w sprawie i wnieśli o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi opisano przebieg postępowania podkreślając, że Wojewoda [...] postanowieniem z [...] marca 2019 r. uznał za zasadne złożone zażalenie i wyznaczył Prezydentowi termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od dały doręczenia postanowienia. Skarżący wskazali, że [...] lutego 2007 r. wezwali [...] do zawarcia umowy użytkowania wieczystego opisanej wyżej nieruchomości oraz że [...] grudnia 2013 r. po raz kolejny złożyli wniosek o rozpatrzenie wniosku dekretowego z [...] marca 1948 r. Pismem z [...] lutego 2014 r. Biuro Gospodarki Nieruchomościami Wydział Spraw Dekretowych i Wyznaniowych poinformował, że oczekuje na zwrot akt postępowania od Ministra Infrastruktury oraz że decyzja zostanie wydana [...] miesiące po przekazaniu dokumentów. Pismem z [...] kwietnia 2016 r. przekazano akta właściwemu działowi celem rozpatrzenia wniosku. Skarżący podkreślili, że od pisma z [...] kwietnia 2016 r. brak jest oznak przeprowadzania przez organ jakichkolwiek czynności poza przekazywaniem akt przez poszczególne jednostki organizacyjne bez określonego celu. Powyższe oznacza kompletną bezczynność organu, która trwa już od 3 lat. Ponadto, cały materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji został zgromadzony, o czym świadczy decyzja dotycząca analogicznego stanu faktycznego w zakresie działki nr [...] ozn. hip [...]. Skarżący zaznaczyli, że nadzorcza decyzja unieważniająca decyzję uwłaszczeniową w zakresie rozstrzygnięcia o działce nr [...] stała się ostateczna z dniem [...] lutego 2008 r. i oraz że decyzją z [...] listopada 2013 r. stwierdzono nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] czerwca 1951 r. w części dotyczącej działki nr [...]. Prezydent zobowiązany jest zatem do ponownego rozpatrzenia wniosku o ustanowienie własności czasowej. Zdaniem skarżących bezczynność Prezydenta ma charakter rażący, terminy załatwienia sprawy zostały wielokrotnie przekroczone i organ nie podejmuje żadnych działań w sprawie. Ewentualne problemy z organizacją wewnątrz urzędu nie zwalniają z zarzutu kwalifikowanej bezczynności. Tym bardziej, że z akt wynika, że od 3 lat w sprawie nic się nie dzieje, zaś cały materiał dowodowy został już dawno zgromadzony i w dużej mierze dostarczony przez samych wnioskodawców. Skarga jest więc uzasadniona. Na poparcie twierdzeń skarżący przytoczyli stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że przed organem prowadzone jest postępowanie mające na celu rozpatrzenie wniosku z dnia [...] marca 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] hip. [...], objętej działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50 poz. 279). Wojewoda [...] postanowieniem [...] marca 2019 r. nr [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione oraz wyznaczył Prezydentowi termin na podjęcie rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Termin ten upływa [...] sierpnia 2019 r. Organ zaznaczył, że nie jest prawdą, jak wskazał pełnomocnik stron w uzasadnieniu skargi, że od pisma z [...] kwietnia 2016 r. brak jest oznak przeprowadzania jakichkolwiek czynności poza przekazywaniem akt przez poszczególne jednostki organizacyjne bez określonego celu. Niezwłocznie po otrzymaniu w/w postanowienia organ przystąpił do gromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia. Pismem z [...] maja 2019 r. zwrócono się do Ministerstwa Finansów z prośbą o udzielenie informacji czy dawnym właścicielom w/w nieruchomości [...] lub ich następcom prawnym zostało wypłacone odszkodowanie na podstawie umów indemnizacyjnych. Pełnomocnik stron otrzymał w/w pismo do wiadomości. Do chwili obecnej nie otrzymano odpowiedzi z Ministerstwa Finansów w powyższej sprawie. Prezydent podkreślił, że postępowanie znajduje się na etapie końcowym (materiał dowodowy został zgromadzony, gotowy jest też projekt decyzji). Brak odpowiedzi z Ministerstwa Finansów jest okolicznością wstrzymującą wydanie rozstrzygnięcia. Skarga na bezczynność jest przedwczesna i negatywnie wpłynie na szybkość postępowania. Przekazanie akt sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spowoduje zwłokę w wydaniu decyzji, a także uniemożliwi Prezydentowi [...] dotrzymanie terminu wyznaczonego przez Wojewodę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – dalej jako P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.). W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b P.p.s.a.). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona. Organ nie wywiązał się bowiem z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Analiza akt wskazuje, że sprawa dotycząca wniosku z dnia [...] marca 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego opisanej wyżej nieruchomości, była przedmiotem orzekania przez organy administracji publicznej oraz sąd administracyjny. Prezydium Rady Narodowej [...] orzeczeniem z [...] czerwca 1951 r., po rozpoznaniu wniosku, odmówiło przyznania prawa własności czasowej do gruntu w/w nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. hip. [...]. Minister Budownictwa decyzją z [...] stycznia 2007 r., utrzymaną w mocy decyzją z [...] listopada 2007 r., stwierdził nieważność w/w orzeczenia z [...] czerwca 1951 r. w części dotyczącej obecnej działki ewid. nr [...] oraz odmówił stwierdzenia nieważności tego orzeczenia w części dotyczącej nieruchomości wchodzącej w skład działki ewid. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 109/08 uchylił przedmiotowe decyzje w części odmawiającej stwierdzenia nieważności w/w orzeczenia. Z kolei decyzją z [...] czerwca 2013 r., utrzymaną w mocy decyzją z [...] listopada 2013 r., Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził nieważność orzeczenia z [...] czerwca 1951 r. w części nieruchomości stanowiącej obecnie działkę ewid. nr [...]. Zauważyć trzeba, że po wydaniu powyższych decyzji Prezydent [...] nie podejmował w istocie działań mających na celu wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Jak wynika z akt sprawy pismem z [...] lutego 2014 r. poinformowano pełnomocnika stron, że akta nieruchomości przekazane zostały do innego organu, co – jak wskazano - uniemożliwia podjęcie czynności zmierzających do zakończenia postępowania oraz zaznaczono, że decyzja wydana zostanie w terminie 2 miesięcy od przekazania dokumentów. Po uzyskaniu zaś akt własnościowych (co miało miejsce [...] kwietnia 2016 r.), stosowne działania podjęte zostały dopiero w maju 2019 r. Pismem z dnia [...] maja 2019 r. zwrócono się do Ministra Finansów o udzielenie informacji czy dawnym właścicielom w/w nieruchomości [...] lub ich następcom prawnych zostało wypłacone odszkodowanie na podstawie umów indemnizacyjnych. Poza wystosowaniem powyższego pisma organ nie podejmował działań w sprawie. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżący zasadnie zarzucili Prezydentowi [...] bezczynność w przedmiocie rozpoznania złożonego wniosku. Oczywiste jest, że w prowadzonym postępowaniu organ uchybił powołanym wyżej przepisom kpa. Jak wskazano Prezydent nie interesował się na bieżąco sprawą. Czynności mające na celu jej zakończenie podejmowane były sporadycznie, w dużych odstępach czasu, zwykle po interwencji ze strony skarżących. Organ nie dochował terminu wyznaczonego w piśmie z [...] lutego 2014 r., jak i w postanowieniu Wojewody [...] z [...] marca 2019 r., którym uznano za zasadne złożone zażalenie i wyznaczono Prezydentowi termin na podjęcie rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia postanowienia, tj. do dnia [...] sierpnia 2019 r. Do dnia rozpoznania skargi na bezczynność stosowna decyzja nie została wydana. Skarga jest więc uzasadniona. Podkreślić przy tym trzeba, że bezczynności organu w żaden sposób nie usprawiedliwiają takie okoliczności jak duża ilość spraw, stopień ich skomplikowania, czy też przekazanie akt do innego organu lub sądu. Sąd stwierdził jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem przemawia w szczególności fakt, że postępowanie toczy się już od [...] lat, Prezydent [...] przez okres wielu lat nie podejmował w zasadzie czynności mających na celu zakończenie sprawy, sporadyczne działania – jak wskazano - podejmowane były zwykle po interwencji ze strony skarżących, terminy załatwienia sprawy określone w kpa zostały zaś znacznie przekroczone. Sąd uznał ponadto, że z uwagi na charakter sprawy zasadnym jest zobowiązanie organu do jej rozpoznania w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się 100 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a. ----------------------- 6