I SAB/Wa 254/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego S. M. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 7 lipca 2021 r. (data wpływu do Sądu 20 sierpnia 2021 r.) S. M. (Skarżący), reprezentowany przez radcę prawnego J. M., wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] (Prezydent) w sprawie dotyczącej rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (d. ul. [...]), ozn. nr hip. [...]. Skarżący wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz.U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279). Skarżący zarzucił Prezydentowi rażące naruszenie art. 35 i 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.". Jednocześnie podniósł że na skutek braku podjęcia działań przez Prezydenta, pismem z 5 czerwca 2018 r., ponowionym pismem z 19 września 2018 r. wniósł do Wojewody [...] ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie wynikającym z przepisów prawa. Postanowieniem z [...] listopada 2019 r., nr [...] Wojewoda uznał ponaglenie za uzasadnione i stwierdził bezczynność Prezydenta w przedmiocie rozpatrzenia niniejszej sprawy oraz zobowiązał go do załatwienia sprawy w terminie 4 miesięcy od dnia doręczenia ww. postanowienia. Skarżący wskazał, że mimo upływu półtora roku od ww. postanowienia Wojewody – Prezydent sprawy dalej nie załatwił. W związku z powyższym, w ocenie Skarżącego, przewlekłość postępowania ma charakter oczywisty i rażący. Mając powyższe na uwadze Skarżący wniósł o: 1. zobowiązanie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Prezydenta do wydania decyzji w sprawie, w terminie 30 dni, od daty doręczenia akt organowi; 2. stwierdzenie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., że Prezydent dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierzenie, na podstawie art. 55 § 2 P.p.s.a., grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., w przypadku zaistnienia sytuacji określonej w art. 54 § 2 P.p.s.a.; 4. wymierzenie, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., Prezydentowi grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.; 5. przyznanie, na podstawie 149 § 2 P.p.s.a., od Prezydenta na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy maksymalnej kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.; 6. zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że organ podejmował czynności w celu zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji w sprawie m. in. gromadzono dokumentację lokalizacyjną i geodezyjną. Wskazał także, że w sprawie uzyskano opinię geodezyjną dotyczącą nieruchomości sporządzoną przez geodetę uprawnionego. Z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego niezbędnego do ustalenia daty, w której dawny właściciel lub jego następca prawny zostali pobawieni faktycznej możliwości władania ww. nieruchomością, zgodnie z wymogami art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w sprawie zostały podjęte czynności w celu uzyskania opracowania geodezyjnego polegającego na wkreśleniu granic ww. nieruchomości na zdjęcia lotnicze obejmujące ww. nieruchomość. Prezydent wskazał również, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a zwłaszcza konieczność uzyskania ww. dokumentów, nie było możliwości wydania decyzji w terminie określonym w postanowieniu Wojewody. Niezależnie od powyższego Prezydent zaznaczył, że opóźnienie w rozpatrywaniu sprawy jest spowodowane bardzo dużą ilością spraw o przyznanie odszkodowania za nieruchomości objęte działaniem dekretu. Skomplikowany charakter tych spraw i złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku postępowania, nie pozwala na dotrzymywanie terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Organ wskazał także, że zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a., Skarżący - pismem z 17 sierpnia 2021 r. został poinformowany o przyczynach uniemożliwiających zakończenie niniejszego postępowania w terminie określonym w postanowieniu Wojewody. W ocenie organu, w sprawie nie zaistniały również podstawy do uwzględnienia wniosku o przyznanie Skarżącemu od organu sumy pieniężnej. Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do uszczerbku wywołanego bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Następnie organ, przy piśmie z 12 stycznia 2022 r., nadesłał odpis decyzji Prezydenta z [...] stycznia 2022 r. nr [...], którą rozpoznał wniosek Skarżącego z 11 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności organu administracji publicznej, bądź przewlekłości postępowania, staje się bezprzedmiotowe. Sąd, skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, nie może bowiem zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 P.p.s.a., tj. w przypadku uznania zasadności skargi zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, Prezydent, decyzją z [...] stycznia 2022 r. nr [...], rozpoznał wniosek z 11 sierpnia 2015 r. i odmówił przyznania Skarżącemu odszkodowania za ww. nieruchomość. Zdaniem Sądu, wydanie przez organ ww. decyzji wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na przewlekłe prowadzenie przez ten organ postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość, nawet wówczas, gdy orzeczenie to podjęte zostało z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Oczywiste jest bowiem, że organ sprawę już załatwił. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się zatem bezprzedmiotowe. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a P.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. Aby wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.). Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a P.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zauważyć bowiem należy, że od daty złożenia wniosku przez Skarżącego do dnia jego załatwienia minęło ponad 6 lat. Nadmienić też należy, że organ po upływie prawie 4 lat od dnia złożenia wniosku poinformował Skarżącego o konieczności zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do ustalenia daty, w której dawny właściciel lub jego następcy zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania ww. nieruchomością. Za rażącym naruszenie prawa przemawia również fakt, że Prezydent nie dotrzymał zarówno terminu wyznaczonego mu postanowieniem Wojewody z [...] listopada 2019 r., jak i terminu który wskazał Skarżącemu, w swoim piśmie z 25 stycznia 2019 r., wskazując datę zakończenia sprawy 30 czerwiec 2019 r. Jednocześnie w ocenie Sądu, z uwagi na wydanie decyzji rozpoznającej złożony wniosek o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku o przyznanie od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej stosownie do art. 149 § 2 P.p.s.a. i w tej części skargę oddalił. Zauważyć też należy, że powołany przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 149 § 2 P.p.s.a. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania grzywny bądź sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym Skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność Sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w skardze w żaden sposób nie wykazano, że Skarżący poniósł szkodę w związku z przewlekłością postępowania. W tej sytuacji złożony wniosek należało uznać za bezzasadny. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. W pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach w pkt 4 sentencji orzeczono stosownie do art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.