I SAB/Wa 255/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. K., Z. R., E. C., K. K., A. S. i J. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z dnia 19 sierpnia 2015 r. Z. R., E. C., J. K., K. K., A. S. i J. K., reprezentowani przez adwokata I. M., wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...]. Skarżący wskazali, że w związku z bezczynnością Prezydenta [...] w rozpoznaniu opisanego na wstępie wniosku, złożyli zażalenie do Wojewody [...], który postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], wyznaczył organowi I instancji dodatkowy termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. Jednak pomimo upływu również i tego terminu Prezydent [...] nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że zaistniała konieczność dokonania ponownej analizy zgromadzonej dotychczas dokumentacji celem stwierdzenia, czy w sprawie przedmiotowej nieruchomości nie występują okoliczności uniemożliwiające wydanie decyzji. Jednocześnie z uwagi na obowiązek wyczerpującego zbadania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego a także z uwagi na bardzo dużą ilość spraw wpływających z zakresu odszkodowań nie było możliwości zakończenia postępowania w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Przy czym pełnomocnik skarżących został poinformowany o aktualnym stanie sprawy oraz przewidywanym terminie jej rozpatrzenia do dnia 30 września 2017 r. Z akt sprawy wynika, że o akta własnościowe nieruchomości organ wystąpił pismem z dnia [...] lutego 2012 r. Następnie pismami z dnia [...] maja 2012 r. organ zwrócił się do: Biura Administracyjno-Gospodarczego Wydziału Archiwum w W., Urzędu [...] Biura Geodezji i Katastru Wydziału Udostępniania Danych Ewidencji Gruntów i Budynków w W. oraz Archiwum Państwowego [...] o nadesłanie dokumentów do sprawy. Ponadto Sygn. akt I SAB/Wa 255/17 pismem z dnia [...] maja 2012 r. Prezydent [...] poinformował strony postępowania, iż z uwagi na konieczność zebrania dokumentacji i bardzo dużą ilość spraw postępowanie zostanie zakończone w terminie do dnia 31 sierpnia 2012 r. Pismami z dnia [...] czerwca 2012 r. Prezydent [...] zwrócił się o przesłanie kolejnej dokumentacji w sprawie do: Urzędu [...] Wydziału Infrastruktury dla [...], Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu [...] dla [...] oraz Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami [...] w [...]. Pismem z dnia [...] października 2012 r. organ wystąpił do Archiwum Państwowego [...] o udzielenie odpowiedzi na pismo z dnia [...] maja 2012 r. Pismem z dnia [...] października 2012 r. Prezydent [...] zwrócił się do Zarządu Dróg Miejskich w W. o przesłanie dokumentacji dotyczącej realizacji ul. [...] na przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie pismem z dnia [...] października 2012 r. organ poinformował strony postępowania, że z uwagi na konieczność zebrania dokumentacji i bardzo dużą ilość spraw postępowanie zostanie zakończone w terminie do dnia 28 lutego 2013 r. Pismem z dnia [...] października 2012 r. organ wystąpił do Dyrektora Archiwum Państwowego [...] o nadesłane kopii dokumentów do sprawy. Prezydent [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], zawiesił postępowanie w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość do czasu ustalenia przez sąd następców prawnych A. K. (spadkobiercy byłych właścicieli nieruchomości). Prezydent [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], podjął zawieszone postępowanie, a następnie pismem z dnia [...] lutego 2015 r. poinformował strony postępowania, że z uwagi na skomplikowany charakter sprawy i bardzo dużą ilość spraw postępowanie zostanie zakończone w terminie do dnia 30 czerwca 2015 r. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], uznał zażalenie skarżących na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku odszkodowawczego za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia Sygn. akt I SAB/Wa 255/17 wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Akta zostały zwrócone do organu I instancji w dniu 11 marca 2015 r. Pismem z dnia [...] marca 2017 r. Prezydent [...] poinformował pełnomocnika skarżących, że z uwagi na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz bardzo dużą ilość spraw postępowanie zostanie zakończone w terminie do dnia 30 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 4 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty Sygn. akt I SAB/Wa 255/17 wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Pod pojęciem "załatwienie sprawy" należy rozumieć wydanie przez organ w sprawie rozstrzygnięcia merytorycznego lub formalnoprawnego, kończącego postępowanie administracyjne. W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostawał w stanie bezczynności lub prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest, iż Prezydent [...] nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] grudnia 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...]. Powyższy wniosek wpłynął do organu w dniu 21 grudnia 2011 r. i od tego momentu rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem, pomimo upływu przepisanego terminu Prezydent [...] nie zakończył postępowania zainicjowanego opisanym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu, Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia powołanego wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin dwumiesięczny dla załatwienia ww. wniosku jest terminem wystarczającym do wydania orzeczenia merytorycznego. Sygn. akt I SAB/Wa 255/17 Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że o akta własnościowe nieruchomości organ zwrócił się pismem z dnia [...] lutego 2012 r., czyli dopiero po dwóch miesiącach od wpływu do organu ww. wniosku odszkodowawczego. Następnie organ dokonywał w sprawie czynności niesystematycznie i w znacznych odstępach czasowych, co nie wskazuje na podejmowanie przez organ intensywnych działań zmierzających do zakończenia postępowania. Przy czym do sprawnego podejmowania czynności w sprawie nie skłoniły organu również monity stron oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], wyznaczające organowi termin na podjęcie rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia (tj. do dnia 11 czerwca 2015 r.). Ponadto zauważyć należy, że Prezydent [...] od wydania postanowienia z dnia [...] czerwca 2013 r. o podjęciu zawieszonego postępowania nie dokonał w sprawie żadnej czynności mającej odzwierciedlenie w aktach sprawy a zmierzającej do zakończenia postępowania. Jednocześnie podkreślić trzeba, iż organ w kolejnych pismach kierowanych do stron postępowania za każdym razem informował o konieczności zgromadzenia i zbadania materiału dowodowego oraz podawał coraz to nowe terminy zakończenia postępowania, których jednak nie dotrzymał. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Natomiast organ w sprawie działał opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia. Z tych względów, w ocenie Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność Sygn. akt I SAB/Wa 255/17 Prezydenta [...] nosi cechy rażącego naruszenia prawa, tj. art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a p.p.s.a. (pkt 1 i 2 wyroku) orzekł, jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.