I SAB/Wa 257/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi M. P. i B. P. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 16 lipca 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy dawanej ul. [...], obecnie rejon ul. [...], nr hip. "[...]" część dz. nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. P. i B. P. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 19 listopada 2018 r. M. P.i B.P. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] przy rozpatrywaniu ich wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] w rejonie obecnej ulicy [...], ozn. hip. "[...]", część dz. nr [...]. Skarga ta wniesiona została w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z 26 lipca 2016 r. M. P. i B. P. wystąpiły do Prezydenta [...] o ustalenie, w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.), odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] w rejonie obecnej ulicy [...] , ozn. hip. "[...]" część dz. nr [...] o pow. [...] m2, stanowiącej dawniej gospodarstwo rolne. Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, wniosły one 16 stycznia 2017 r. do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność organu, w następstwie rozpoznania którego Wojewoda ów postanowieniem z [...] listopada 2017 r. nr [...] uznał je za zasadne i wyznaczył Prezydentowi trzymiesięczny termin do podjęcia w sprawie rozstrzygnięci. Termin ten upłynął bezskutecznie, w związku z czym wyżej wymienione wniosły wskazaną na wstępie skargę, w której domagały się zobowiązania Prezydenta m.st. Warszawy do zakończenia postępowania przez wydanie decyzji administracyjnej merytorycznie rozpoznającej wniosek o przyznanie odszkodowania, rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym oraz zasadzenia na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w toku postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji. W tym kontekście wymieniał wystąpienie 10 czerwca 2019 r. przez Biuro Spraw Dekretowych Urzędu [...] do Archiwum Państwowego o udzielenie informacji o przeznaczeniu ternu przed dniem 21 listopada 1945 r. w Ogólnym Planie Zabudowania [...] oraz do Wydziału Gospodarowania Nieruchomościami dla Dzielnicy [...] o informacje czy teren ten objęty został jakąkolwiek decyzją lokalizacyjną lub czy istnieją na nim zrealizowane inwestycje. Wskazywał nadto na zwrócenie się do geodety o wykonanie opinii geodezyjnej dotyczącej przedmiotowej nieruchomości oraz poinformowanie skarżących o powyższych działaniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Przedmiotem jej jest bezczynność Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku M. P. i B. P. o ustalenie odszkodowania za utraconą przez ich poprzedników prawnych części nieruchomości [...] (stanowiącej gospodarstwo rolne) położonej w rejonie obecnej ul. [...], a pochodzącej z dawnej nieruchomości ozn. hip. jako "[...]" część dz. nr [...]. Wskazać zatem należy, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi gdy w prawnie określonym terminie organ ów nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którą jest nią niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Dla jej stwierdzenia nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.". Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Zobowiązane są także - w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.- do podejmowania z urzędu i na wniosek strony wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia. Stosownie natomiast do art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Do terminów tych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy że Prezydent [...] przy rozpoznawaniu wniosku skarżących o ustalenie odszkodowania z część nieruchomości pochodzącej z dawnej nieruchomości "[...]" pozostaje w stanie bezczynności. Wniosek ów wpłynął do organu [...] lipca 2016 r., co wynika z umieszczonej na nim prezentaty Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...]. Od ww. daty rozpoczął zatem swój bieg określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tym samym postępowanie nim wywołane co do zasady winno być zakończone do 28 września 2016 r. Tymczasem, do chwili obecnej, Prezydent [...] nie tylko nie podjął w nim merytorycznego rozstrzygnięcia, ani aktu przerywającego bieg terminów określonych w kodeksie, ale także poszczególne czynności procesowe realizował w nim w sposób opieszały i bez należytej ich koncentracji. Nie dopełnił również obowiązku, o którym stanowi art. 36 § 1 k.p.a. Nie sposób bowiem za jego realizację uznać wyznaczenia dodatkowego terminu zakończenia postępowania po dwóch latach od jego wszczęcia (w piśmie z 10 stycznia 2019 r.) i to w reakcji na wniesioną skargę na bezczynność. To zaś implikuje po stronie Sądu obowiązek wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie, potwierdzenia stanu bezczynności, a także oceny jej charakteru. Wyznaczając trzymiesięczny termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd wziął pod uwagę skomplikowany, w znacznej mierze historyczny charakter sprawy, a także konieczność pozyskania w tym czasie (w sytuacji decyzji pozytywnej) dodatkowego dowodu z wyceny nieruchomości. Przechodząc zaś do oceny charakteru zaistniałej zwłoki w załatwieniu sprawy stwierdzić należy, że przybierała on postać kwalifikowaną, tj. mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z akt sprawy wynika bowiem, że podstawowa przyczyna zwłoki w załatwieniu sprawy nie były, jak często się w tego typu sprawach zdarza, efektem problemów z pozyskaniem archiwalnej dokumentacji, ale przede wszystkim wynikała z wielomiesięcznego okresu całkowitej bierności organu. Pierwsze czynności w sprawie podjął on bowiem dopiero po 15 miesiącach od wszczęcia postępowania, występując wówczas m.in. do jednej z komórek organizacyjnych urzędu obsługującego organ o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości, a także do strony o oryginały lub uwierzytelnione kopie dokumentów potwierdzających własność nieruchomości na dzień wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. (vide pisma Biura Spraw Dekretowych Urzędu m.st. Warszawy z [...] października 2017 r. nr [...]). Po czym przez kolejne 1,5 roku aktywność swoją ograniczył wyłącznie do przyjmowania wpływających do sprawy dokumentów. Sposób procedowania przezeń niniejszej sprawy pozostaje zatem w oczywistej i drastycznej kolizji z przywołanymi wyżej zasadami ujętymi w art. 12 § 1, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. . Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art.. 202 § 2 i art. 205 § 2 tej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców pranych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.