I SAB/Wa 259/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2011 r. sprawy ze skargi M. W., G. M. i L. K. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia 11 lutego 2008 r. o wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] dawny nr [...] (obecnie [...]) hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących M. W., G. M. i L. K. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego oraz po 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych na rzecz każdego ze skarżących tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W dniu 22 czerwca 2011 r. (data pierwszej prezentaty) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga M. W., L. K. i G. M. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. przy ul. [...] (obecnie [...]),[...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21.11.1945 r., grunty nieruchomości warszawskich - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. Aktualnie grunt nieruchomości [...] wchodzi w skład działek ewidencyjnych: nr [...] w obrębie [...] i stanowi własność W. W dniu [...] lutego 2008 r. data prezentaty) L. K., M. K. i G. M. złożyli wniosek o ustalenie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. przy ul. [...] (obecnie [...]), hip. nr [...]. W chwili złożenia ww. wniosku część przedmiotowej nieruchomości była obciążona roszczeniem o przyznanie prawa użytkowania wieczystego, w związku ze złożeniem przez dawną właścicielkę, w dniu [...].10.1949 r., wniosku o przyznanie do niej prawa własności czasowej. Ww. wniosek został rozpatrzony: - decyzją Nr [...]z dnia [...] stycznia 2008 r., którą Prezydent Miasta W. odmówił następcom prawnym dawnych właścicieli – L. K., M. K., G. M. i M. I. przyznania prawa użytkowania wieczystego do części gruntu wchodzącego w skład działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...], - decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2009 r., którą Prezydent Miasta W. odmówił następcom prawnym dawnych właścicieli – L. K., M. K., G. M. i M. I. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu o powierzchni [...] m², pochodzącego z przedmiotowej nieruchomości hipotecznej, wchodzącego obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...]. Następnie Prezydent Miasta W. decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. odmówił M. K., L. K., G. M. i M. I. przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną przy dawnej ul. [...] uznając, że przedmiotowa działka nie była przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. uchylił ww. decyzję Prezydenta – uznając, że organ pierwszej instancji dokonał błędnej interpretacji przepisu art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w zakresie możliwości przeznaczenia przedmiotowej działki pod budownictwo jednorodzinne oraz z uwagi na fakt błędnego skierowania decyzji do M. K., która umową darowizny z dniem [...].05.2009 r. przelała roszczenia do przedmiotowej nieruchomości na córkę M. W. Rozpoznając ponownie sprawę Prezydent Miasta W. podniósł, że najpierw pełnomocnik stron stwierdził, że roszczenie o wypłatę odszkodowania wynika z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przy czym powołał się również na art. 417 i art. 417¹ kodeksu cywilnego. Następnie w piśmie z dnia 4.03.2010 r. oraz w odwołaniu złożonym od decyzji Prezydenta W. Nr [...] (uchylonej następnie przez Wojewodę [...]), pełnomocnik stron analizował wprawdzie przesłanki art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jednocześnie podnosząc jednak, że odszkodowanie winno być ustalone w trybie art. 128 i art. 130 tej ustawy, gdyż nieruchomość przeznaczona została na cele publiczne. W związku z powyższym organ pierwszej instancji wezwał pełnomocnika wnioskodawców o sprecyzowanie, w oparciu o który z podawanych przez niego przepisów ma być rozpatrzony wniosek o odszkodowanie za nieruchomość położoną przy dawnej ul. [...], hip. nr [...]. Ponadto wezwał go do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie dokumentu potwierdzającego, że L. W. zmieniła nazwisko na "[...]" oraz oryginału lub uwierzytelnionej kopii protokołu z ugody dotyczącej działu spadku po E. W. Pismem z dnia 22 grudnia 2010 r. skarżący wnieśli do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta W. – zrzucając mu przewlekłe postępowanie z naruszeniem praworządności określonej w art. 6 i 12 kpa, poprzez nieprzestrzeganie terminu określonego w art. 35 kpa i nie rozpoznanie wniosku skarżących o wypłatę odszkodowania. Postanowieniem z dnia [...]marca 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 maja 2011 r. Prezydent W. w terminie nakreślonym przez Wojewodę [...] nie wydał decyzji administracyjnej – natomiast pismem z dnia 4 maja 2011 r. poinformował skarżących o przyczynach niemożności rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie określonym przez Wojewodę oraz, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie zakończone do dnia 30 września 2011 r. W dniu 22 czerwca 2011 r. (data pierwszej prezentaty) M. W., L. K. i G. M. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. przy ul. [...] (obecnie [...]), hip. nr [...]. Skarżący podnieśli, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Prezydenta W. został już zebrany cały materiał dowodowy, zaś organ I instancji - pomimo treści postanowienia Wojewody [...] - nie podjął żadnych czynności w sprawie, co oznacza, iż w żadnym zakresie nie zastosował się do wydanego przez Wojewodę rozstrzygnięcia. Termin wyznaczony przez Wojewodę bezskutecznie upłynął w dniu 31 maja 2011 r. - natomiast Prezydent W. bezpodstawnie wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia [...]września 2011 r. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 23 listopada 2011 r. pełnomocnik skarżących oświadczył, że do dnia dzisiejszego decyzja nie została wydana, zaś pełnomocnik organu pozostawił skargę do uznania sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta W., złożyli zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa. Obowiązkiem organu właściwego do załatwienia sprawy jest podjęcie wszelkich niezbędnych czynności w celu wnikliwego i szybkiego rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wyjątkowo, w przypadku, gdy załatwienie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, wydanie rozstrzygnięcia powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawie szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania co wynika z art. 35 § 1, 2 i 3 kpa. Podkreślenia wymaga, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył jej wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Nadto z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy zgodnie z art. 12 § 1 kpa., jak również mają obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Odnosząc powyżej wskazane ogólne zasady postępowania administracyjnego do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż oznacza to obowiązek organu administracji publicznej podjęcia właściwych i celowych działań, które umożliwią rozpatrzenie wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. przy ul. [...] (obecnie [...]), hip. nr [...]- w ustawowym terminie. Wniosek ten rozpoznawany jest od lutego 2008 r. - zaś okoliczności podawane przez organ nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej. Z uwagi na powyższe niniejszy skład orzekający podziela w zupełności pogląd, że przygotowywanie decyzji administracyjnej dotyczącej rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość przez prawie 4 lata - nie może usprawiedliwiać bezczynności organu w rozumieniu art. 149 p.p.s.a. Wskazać należy, że zarówno wyrażona w art. 8 kpa zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, jak również zasada szybkości postępowania, wyrażona w art. 12 § 1 kpa, wręcz nakazują organom administracji publicznej przygotowanie całej potrzebnej dokumentacji od chwili wszczęcia sprawy w sposób szybki, efektywny i sprawny. Taka sytuacja w niniejszej sprawie z całą pewnością nie miała miejsca, co uzasadnia stwierdzenie, iż skarga jest zasadna. Tym bardziej, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] wyznaczył Prezydentowi W. dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 maja 2011 r. - już wówczas uznając, iż przewlekłość postępowania jest bezsporna. Ponadto organ I instancji sam zadeklarował, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie zakończone do dnia 30 września 2011 r. Tymczasem wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. przy ul. [...] (obecnie [...]), nie został jeszcze przez organ administracji publicznej rozpoznany - co jednoznacznie wskazuje, że Prezydent W., naruszając zarówno art. 35 § 1 i 3 kpa jak i art. 12 § 1 kpa, pozostaje w zwłoce. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Podobne stanowisko wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 ( LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że : " Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa." Uznając skargę na bezczynność Prezydenta W. za uzasadnioną, Sąd uznał jednocześnie, że - z uwagi na okoliczność, iż postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczyło się ponownie od 2010 roku (po uchyleniu decyzji organu I instancji przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...] lipca 2010 r.), organ wzywał pełnomocnika skarżących do sprecyzowania wniosku poprzez określenie, w oparciu o który z podawanych przez niego przepisów ma być rozpatrzony wniosek o odszkodowanie za nieruchomość położoną przy dawnej ul. [...] (art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, art. 128 i art. 130 tejże ustawy, czy też art. 417 i art. 417¹ kodeksu cywilnego) - nie nosi ona cechy rażącego naruszenia prawa. Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, stosownie do treści art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.