I SAB/Wa 259/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędzia WSA Anna Wesołowska Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2014 r. sprawy ze skargi E. spółka akcyjna na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego 1. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Rozwoju do rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2013 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej m K. z dnia [...] maja 1966 r. (nr [...]) w części objętej punktem 9 wykazu nieruchomości wywłaszczonych w terminie sześciu miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz E. spółka akcyjna kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 10 marca 2013 r. E. spółka akcyjna z siedzibą w K., reprezentowana przez pełnomocnika - adwokat A. N., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej przy rozpatrywaniu wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej m. K. z [...] maja 1966 r., nr [...], w części objętej pkt 9. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Kr 110/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie jako właściwemu miejscowo. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia wnioskodawca wystąpił w dniu 7 lutego 2013 r. W dniu 16 maja 2013 r. organ wystąpił do Urzędu Miasta K., [...] Urzędu Wojewódzkiego oraz Archiwum Państwowego w K. o udostępnienie przedmiotowej sprawy, a następnie w tym samym dniu zawiadomił wnioskodawcę o przewidywanym terminie rozstrzygnięcia sprawy do dnia 31 sierpnia 2013 r. W dniu 9 stycznia 2014 r. skarżąca wniosła do Ministra wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w związku z przewlekłym prowadzeniem postępowania w sprawie. Kwalifikowane naruszenie przepisów art. 35 § 3 kpa oraz art. 36 kpa zdaniem skarżącej należy uznać za przejaw szczególnie rażącego naruszenia prawa, w pełni uzasadniające żądanie zobowiązania Ministra do wydania decyzji w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżąca wniosła również o stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie Ministrowi grzywny w wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2103 r. oraz wydania postanowienia sygnalizacyjnego, o którym mowa w art. 155 §1 p.p.s.a. Odpowiadając na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja 1966 r. wymaga zebrania kompletnego materiału dowodowego, natomiast w przedmiotowej sprawie występują niezależne od organu trudności z uzyskaniem archiwalnych akt wywłaszczeniowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm. i art. 3 § 2 pkt 8 w związku z pkt 1 - 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej takim środkiem jest zażalenie w trybie art. 37 § 2 k.p.a. W przedmiotowej sprawie pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. skarżąca wezwała Ministra do usunięcia naruszenie prawa w związku z przewlekłym prowadzeniem postępowania, a tym samym wyczerpał tryb przewidziany w art. 37 k.p.a., co skutkuje dopuszczalnością rozpoznawanej skargi. Wyjaśnić trzeba, że przepisy prawa nie definiują wprost, na czym polega przewlekłe prowadzenie postępowania, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a, jednak niewątpliwie pojęcie to ma inny zakres znaczeniowy niż bezczynność organu. W orzecznictwie wypracowano stanowisko, iż przewlekłość w prowadzeniu postępowania ma miejsce wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, ale podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie realizują zasady szybkości i prostoty postępowania, wynikającej z treści art. 12 k.p.a., względnie mają charakter czynności pozornych, mało istotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Inaczej mówiąc, przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez organ będzie miało miejsce wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie. Przez pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania należy także rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy, a zwłoka w rozpoznaniu nie znajduje uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy (zob. np. wyroki NSA z dnia 26 października 2012 r., II OSK 1956/12, LEX nr 1233717 oraz z dnia 5 lipca 2012 r., II OSK 1031/12, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie po dacie wpłynięcia wniosku do organu o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego (7 lutego 2013 r.) pierwsze czynności w sprawie zostały podjęte w dniu 20 maja 2013 r., czyli po upływie ponad 3 miesięcy. Następne czynności w sprawie zostały podjęte przez organ w dniu 28 lutego 2014 r. (wezwanie o nadesłanie aktualnego stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości oraz ponowne wezwanie o nadesłanie akt archiwalnych sprawy zakończonej kwestionowaną decyzją). W tym samym dniu organ powiadomił również skarżącego o przewidywanym terminie zakończenia sprawy określając go na 31 lipca 2014 r. Następnie w dniu 12 września 2014 r. organ wskazał kolejny termin zakończenia sprawy – 31 października 2014 r. Z akt wynika również, że w dniu 2 października 2014 r. Wydział Cywilny Sądu Rejonowego dla K. wydał postanowienie o wypożyczeniu akt archiwalnych sprawy wywłaszczeniowej. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Z kolei przepis art. 36 § 1 k.p.a. nakłada na organy obowiązek zawiadamiania strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy że Minister Infrastruktury i Rozwoju przy rozpoznawaniu sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżących o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w m. K. z dnia [...] maja 1966 r. prowadził postepowanie przewlekłe. Wynika to z zestawienia dat podejmowanych w sprawie czynności. Nie może zatem podzielić stanowiska zaprezentowanego przez organ w odpowiedzi na skargę. Sam fakt skomplikowanego charakteru sprawy, czy konieczność przeprowadzenia czasochłonnego postępowania administracyjnego, jak też konieczność zgromadzenia materiału archiwalnego, nie zwalnia organu administracji z obowiązku stosowania obowiązujących przepisów prawa co do terminowości ich załatwiania, a informowanie strony w trybie art. 36 k.p.a. nie zmienia oceny co do uznania przewlekłości. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że skarga dotycząca zobowiązania organu do rozpoznania wniosku jest uzasadniona. Zdaniem Sądu, należało wyznaczyć organowi sześciomiesięczny termin do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin Sąd miał na względzie stopień skomplikowania sprawy oraz realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie. Obowiązkiem Sądu było również orzeczenie, czy przewlekle prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zdanie ostatnie p.p.s.a.). Sąd oceniając, w tych konkretnych okolicznościach sprawy, przekroczenie przez organ terminu do załatwienia sprawy i przewlekle prowadzenie postępowania nie stwierdził, by miało charakter rażący. Zakres podjętych przez organ działań oraz fakt, że dopiero na początku października 2014 r. akta archiwalne zostały mu wypożyczone przez sąd powszechny, przesądził o stwierdzeniu, iż przewlekłość organu w prowadzeniu postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Skutkuje to wydaniem przez Sąd rozstrzygnięcia na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 2 wyroku. W związku z tym odstąpiono również od wymierzenia organowi grzywny, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.. Konkludując, uznając skargę za uzasadnioną, Sąd orzekł zgodnie z przepisem art. 149 § 1 oraz art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.