I SAB/Wa 26/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Asesor WSA Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 8 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. D. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji 1. stwierdza, że Minister Rozwoju i Technologii dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz A. D. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] grudnia 2020 r. A. D. (dalej jako skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii (dalej jako organ) postępowania w sprawie rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość. Skarżąca podniosła, że pismem z [...] marca 2020 r. R. G. (strona postępowania) złożył odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...]. Wskazała, że w dniu [...] kwietnia złożyła ponaglenie na nierozpatrzenie powyższego odwołania w terminie. Jednakże, choć od złożenia odwołania minęło dziewięć miesięcy, organ odwoławczy nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Wobec powyższego skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, stwierdzenie że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości [...] złotych oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując że postanowieniem z [...] grudnia 2020 r. nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2020 r. Ponadto Minister wskazał na wysoce skomplikowany charakter spraw odszkodowawczych i wielość niezbędnych do podjęcia w tych sprawach czynności, z których żadna nie może zostać pominięta. Skutkuje to (przy bardzo dużej liczbie spraw przypisanych jednemu referentowi - ok. 150) tym, że mogą zdarzyć się opóźnienia lub niezałatwienie sprawy w terminie wynikającym z k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 dalej jako k.p.a.) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu. Pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację, w której organ działa w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że tylko formalnie organ nie jest bezczynny (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 69 - 70). Przewlekłość postępowania obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12). Zatem dla stwierdzenia, czy organ administracji publicznej prowadził postępowanie w sposób przewlekły nie ma znaczenia, czy podejmował w trakcie postępowania jakiekolwiek czynności, a nawet rozstrzygnięcia. Znaczenie ma natomiast to czy rzeczywiście podjęte przez niego działania doprowadziły do sprawnego zakończenia postępowania bez zbędnej zwłoki. Przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie bądź przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Ponadto, zgodnie z art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy zauważyć trzeba, że jak wynika z akt sprawy odwołanie R. G. wpłynęło do organu odwoławczego w dniu [...] lutego 2020 r., zaś postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ wydał [...] grudnia 2020 r. Z uwagi na rozpoznanie odwołania żądanie zobowiązania organu odwoławczego do wydania aktu na podstawie art 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jest bezprzedmiotowe i w tym zakresie postępowanie sądowe należało umorzyć. Nie zwalnia to jednak Sądu od rozpoznania skargi w pozostałym zakresie. Określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin na wydanie rozstrzygnięcia w postępowaniu odwoławczym upływał w dniu [...] marca 2020 r. Minister przekroczył wskazany termin o dziewięć miesięcy, a w okresie tym nie skierował do stron postępowania zawiadomienia o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie załatwienia sprawy w trybie art. 36 k.p.a. W aktach administracyjnych brak jest odnotowania jakichkolwiek czynności, które mogłyby tłumaczyć przekroczenie terminu rozpoznania odwołania. Powyższe okoliczności czynią zasadnym zarzut przewlekłego prowadzenia przez organ postępowania, które w opisanym stanie faktycznym przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres czasu działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie nie informował stron o przyczynach niedotrzymania terminu, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią wskazanego wyżej art. 36 k.p.a. Z tych względów Sąd uznał, że zaistniałe w sprawie przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się do wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej, w ocenie Sądu, ten dodatkowy środek może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Zważywszy, że Minister rozpoznał już odwołanie od decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2020 r. Sąd uznał, że nakładanie na organ dodatkowych sankcji finansowych byłoby obecnie nieuzasadnione i w tym zakresie skargę oddalił. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. Rozstrzygnięcie w pkt 2 sentencji wydano na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W punkcie 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art.119 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 120 p.p.s.a.