I SAB/Wa 260/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Jolanta Dargas (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2013 r. sprawy ze skargi P. K. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia 6 grudnia 2005 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną - cześć ul. [...] w W., oznaczony jako działka ewidencyjna nr [...] - w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 1.000 (jeden tysięcy) złotych płatną w terminie jednego miesiąca od daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego P. K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 15 kwietnia 2013 r. P. K., działający przez pełnomocnika adw. O. Ś., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 6 grudnia 2005 r. o ustalenie i przyznanie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną ul. [...] stanowiącą działkę ewid. Nr [...] z obr. [...] o pow. [...] m2. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że pomimo wydania przez Wojewodę [...] w dniu [...] sierpnia 2010 r. decyzji stwierdzającej nabycie przez Gminę – Miasto W. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności przedmiotowej nieruchomości, Prezydent W. do dnia dzisiejszego nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia i wypłaty na rzecz byłych właścicieli odszkodowania za przejętą nieruchomość. Organ wprawdzie wskazywał nowe terminy załatwienia sprawy, żadnego jednak nie dotrzymał. W związku z bezczynnością organu skarżący złożył do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Zażalenie to zostało uznane za zasadne i postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] Wojewoda wyznaczył Prezydentowi [...] termin na załatwienie sprawy do dnia 31 marca 2013r. Termin ten również przez organ nie został dotrzymany. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że pismem z dnia 6 grudnia 2005r. P. K., P. K. i T. S. wystąpili w trybie art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. Nr 133 poz 872 ze zm.) o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną, położony w dzielnicy [...] przy ul.[...], z nieruchomości objętej KW nr [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako dz. ew. nr [...] z obr. [...] o pow. [...] m 2. Następnie do pisma stron z dnia 11 stycznia 2006r., został dołączony wniosek A. K. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Wojewoda [...] ostateczną decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2010r. stwierdził nabycie przez Gminę W. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako dz. ew. nr [...] z obr. [...] o pow. [...] m 2 w trybie art. 73 ust. 1 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r., co pozwoliło na uruchomienie procedury odszkodowawczej na rzecz jej byłych właścicieli. Organ wskazał, że kolejność rozpatrywania wniosków o ustalenie odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w Wydziale Skarbu Państwa Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu m. st. Warszawy jest uzależniona od kilku czynników. Czynnikiem mającym podstawowy wpływ na kolejność rozpatrywania wniosków jest data wydania decyzji deklaratoryjnej przez Wojewodę [...] potwierdzającej nabycie nieruchomości drogowej na rzecz Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Decyzja ta musi stać się ostateczna. Następnym czynnikiem jest data zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego pozwalającego na wydanie decyzji administracyjnej w sprawie ustalenia odszkodowania. W przedmiotowej sprawie na podstawie odpisu sporządzonego dnia 10 czerwca 2009r. z działu II księgi hipotecznej "[...]" znajdującego się w Zbiorze Archiwum Państwowego w S., postanowienia Sądu Rejonowego dla W. Sygn. akt [...] z dnia [..] czerwca 1991 r., postanowienia Sądu Rejonowego W. Sygn. akt [...] z dnia [..] grudnia 1992r. oraz aktu poświadczenia dziedziczenia Repertorium A nr [...] z dnia [..] września 2009r ustalono, że nieruchomość zajęta pod część ulicy [...] stanowiła w dniu 31 grudnia 1998r. współwłasność osób fizycznych. Wojewoda [...] za stronę postępowania zakończonego powyższą decyzją uznał P. K., P. K. i T. S. Prezydent podkreślił, że na potrzeby niniejszego postępowania sporządzony został w dniu [...] stycznia 2013r. operat szacunkowy. Następnie w dniu [...] marca 2013r. odbyła się rozprawa administracyjna. Strony postępowania zaakceptowały wartość wyceny określoną w ww. operacie szacunkowym. Organ wskazał ponadto, że w przedmiotowej sprawie przygotowany został projekt decyzji administracyjnej, który obecnie podlega procedurze i kontroli wewnętrznej. Jednocześnie Prezydent zaznaczył, że pod koniec 2012r. i na początku 2013r. nastąpiło znaczne spiętrzenie się podobnych spraw, co spowodowało, że wydanie wszystkich przygotowanych decyzji w krótkim czasie nie było możliwe. Organ dołoży jednak wszelkich starań, aby przedmiotowe postępowanie zostało zakończone w terminie podanym w piśmie z dnia 24 kwietnia 2013r. tj. do 30 czerwca 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej ppsa), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa. (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016, wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12 http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma zatem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia. W przedmiotowej sprawie skarżący oraz pozostali współwłaściciele spornej nieruchomości, pismem z dnia 6 grudnia 2005 r. wystąpili do Prezydenta W. w oparciu o 73 ust. 3 ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną, o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejęta pod drogę nieruchomość. Jak wynika z akt sprawy, z nieruchomości objętej wnioskiem z dnia 6 grudnia 2006 r. pod drogę stanowiącą część ul.[...], zajęta została nieruchomość wnioskodawców o pow. [...] m2 ozn. jako działka ewid. Nr [...] z obr.[...]. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest fakt, że od dnia złożenia przez stronę skarżącą wniosku o ustalenie odszkodowania do dnia wyrokowania, organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd oceniając aktywność organu w prowadzeniu postępowania (w szczególności z uwzględnieniem okresu po dniu 17 maja 2011 r., czyli dacie wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 20 stycznia 2011r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. z Nr 34 poz. 173), doszedł do przekonania, że wprawdzie Prezydent podejmował czynności mające na celu zakończenie postępowania, jednakże działania te przebiegały niezwykle opieszale i nie doprowadziły do zakończenia postępowania. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pierwszą czynnością jaką organ podjął po otrzymaniu wniosku odszkodowawczego było wydanie postanowienia z dnia [...] lutego 2006 r. o zawieszeniu prowadzonego postępowania do czasu stwierdzenia przez Wojewodę [...] nabycia własności przedmiotowego gruntu przez gminę w trybie art. 73 ust. 3 ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną. Decyzją z dnia [..] sierpnia 2010 r. Wojewoda [...]i stwierdził nabycie przez Gminę W. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ul.[...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako dz. ew. nr [..]. Pismami z dnia 6 i 7 września 2010 r. strony wezwały organ do wypłaty wnioskowanego odszkodowania. W odpowiedzi organ pismem z dnia 30 listopada 2010 r. wezwał strony do nadesłania m.in. potwierdzenia złożonego przez A. K. wniosku odszkodowawczego oraz do nadesłania prawomocnej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. W tym samym dniu skarżący przesłał do organu decyzję z dnia [...] sierpnia 2010 r., na której widniała adnotacja, iż decyzja ta stała się ostateczna z dniem [...] sierpnia 2010 r. W dniu 14 marca 2011 r. Prezydent wezwał dodatkowo wnioskodawców do nadesłania dokumentu potwierdzającego, że na dzień 31 grudnia 1998 r. sporna nieruchomość stanowiła ich własność. Postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. Nr [...], Prezydent W. podjął zawieszone postępowanie, informując jednocześnie wnioskodawców, że wniosek odszkodowawczy rozpatrzony zostanie do końca pierwszego kwartału 2012 r. Jak wynika z akt sprawy termin ten nie został dotrzymany, a jakiekolwiek działania organu w sprawie zostały podjęte dopiero w drugim kwartale 2012 r. Pismami z dnia 18 kwietnia 2012 r. Prezydent zwrócił się bowiem do podległych sobie jednostek organizacyjnych o nadesłanie dokumentacji inwestycyjnej nieruchomości oraz tej związanej z ewentualnym wywłaszczeniem i wypłatą odszkodowania. Wobec braku rozstrzygnięcia sprawy, P. K. złożył do Wojewody [...] zażalenie na przewlekłość postępowania oraz nierozpoznanie sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [..] grudnia 2012 r. Nr [...] powyższe zażalenie zostało uwzględnione i Wojewoda [...] zobowiązał Prezydenta W. do rozstrzygnięcia sprawy do dnia 31 marca 2013 r. Wyznaczony termin nie został jednak przez Prezydenta zachowany. W dniu [...] stycznia 2013 r. sporządzony został na zlecenie Prezydenta W. operat szacunkowy spornej nieruchomości. Z kolei w dniu [...] marca 2013 r. odbyła się rozprawa administracyjna. Pismem z dnia 24 października 2013 r. organ powiadomił strony o przyczynach uniemożliwiających rozpoznanie sprawy oraz wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy. Do dnia wyrokowania w sprawie nie zostało jednak wydane jakiekolwiek rozstrzygnięcie. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że złożona skarga jest w pełni zasadna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu Prezydent . nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Nie można przyjąć, że wskazany organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz, że na bieżąco prowadził sprawę. Ponadto wskazać należy, że organ nie wywiązał się z obowiązków wynikających z art. 36 kpa i każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, powiadamiał o tym fakcie strony. Jeżeli już to robił, wyznaczał terminy, z których wynikało, że góry zakładał możliwość przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy. W ocenie Sądu praktyki takie są niedopuszalne. Organ wyznaczający na podstawie art. 36 Kpa, nowy termin załatwienia sprawy jest związany przepisem art. 12 i 35 Kpa, a zatem jest obowiązany do ustalenia możliwie najkrótszego terminu załatwienia sprawy. Wprawdzie przepis art. 36 kpa, nie stwarza ograniczeń ani też nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu, jednakże nie oznacza to dowolności i swobody. Musi on bowiem być interpretowany zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ppsa, orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Ponadto mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności oraz wprowadzenie, z dniem 17 maja 2011 r. restrykcyjnych przepisów dotyczących bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej, co związane jest z wejściem w życie ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa Dz.U Nr 34 poz. 134), a konkretnie jej art. 14 pkt 2, Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 35 oraz art. 36 Kpa oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a zwłaszcza tych wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 Kpa. W szczególności z uwagi na fakt, że w przedmiotowej sprawie sporządzony już został operat szacunkowy (dnia 14 stycznia 2013 r.), a wyliczona w nim wysokość odszkodowania została zaakceptowana przez strony. Zdaniem Sądu, nic nie stało zatem na przeszkodzie w wydaniu przez Prezydenta rozstrzygnięcia w przedmiocie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość. Wobec powyższego Sąd uznał za zasadne ukaranie organu grzywną w wysokości 1000 złotych w oparciu o treść art. 149 § 2 ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.