I SAB/Wa 261/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. S., A. P., P. S., S. S., M. S. i A. W. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących T. S., A. P., P. S., S. S., M. S. i A. W. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. T. S., A. P., P. S., S. S., M. S. i A. W., reprezentowani przez adwokata I. R., pismem z dnia 16 kwietnia 2014 r. wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta W. w sprawie rozpoznania wniosku T. S. z dnia 11 lutego 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...], oznaczoną nr hip. [...]. W skardze pełnomocnik stron zaznaczył, że wniosek z dnia 16 kwietnia 2014 r. stanowił ponowienie złożonego w dniu 30 lipca 1991 r. (błędnie podana w skardze data 30 sierpnia 1991 r.) wniosku A. P., A. S., M. S. i T. S. z dnia 29 lipca 1991 r. (błędnie podana w skardze data 29 sierpnia 1991 r.). Kserokopia wniosku z dnia 29 lipca 1991 r. została załączona do skargi. Strony wniosły o zobowiązanie Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzenie rażącego naruszenia prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Ponadto skarżący wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. W skardze zaznaczono, że pismem z dnia 15 kwietnia 2013 r. strony wystąpiły do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. Wojewoda [...] uznał zażalenie za uzasadnione i postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] wyznaczył organowi I instancji termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Termin ten upłynął z dniem 22 listopada 2013 r. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. podał, że postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], nr hip. [...] do czasu ustalenia następstwa prawnego po J. W., B. W., A. W., S. W., J. W., A. z W. H. i K. z W. K. – byłych współwłaścicielach nieruchomości. W zakresie wniosku skarżących dotyczącego trybu rozpoznania skargi, Prezydent W. nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd stwierdził, że skarga na bezczynność Prezydenta W. w dniu jej wniesienia do Sądu była zasadna. Pomimo bowiem upływu terminu określonego w przepisie art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., na dzień wniesienia skargi organ nie wydał ani decyzji ani postanowienia, które podlegałyby kontroli sądu administracyjnego. W sprawie tej jednakże, w dniu [...] maja 2014 r., Prezydent W. wydał postanowienie nr [...], którym zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], nr hip. [...] do czasu ustalenia następstwa prawnego po J. W., B. W., A. W., S. W., J. W., A. z W. H. i K. z W. K. – byłych współwłaścicielach nieruchomości. Jednocześnie w postanowieniu tym organ wezwał spadkobierców pozostałych współwłaścicieli do podjęcia działania zmierzającego do ustalenia następstwa prawnego po wymienionych osobach. Organ wskazał, że stronami postępowania w sprawie o ustalenie odszkodowania powinny być wszyscy byli współwłaściciele (bądź ich następcy prawni) spornej nieruchomości, objętej działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W.. Zawieszenie postępowania administracyjnego powoduje, że brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do rozstrzygnięcia sprawy z wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...], oznaczoną nr hip. [...], do czasu formalnego podjęcia przez organ zawieszonego postępowania administracyjnego, zwłaszcza w sytuacji, gdy z akt sprawy nie wynika, by postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało zaskarżone do Wojewody [...] (k. 23 akt sądowych). Ponadto faktem jest, że organ ma obowiązek zapewnić na każdym etapie postępowania czynny udział wszystkim stronom postępowania. Do tego niezbędnym jest ustalenie następców prawnych wszystkich byłych współwłaścicieli nieruchomości objętej wnioskiem o odszkodowanie. Z tych też względów, biorąc pod uwagę fakt istnienia w obrocie prawnym postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia. Jednocześnie, rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Od dnia wpłynięcia wniosku o ustalenie odszkodowania upłynął wprawdzie termin określony w art. 35 § 3 k.p.a., jednakże do czasu zawieszenia postępowania organ podjął działania zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie (pisma organu z dnia 27 maja 2013 r. do odpowiednich jednostek organizacyjnych Urzędu W. o przesłanie akt własnościowych oraz wydruków z mapy ewidencyjnej z zaznaczonymi granicami nieruchomości hipotecznej oraz granicami obecnych działek ewidencyjnych wraz z kopią rozliczenia działek ewidencyjnych w dawnych nieruchomościach hipotecznych), w tym dokonywał ustaleń stron postępowania. Z uwagi na to, że wniosek o odszkodowanie złożyli jedynie następcy prawni jednej współwłaścicielki nieruchomości – Z. S. z domu W., w ocenie organu zaszły podstawy do zawieszenia postępowania do czasu ustalenia spadkobierców pozostałych współwłaścicieli nieruchomości ozn. nr hip. [...]. Czynności organu nie były zatem pozorne, zaś zwłoka w załatwieniu sprawy nie była efektem intencjonalnego i nacechowanego "złą wolą" lekceważenia przez organ ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Powyższe wynikało raczej z przyjętego przez ten organ sposobu rozpatrywania sprawy z wniosku o ustalenie odszkodowania, zmierzającego do należytego przeprowadzenia postępowania i zakończenia go w wymaganej przepisami prawa formie. Ponadto nie bez znaczenia pozostaje także fakt, iż postępowanie o ustalenie odszkodowania za grunt nieruchomości warszawskiej jest postępowaniem szczególnie skomplikowanym, wymagającym niejednokrotnie pozyskiwania materiałów archiwalnych. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, bezczynności organu, jakkolwiek naruszającej art. 12, art. 35 i art. 36 k.p.a., nie można przypisać charakteru rażącego naruszenia prawa. Zaznaczenia wymaga, że po podjęciu z urzędu zawieszonego postępowania, nie ma przeszkód prawnych, aby strony – w przypadku, gdy Prezydent W. nie zakończy postępowania o ustalenie odszkodowania w określonej przepisami prawa formie i terminie – wystąpiły do Sądu, po wyczerpaniu środka zaskarżenia – z kolejną skargą na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. oraz art. 119 pkt 2 i art. 120 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a.