I SAB/Wa 261/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędzia WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu 4 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K., D. K. i A. H. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania 1. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. nr [...] i [...], która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Prezydenta [...] do wydania decyzji; 3. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w kwocie 1000 (jeden tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. K., D. K. i A. H. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 20 lipca 2021 r. A. K., D. K. i A. H. (dalej jako skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej też jako organ/prezydent) w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...] (dawniej ul. [...]), hip. nr [...] i [...]. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących podniósł, że przedmiotowy wniosek został złożony 11 stycznia 2018 r. i pomimo upływu terminów ustawowych prezydent dotychczas nie wydał decyzji. Skarżący wnieśli o stwierdzenie, że Prezydent [...] pozostaje w bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia wyroku, wymierzenie prezydentowi grzywny oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że postępowanie zostało zawieszone postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] – do czasu ustalenia następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości. Podniósł ponadto, że w aktach sprawy brak jest dokumentacji potwierdzającej następstwo prawne po wskazanych osobach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest częściowo uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności lub przewlekłości w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu sąd zobowiązany jest do ustalenia, czy organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa) zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). Jak wynika z akt sprawy, wniosek o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość wpłynął do organu 15 stycznia 2018 r. Ustawowy termin na załatwienie sprawy upływał zatem najpóźniej 15 marca 2018 r. Postanowieniem z [...] marca 2018 r. nr [...] Prezydent [...] zawiesił z urzędu postępowanie o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość do czasu rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1965 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do tej nieruchomości. Postanowieniem z [...] lutego 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło powyższe postanowienie. 2 października 2020 r. pełnomocnik skarżących wystąpił z ponagleniem. Postanowieniem z [...] lipca 2021 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył prezydentowi trzymiesięczny termin na podjęcie rozstrzygnięcia. Akta sprawy powróciły do organu 28 lipca 2021 r. Postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] Prezydent [...] zawiesił z urzędu postępowanie o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, do czasu ustalenia następców prawnych dawnych właścicieli. Z uwagi na zawieszenie postępowania postępowanie w zakresie zobowiązania Prezydenta [...] do wydania decyzji w sprawie jest bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu, albowiem w sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd nie jest uprawniony do badania prawidłowości postanowienia o zawieszeniu postępowania. Nie zwalnia to jednak Sądu od rozpoznania skargi w pozostałym zakresie. W takim stanie sprawy nie ulega wątpliwości, że organ nie wydał decyzji w ustawowym terminie, jak również w toku postępowania nie kierował do stron zawiadomień w trybie art. 36 kpa, co przesądza o bezczynności prezydenta w przedmiotowym postępowaniu. Zgodnie z art. 35 kpa jako bezczynność organu nie mogą zostać zakwalifikowane okresy zawieszenia postępowania, tj. od [...] marca 2018 r. do [...] lutego 2019 r. oraz okres od [...] sierpnia 2021 r. Pomimo tego, w okresie od 21 lutego 2019 r. do 17 sierpnia 2021 r., tj. niemal dwa i pół roku nie odnotowano żadnych czynności zmierzających bezpośrednio do zakończenia postępowania, co pozwala stwierdzić, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się do wniosku o wymierzenie organowi grzywny Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 149 § 2 ppsa jedyną przesłanką warunkującą wymierzenie organowi grzywny jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosowanie tego środka wobec organu jest więc uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, z którego sąd może skorzystać w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, gdy realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy, gdzie występuje ponad dwuletni okres w którym organ nie podejmował żadnych czynności w związku ze złożonym wnioskiem uzasadnione jest wymierzenie organowi grzywny w kwocie 1000 złotych, która to kwota mieści się w wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa. Grzywna ta dodatkowo zdyscyplinuje organ do załatwienia niniejszej sprawy oraz będzie pełnić funkcje prewencyjną w innych postępowaniach przed organem. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...], hip. nr [...] i [...], która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1 wyroku), na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Prezydenta [...] do wydania decyzji (pkt 2 wyroku), na podstawie art. 149 § 2 ppsa w zw. z art. 154 § 6 ppsa wymierzył organowi grzywnę w kwocie 1000 złotych (pkt 3 wyroku) oraz zasądził koszty sądowe na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 202 § 2 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz.1800). Na koszty sądowe składa się wpis w kwocie 100 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 złotych. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.