I SAB/Wa 266/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Iwona Maciejuk Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2012 r. sprawy ze skargi M. M., B. P., E. B. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku z dnia [...] czerwca 2003 r. o przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], oznaczoną jako "[...]", w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości [...] ([....]) złotych płatną w terminie jednego miesiąca od daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących M. M., B. P., E. B. solidarnie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. M., E. B. i B. P. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. polegającą na nierozpoznaniu wniosku M. M., E. B. i B. P. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną, położoną w W. przy ul. [...], pochodzącą z " [...]’. W skardze skarżący zwrócili się również o wymierzenie Prezydentowi W. grzywny w wysokości dwukrotnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnili, że opisana wyżej nieruchomość podlegała unormowaniom dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (DZ. U. z 1945 r., nr 50, poz. 279) i na mocy przepisów tego dekretu przeszła na własność gminy m. st. Warszawy, a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r., o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950 r., nr 14, poz. 130) na własność Skarbu Państwa. Tytuł własności przedmiotowej nieruchomości przysługiwał A.L., na podstawie wyroku Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] października 2005 r., sygn. akt [...]. Aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 1948 r., rep. nr [...] A. L. zbyła przedmiotowa nieruchomość S. P. E. B. i A. P. (spadkobiercy S. P.) wnioskiem z dnia 16 czerwca 2003 r., wystąpili do Biura Nieruchomościami, Geodezji i Katastru, Urzędu [...] o odszkodowanie za powyższą nieruchomość. Do wniosku przyłączyła się również w dniu 16 czerwca 2006 r. M. M. z domu P. Skarżący zauważyli, że postępowanie w przedmiocie wniosku prowadzone jest w sposób przewlekły i do dnia wniesienia skargi nie zostało zakończone. Strony podkreśliły, że w przeciągu 10 lat od dnia złożenia wniosku Prezydent W. uchylał się od merytorycznego rozpoznania sprawy i ograniczał się do kierowania do stron zawiadomień o kolejnych odroczeniach terminu do jej załatwienia. Na skutek zażalenia wniesionego w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] uznając wniesiony środek zaskarżenia za zasadny, wyznaczył Prezydentowi W. 3 miesięczny termin do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Pomimo wydania rozstrzygnięcia w sprawie organ do dnia wniesienia skargi nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. W ocenie skarżących sposób działania Prezydenta W. nosi cechy bezczynności i świadczy o rażącym naruszeniu prawa przez organ. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wyjaśnił, że w toku prowadzonego postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie czy nieruchomość spełnia przesłanki wskazane w przepisie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 201 r., nr 102, poz. 651 ze zm.). Ze względu na złożony charakter sprawy w chwili obecnej trwa analiza zgromadzonej dokumentacji, ponadto konieczne będzie wykonanie nowego operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości. Prezydent. W. wyjaśnił ponadto, że pismem z dnia 3 lipca 2012 r., pełnomocnik stron został poinformowany o przyczynach niedotrzymania terminu określonego w art. 35 k.p.a. jak również o tym, że postępowanie zostanie zakończone w terminie do dnia 31 października 2012 r. Organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Przedmiotem skargi M. M., E. B. i B. P. jest bezczynność Prezydenta W. polegająca na nierozpoznaniu przez organ wniosku z dnia 16 czerwca 2003 r. (data wpływu do Kancelarii Urzędu [...]) o przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, położoną przy ul. [...] w W. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. Jeżeli organ nie stosuje się do owych standardów zachodzi stan niezałatwienia sprawy w terminie, co jest równoznaczne z pozostawaniem przez organ w stanie bezczynności i to zarówno w przypadku nie załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W., a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Prezydent W. do dnia wniesienia skargi do sądu nie rozpoznał sprawy i nadal pozostaje w zwłoce. Zauważyć należy, że wniosek o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość wpłynął do urzędu [...] w dniu [...] czerwca 2003 r., co wynika z umieszczonej na nim prezentaty kancelarii urzędu. Od tej chwili rozpoczął bieg dwumiesięczny termin do załatwienia sprawy nim objętej, o którym mowa w art. 35 § 3 k.p.a. Tymczasem mimo upływu kilku lat w sprawie nie została wydana jakakolwiek decyzja administracyjna. Podkreślenia wymaga również to, że Prezydent W. dwukrotnie nie zastosował się do terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] do rozpoznania sprawy. Pierwszy raz organ wyznaczył ten termin w postanowieniu z dnia [...] marca 2006 r., nr [...], drugi raz uczynił to w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...]. W ocenie Sądu postępowanie Prezydenta W. niewątpliwie pozostaje nie tylko w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a., ale również podważa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa wyrażoną w art. 8 k.p.a. Faktem jest, że przez cały okres bezczynności Prezydent W. podejmował działania mające na celu zgromadzenie dokumentów niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy. Jednak w ocenie Sądu z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby tak długi okres bezczynności organu był usprawiedliwiony jakąkolwiek niezależną od Prezydenta W. i długotrwałą przeszkodą, która w sposób obiektywny uniemożliwiałaby wcześniejsze rozpoznanie wniosku o odszkodowanie. Nawet gdyby uwzględnić okresy zawieszenia postępowania (postanowienie organu z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...] oraz postanowienie z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...]), jak również okres pomiędzy wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a jej rozpoznaniem przed Sąd, brak jest obiektywnych przesłanek do uznania, że bezczynność organu jest usprawiedliwiona. W ocenie Sądu organ nie działał w sprawie szybko i nie dołożył należytych starań, aby w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i niezwłocznie załatwić sprawę. W związku z powyższym skargę uznać należy za uzasadnioną, co skutkuje wyznaczeniem Prezydentowi W. miesięcznego terminu do załatwienia sprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy należy również stwierdzić, że zwłoka Prezydenta W. ma charakter rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270; dalej p.p.s.a.) dalej jako p.p.s.a. Tym bardziej, że w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] Wojewoda [...] sygnalizował organowi, że jeśli stan bezczynności będzie się przedłużał, a Prezydent W. nie będzie podejmował działań ukierunkowanych na merytoryczne rozstrzygnięcie wówczas dojdzie do rażącego naruszenia prawa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stwierdził, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z naruszeniem podstawowych zasad postępowania, zwłaszcza wynikających z art. 8, art. 9, art. 12, jak również z naruszeniem art. 35 i art. 36 k.p.a. Ponadto na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd – na wniosek skarżących – orzekł o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 2000 zł. W tym miejscu wyjaśnić należy, że celem ukarania grzywną organu jest jego zdyscyplinowanie. Ponadto wymierzona grzywna stanowi sankcję za naruszenie podstawowego prawa do rozpatrzenia sprawy administracyjnej bez nieuzasadnionej zwłoki, jak również obok funkcji represyjnej ma stanowić również funkcję prewencyjną i służy zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, biorąc pod uwagę zaniechania organu w podejmowaniu czynności zmierzających do zakończenia postępowania w sprawie w terminach wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, Sąd uznał, że taka wysokość wymierzonej grzywny jest adekwatna do stopnia przyczynienia się organu do rażącej bezczynności. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1, 2 i 3 sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.