I SAB/Wa 266/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2016 r. sprawy ze skargi J. R. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] w rejonie ulic [...],[...],[...], ozn. hip. [...] działka [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. R. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W złożonej do tutejszego Sądu skardze J. R. zaskarżył bezczynność Prezydenta [...] w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., w rejonie ulic [...],[...] i [...], oznaczoną dawniej nr [...], o powierzchni [...] m2 pochodzącej z nieruchomości hipotecznej nr [...]. Jednocześnie Skarżący wniósł o zobowiązanie Prezydenta do wydania decyzji w sprawie oraz o zasadzenie kosztów procesu. Jak wynika z akt sprawy wniosek o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. złożony został w dniu [...] czerwca 2012r. (uzupełniony pismem z dnia [...] listopada 2012r.). Organ nie podjął czynności w sprawie, w tym także nie zawiadomił stron o wszczęciu postępowania, o przyczynach zwłoki ani o terminie jej zakończenia. W związku z powyższym Skarżący pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. wniósł do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015r., nr [...], Wojewoda uznał wskazane zażalenie za zasadne i wyznaczył organowi dodatkowy trzymiesięczny termin załatwienia sprawy. Termin ten upłynął w dniu [...] sierpnia 2015r. Do dnia rozpoznania skargi oczekiwana przez Skarżącego decyzja nie została wydana. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie argumentując, że pełnomocnik Skarżącego pismem z dnia [...] lutego 2016r. został powiadomiony o przyczynach niedotrzymania terminu oraz o przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Takie brzmienie, powyższy przepis, uzyskał z dniem 17 maja 2011 r. w wyniku jego nowelizacji dokonanej ustawą z 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173). Konstrukcja tego przepisu wyróżnia dwie odrębne od siebie instytucje, a mianowicie skargę na bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania. Podkreślić należy, że w poprzednim stanie prawnym w orzecznictwie sądów administracyjnych bezczynność organu była utożsamiana zarówno z niepodjęciem w ustalonym terminie przez organ żadnych czynności w sprawie, jak i z nie zakończeniem w terminie postępowania mimo podejmowania czynności w postępowaniu. Obecnie, od nowelizacji ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyjmuje się, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ nie podejmuje czynności, bądź podejmuje je, ale przekracza termin załatwienia sprawy, nie wykonując obowiązku zawiadomienia strony. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny, w którym wykonywane są czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywane czynności są pozorne powodujące, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70) ewentualnie, w którym następuje mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str.238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Analiza powyższego prowadzi do stwierdzenia, że pojęcie przewlekłości postępowania jest pojęciem szerszym aniżeli bezczynność. Sąd mając na uwadze stanowisko Skarżącego oraz materiał dowodowy zgromadzony w aktach potraktował niniejszą skargę, jako skargę na bezczynność organu. Ocena przebiegu postępowania w sprawie niniejszej prowadzi zdaniem Sądu do wniosku, że Prezydent [...], nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki. Tym samym żądanie skargi wydania przez Organ decyzji w sprawie uznać należało za uzasadnione, a wskazany w treści wyroku termin - za realny do jego dotrzymania. Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność jednoznacznie naganna – nosi jednocześnie cechę rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. należy bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania. W sprawie niniejszej Sąd zauważa, że realia prowadzenia wielkiej liczby analogicznych postępowań przez Prezydenta [...] oraz znane Sądowi przeszkody natury finansowej mogą czynić niemożliwym dotrzymanie terminów ustawowych ich zakończenia. Jednakże powyższe nie wpływa na sam obowiązek respektowania przez organ obowiązujących przepisów prawa. Okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, a w szczególności zainicjowanie postępowania jeszcze w 2012r., jego długotrwałość i przebieg determinują ocenę, że zaistniała w niniejszej sprawie bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślić bowiem należy, że w toku prowadzonego postępowania jedyną czynnością Prezydenta [...] było – jak wskazał organ w odpowiedzi na skargę - zawiadomienie pełnomocnika Skarżącego o przyczynach uniemożliwiających rozpoznanie wniosku oraz planowanym terminie zakończenia postępowania. Bezczynna postawa Prezydenta trwała także po wniesieniu skargi, a następnie aż do rozpoznania niniejszej sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 oraz 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.