I SAB/Wa 266/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. K., A. K. i M. M. na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. stwierdza, że Minister Inwestycji i Rozwoju dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [....] z dnia [...] sierpnia 1950 r., nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] [...], ozn. nr hip.[...] lit. [...], w części dotyczącej gruntu stanowiącego obecnie własność Skarbu Państwa, tj. działki nr [...] z obrębu [...]; 3. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz T. K., A. K. i M. M. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] lipca 2018 r. T. K., A. K. i M. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1950 r., nr [...], odmawiającego Z. M. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] [...], ozn. nr hip. [...] lit. [...], w części dotyczącej gruntu stanowiącego obecnie własność Skarbu Państwa, tj. działki nr [...] z obrębu [...], zarzucając naruszenie organowi przepisów art. 35 § 1, 2 i 3 k.p.a. w zw. z art. 12 k.p.a. oraz art. 36 § 1 i 2 k.p.a. polegające na braku podejmowania działań zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie ww. wniosku. W skardze wniesiono o wyznaczenie organowi miesięcznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej w sprawie rozpoznania wniosku, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 2.000 zł oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Organ przedstawił przebieg postępowania i ustosunkowując się do zarzutów skargi wskazał, że postępowania dotyczące spraw rewindykacyjnych są postępowaniami skomplikowanymi i złożonymi. Jako, że są to sprawy dotyczące oceny legalności orzeczeń wydanych przed kilkudziesięciu laty, stan prawny nieruchomości jest złożony, a proces ustalania stron postępowania jest czasochłonny. Sprawy rozpatrywane są według kolejności oraz stanu zgromadzonego w nich materiału dowodowego i bieżących potrzeb dowodowych. Organ wskazał, że w toku postępowania podejmował szereg czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, który pozwoliłby na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia i zakończenia postępowania. Zdaniem organu, to bierność wnioskodawców dotycząca śmierci ich krewnej doprowadziła do niemożności wydania rozstrzygnięcia w terminie wskazanym w piśmie z dnia [...] marca 2018 r. Zdaniem organu, żądanie przyznania od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej jest niczym nieuzasadnione. Pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. pełnomocnik skarżących podtrzymał skargę, podnosząc, że postanowienie organu z dnia [...] sierpnia 2018 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania jest nieprawomocne z uwagi na złożenie w dniu [...] sierpnia 2018 r. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz brak przesłanki zawieszenia postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. z uwagi na wydanie postanowienia stwierdzającego nabycie spadku po W. M. przez skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako: p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Uprzednie wniesienie przez skarżących ponaglenia do Ministra wyczerpuje wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi. Z akt sprawy wynika, iż zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2015 r., które wpłynęło do Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa w dnu [...] grudnia 2015 r., SKO w [...] przekazało Ministrowi wniosek z dna [...] marca 2015 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1950 r., nr [...]. Od dnia [...] grudnia 2015 r. rozpoczął się bieg terminu do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Z akt sprawy wynika również, że organ podejmował czynności w celu zgromadzenia niezbędnego materiału dowodowego. Pismami z dnia [...] lutego 2017 r. organ zwrócił się do Urzędu [...] Biura Spraw Dekretowych i Urzędu Dzielnicy [...] [...] o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Plik 40 kart akt własnościowych wpłynął do organu w dniu [...] kwietnia 2017 r. Pismami z dnia [...] kwietnia 2017 r. organ zwrócił się do Urzędu [...] Biura Geodezji i Katastru o nadesłanie danych z ewidencji gruntów dla działek nr [...], [...], [...], [...] z obrębu [...] oraz do pełnomocnika wnioskodawców o nadesłanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po M. z R. W. oraz wskazanie adresów do korespondencji W. M. i M. M. Następnie w dniu [...] czerwca 2017 r. przekazano do opracowania geodezyjnego akta postępowania dotyczącego przedmiotowej nieruchomości. W aktach znajduje się opinia geodezyjna z dnia [...] czerwca 2017 r. W dniu [...] sierpnia 2017 r. do akt wpłynęły postanowienie Sądu Rejonowego dla [...-...] z dnia [...] listopada 2014 r., [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po M. W. z d. R. oraz postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] maja 2007 r., [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po A. M.. Z kolei pismami z dnia [...] marca 2018 r. organ zwrócił się do Archiwum Państwowego w [...] o nadesłanie wycinka materiałów Biura Odbudowy [...] obejmujących przedmiotową nieruchomość oraz do pełnomocnika wnioskodawców o nadesłanie postanowienia o stwierdzenia nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia po W. M. oraz wskazanie adresów wszystkich spadkobierców. Ponadto organ wystąpił do [...] Urzędu Wojewódzkiego o nadesłanie kopii decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1995 r., nr [...], dotyczącej uwłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości [...] Polskiej, która wpłynęła do organu w dniu [...] kwietnia 2018 r. Zawiadomieniem z dnia [...] marca 2018 r. organ zawiadomił strony o braku możliwości zakończenia postępowania w terminie określonym w art. 35 k.p.a z uwagi na konieczność zgromadzenia materiału dowodowego oraz prawidłowego ustalenia wszystkich stron postępowania i wskazał przewidywany termin ich rozstrzygnięcia do dnia [...] lipca 2018 r. Następnie pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. organ wezwał pełnomocnika wnioskodawców do nadesłania pełnomocnictwa udzielonego przez M. M., ewentualnie do wskazania jej adresu zamieszkania. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1950 r., nr [...] i wezwał T. K. i A. K. do wystąpienia w terminie 3 miesięcy do właściwego sądu powszechnego w wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po W. M., ewentualnie również po jej zmarłych następcach prawych albo wystąpienia do dowolnie wybranego notariusza o sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia po W. M. W niniejszej sprawie, w związku z wydaniem przez organ ww. postanowienia z dnia [...] sierpnia 2018 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania - orzekanie o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia stało się bezprzedmiotowe i dlatego też w tym zakresie Sąd postępowanie umorzył. Zgodnie z art. 103 k.p.a. zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie. Zawieszenie postępowania rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji powoduje bowiem, iż brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy na podstawie art. art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2018 r. stanowi bowiem akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego po wyczerpaniu przez stronę administracyjnego toku instancji. Inaczej mówiąc, Sąd w ramach oceny skargi na bezczynność organu, czy przewlekłe prowadzenie postępowania, nie jest uprawniony do kontroli postanowienia organu I instancji o zawieszeniu postępowania. Z tych też względów, Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu w sprawie. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12). Analizując akta sprawy Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność Ministra nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Niewątpliwie postępowanie organu naruszyło określoną w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania, jak również przepisy procedury administracyjnej określające terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3 k.p.a.). Jednak w okolicznościach sprawy nie można uznać, aby stwierdzona bezczynność miała rażący charakter. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja nie występuje w niniejszej sprawie. Sąd, dokonując takiej oceny, miał na względzie datę wpływu do organu przedmiotowego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, szereg podejmowanych przez organ w trakcie prowadzonego postępowania czynności mających na celu zgromadzenie materiału dowodowego i ustalenie stron postępowania, charakter postępowania prowadzonego w trybie stwierdzenia nieważność decyzji z [...] sierpnia 1950 r. Sąd wziął również pod uwagę skomplikowany charakter sprawy dotyczący stanu faktycznego i prawnego sprzed kilkudziesięciu lat. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd nie uznał na zasadne przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej. Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) (100 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a.