I SAB/Wa 267/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Chaciński, sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. M. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] do rozpatrzenia wniosku D. M. z [...] września 2018 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nr [...] z [...] maja 2018 r. w terminie dwóch tygodni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz D. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 15 maja 2019 r. D. M. (dalej jako skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej jako organ/kolegium) w rozpoznaniu wniosku z [...] września 2018 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odebrania prawa do zasiłku stałego. Skarżąca wskazała, że ww. wniosek wpłynął do kolegium 21 września 2018 r. i tego dnia zostało wszczęte postępowanie administracyjne i mając na uwadze terminy przewidziane w art 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako kpa) powinno się ono zakończyć do 21 października 2018 r. zaś w przypadku gdyby sprawa została uznana za szczególnie skomplikowaną, do 21 listopada 2018 r. Organ nie rozpatrzył wniosku w ww. terminach i nie podjął żadnych czynności zmierzających do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że skarżąca została wezwana do nadesłania pisma z 27 lutego 2018 r. – na które powołuje się we wniosku o wznowienie postępowania - wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, zaś brak tego dokumentu uniemożliwia rozpoznanie wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. W niniejszej sprawie wniosek inicjujący postępowanie wpłynął do organu 21 września 2018 r. Pismem z 3 października 2018 r. organ zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej [...] o ustosunkowanie się do wniosku. 23 października 2018 r. do organu wpłynęła odpowiedź na ww. pismo. Pismami nadanymi z 15 maja 2019 r. skarżąca wniosła jednocześnie ponaglenie w trybie art. 37 § 1 kpa oraz skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Przy piśmie z 30 maja 2019 r. organ wezwał skarżącą do nadesłania pisma z 27 lutego 2018 r. na które powołuje się w złożonym wniosku o wznowienie postępowania wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, wskazując że w przypadku gdy jako podstawa wznowienia postępowania wskazany jest art. 145 § 1 pkt 5 kpa termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania należy liczyć od dnia w którym strona postępowania dowiedziała się o nowych dowodach lub okolicznościach, niezbędne jest zatem wskazanie w jakiej dacie dowiedziała się o wskazanych okolicznościach z dokładnością dostateczną do ustalenia czy wniosek złożony został w ustawowym terminie. Zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako ppsa) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia jeżeli służyły one skarżącemu. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Stosownie do art. 37 § 3 kpa, ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu to do organu prowadzącego postępowanie. W niniejszej sprawie skarżąca nadała ponaglenie jednocześnie ze skargą. Rozpatrując kwestię wyczerpania przez skarżącą środków zaskarżenia przed złożeniem skargi należy zauważyć, że ponaglenie przewidziane w art. 37 § 1 kpa nie ma charakteru środka zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym - skoro wynik rozpoznania takiego ponaglenia nie daje podstaw do zaskarżenia wydanego w tym trybie postanowienia - i ma na celu jedynie zwalczanie bezczynności organu i przewlekłości postępowania administracyjnego, umożliwiając stronie zakwestionowanie przekroczenia przez organ terminów ustawowych. Ponieważ wniesienie ponaglenia otwiera drogę do wniesienia skargi do sądu niezależnie od tego, czy organ rozpozna ponaglenie oraz niezależnie od tego, czy jego stanowisko będzie pozytywne czy negatywne, uznać należy, że wniesienie ponaglenia jest jedynie warunkiem formalnym dopuszczalności skargi na bezczynność organu, a tym samym brak podstaw aby przyjąć, że dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu musi upłynąć jakikolwiek okres między złożeniem ponaglenia a złożeniem skargi do Sądu (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 1705/16, LEX nr 2119320 oraz z 25 maja 2018 r. sygn. akt II OSK 1210/18 LEX nr 2520783). Stąd też, w ocenie Sądu spełnienie wymogu wyczerpania środków zaskarżenia następuje już w chwili złożenia ponaglenia do organu. W niniejszej sprawie nastąpiło to 15 maja 2019 r., co otwiera drogę do wniesienia skargi na bezczynność. Przechodząc do oceny postępowania organu należy wskazać, że czynności w postępowaniu wznowieniowym przebiegają w dwóch etapach. W pierwszym etapie organ bada jedynie czy wniosek został złożony w terminie oraz czy opiera się na ustawowych przesłankach wznowienia, etap ten kończy się wydaniem postanowienia o wznowieniu bądź odmowie wznowienia postępowania. Dopiero w drugim etapie następuje merytoryczne rozpatrzenie wniosku, zakończone wydaniem decyzji. Organ w pierwszej kolejności jest zatem zobowiązany do wydania postanowienia o wznowieniu bądź odmowie wznowienia postępowania, co dotychczas nie zostało wykonane. Niewykazanie przez stronę zachowania terminu do wznowienia postępowania winno skutkować wydaniem jednego z ww. orzeczeń. W sprawie przekroczone zostały terminy przewidziane w art. 35 § 1 i § 3 kpa a w okresie między 23 października 2018 r. a 30 maja 2019 r. nie były podejmowane żadne czynności. Uzasadnia to stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącej. W ocenie Sądu bezczynności ta nie miała jednak charakteru rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000). W niniejszej sprawie okoliczność taka nie zachodzi. Należy mieć na uwadze, że w aktach sprawy nie odnotowano aby skarżąca udzieliła odpowiedzi na wezwanie z 30 maja 2019 r., co uniemożliwia ocenę terminowości wniosku i tym samym wydanie postanowienia o wznowieniu bądź odmowie wznowienia postępowania. Wobec powyższego jako bezczynność organu nie może zostać zakwalifikowany okres po 30 maja 2019 r. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako ppsa) zobowiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] do rozparzenia wniosku skarżącej w terminie dwóch tygodni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji) oraz na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1a ppsa stwierdził, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji). O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 ppsa (pkt 3 sentencji). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.