I SAB/Wa 269/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Emilia Lewandowaska Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Dorota Apostolidis (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. stwierdza, że Minister Inwestycji i Rozwoju dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. J.S., reprezentowany przez adwokata, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju i przewlekłość prowadzonego postępowania, którą Sąd zakwalifikował jako skargę na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju, w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...], dotyczącej nieruchomości położonej w [...] przy [...], ozn. nr hip. [...]. Skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi, 2) dokonanie kontroli przewlekłości postępowania, 3) zobowiązanie Ministra do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, 4) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 5) wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej ustawowej wysokości i 6) zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Organ przedstawił przebieg postępowania i, ustosunkowując się do zarzutów skargi, wskazał, że przedmiot sprawy wymagał dokonania szczegółowej analizy akt sprawy. Istotne w sprawie jest prawidłowe ustalenie następstwa prawnego po przeddekretowym właścicielu nieruchomości. Organ zauważył, że zasada szybkości postępowania nie jest zasadą nadrzędną w stosunku do innych zasad postępowania wymienionych w kpa. Zasada ta określona w art. 12 k.p.a. jest współzależna z zasadą prawdy obiektywnej. Obowiązkiem organu jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz rozpatrzenie sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ podał również, że reorganizacja w ministerstwach na początku bieżącego roku, wprowadzenie nowego systemu Elektronicznego Zarządzania Dokumentacją oraz bardzo duża liczba spraw prowadzonych przez każdego z referentów uniemożliwia wyprowadzenie zaległości w krótkim terminie. Organ wskazał ponadto, że w dniu [...] sierpnia 2018 r. wydane zostało rozstrzygnięcie w sprawie. W piśmie z dnia [...] listopada 2018 r. pełnomocnik skarżącego oświadczyła, że podtrzymuje żądania skargi od pkt 2 do pkt 6. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Jak stanowi art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Uprzednie wezwanie przez skarżącego Ministra do usunięcia naruszenia prawa wyczerpuje wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi. W niniejszej sprawie, w związku z wydaniem przez Ministra decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], którą rozpatrzono ww. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, orzekanie o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia stało się bezprzedmiotowe. Rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji i wydanie decyzji w sprawie powoduje bowiem, iż brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy na podstawie art. art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie Ministra stanowi akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego. Z tych też względów, Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Analizując akta sprawy Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność Ministra miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika bowiem, że organ przez blisko dwa lata od daty wpłynięcia wniosku wszczynającego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, tj. 10 sierpnia 2010 r. nie podjął żadnej czynności w spawie. Pierwszymi czynnościami, podjętymi na skutek pism pełnomocnika strony, były pisma z dnia [...] lipca 2012 r. skierowane do Urzędów Stanu Cywilnego w [...] i w [...]. W kolejnych miesiącach do wydania w dniu [...] grudnia 2012 r. postanowienia o zawieszeniu postępowania organ podejmował dodatkowe czynności. Postępowanie było zawieszone przez ponad dwa lata do dnia podjęcia w dniu [...] lutego 2015 r. W okresie od podjęcia postępowania do dnia wydania decyzji w dniu [...] sierpnia 2018 r. organ, oprócz zawiadomienia z dnia [...] marca 2017 r. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i przewidywanym terminie wydania rozstrzygnięcia, nie wykonał żadnej czynności w celu zgromadzenia materiału dokumentacyjnego. W ocenie Sądu, taki sposób prowadzenia postępowania przez organ niewątpliwie rażąco narusza zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), jak i przepisy procedury administracyjnej określające terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3 k.p.a.). Jednocześnie Sąd nie stwierdził potrzeby wymierzania organowi dodatkowej sankcji w postaci przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił. Suma pieniężna z art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. Sąd wziął pod uwagę kilkuletni okres zawieszenia postępowania administracyjnego, jak również wydanie przez organ rozstrzygnięcia w sprawie. Odnośnie wniosku skarżącego o zobowiązanie organu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie Sąd wskazuje, gdyż pozostaje to poza zakresem kompetencji sądu administracyjnego wynikającej z art. 149 p.p.s.a. Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w pkt 3 sentencji wyroku na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) (100 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a.