I SAB/Wa 274/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. Z na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o zmianę decyzji 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Prezydenta m. st. Warszawy do rozpoznania wniosku o zmianę decyzji z dnia 20 grudnia 2012 r. nr 595/GK/DW/12; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie. W. Z. (dalej, jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o zmianę decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...]. W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył stan faktyczny sprawy, przedstawiając chronologicznie czynności podejmowane przez organ w wyniku kierowanych przez skarżącego wniosków, ponagleń i pism. Skarżący wskazał konkludując, że do dnia złożenia skargi, sprawa z jego wniosków nie została zakończona. Wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji, stwierdzenie, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej do wysokości kwoty pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim (2021 r.) ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu Prezydent podniósł, że decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. m.in. ustanowił na lat 99 prawo użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu o powierzchni [...] m2, położonego w [...] przy ul. [...], opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr [...], na rzecz: M. K. w udziale wynoszącym [...] części gruntu; E. Z. K. w udziale wynoszącym [...] części gruntu; L. G. w udziale wynoszącym [...] części gruntu; A. Z. w udziale wynoszącym [...] części gruntu; W. Z. w udziale wynoszącym [...] części gruntu; N. K. w udziale wynoszącym [...] części gruntu; P. K. w udziale wynoszącym [...] części gruntu (pkt I); odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do części gruntu o powierzchni [...] m2 pochodzącego z działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], stanowiącego część dawnej nieruchomości hipotecznej (pkt II). W toku postępowania prowadzonego przez organ I instancji ustalono, że na podstawie odpisu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] lutego 2011 r., sygn. akt [...], spadek po E. Z. nabyli na podstawie ustawy: żona L. G. w udziale [...] części spadku, córka A. Z. w udziale [...] części spadku, syn W. Z. w udziale [...] części spadku. Od ww. decyzji E. K. złożyła odwołanie w części dotyczącej punktów III i X ww. decyzji, a następnie je wycofała. W związku z powyższym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało, że strony postępowania złożyły odwołanie, lecz przed jego rozpoznaniem zostało ono wycofane, wobec czego decyzją z dnia [...] maja 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] umorzyło postępowanie odwoławcze. Pismem z dnia [...] listopada 2013 r. (data wpływu do Urzędu [...]) W. Z. wniósł o zmianę na podstawie art. 155 K.p.a. ww. decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. wydanej w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego o powierzchni [...] m², położonego w [...] przy ul. [...], poprzez skreślenie z listy użytkowników wieczystych L. G. i odpowiednie zwiększenie udziału na rzecz W. Z. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że zgodnie z prawem [...] L. Z. zrezygnowała z [...] części majątku spadkowego po E. Z. na rzecz syna W. Z. Pismem z dnia [...]lipca 2017 r. (data wpływu do Urzędu [...]) W. Z. wniósł o zmianę na podstawie art. 155 K.p.a. ww. decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. poprzez skreślenie z listy użytkowników wieczystych L. G. i A. Z., i odpowiednie zwiększenie udziału na rzecz W. Z. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że w imieniu L. G. i A. Z. - działając jako ich pełnomocnik - wyraża zgodę na zmianę ww. decyzji w żądanym kształcie. Pismem z dnia [...] maja 2021 r. (data wpływu do Urzędu [...]) W. Z. ponowił ww. wniosek. Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2022 r. Prezydent [...] odmówił zmiany ostatecznej decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. wydanej w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. [...]. Wobec powyższego organ uznał, że skarga na bezczynność jest nieuzasadniona i należy ją oddalić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wskazuje art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. bezczynność zachodzi gdy organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Dla jej stwierdzenia nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą natomiast istotne przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. Przy czym, wydanie przez organ administracyjny po wniesieniu skargi, decyzji w sprawie, w której pozostawał on do tej pory w zwłoce, nie zwalania sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie orzekania czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a P.p.s.a.). Bezprzedmiotowe jest jedynie orzekanie wówczas o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i z tego względu w tym zakresie sprawa sądowa podlegać musi umorzeniu na zasadzie określonej w art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 K.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). W myśl natomiast art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Artykuł 36 § 1 K.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Jak wynika z akt sprawy, skarżący pismem z dnia [...] listopada 2013 r. wniósł o zmianę na podstawie art. 155 K.p.a. ww. decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. wydanej w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego o powierzchni [...] m², położonego w [...] przy ul. [...], poprzez skreślenie z listy użytkowników wieczystych L. G. i odpowiednie zwiększenie udziału na rzecz W. Z. Następnie, pismem z dnia [...] lipca 2017 r. wniósł ponownie o zmianę na podstawie art. 155 K.p.a. ww. decyzji Prezydenta [...] poprzez skreślenie z listy użytkowników wieczystych L. G. i A. Z., i odpowiednie zwiększenie udziału na rzecz W. Z. Z kolei, pismem z dnia [...] maja 2021 r. W. Z. ponowił ww. wniosek. Organ nie wydawał rozstrzygnięcia, a zrobił to dopiero decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. Biorąc powyższe pod uwagę, skarga jest zasadna w zakresie w jakim skarżący zarzucił Prezydentowi [...] bezczynność w rozpoznaniu wniosków o zmianę – w trybie art. 155 K.p.a . - decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. Oceniając natomiast przesłanki wynikające z art. 149 § 1a P.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy - choć znaczna jeżeli chodzi o czas trwania - nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Nie można pominąć, iż postępowanie toczyło się w nadzwyczajnym trybie z art. 155 K.p.a., a nie dotyczyło stricte rozstrzygnięcia wniosku dekretowego (w tym zakresie nastąpiło pozytywnie rozstrzygniętego dla skarżącego). Nie zwalania to oczywiście organu z działania zgodnie z ww. art. 35 i art. 36 K.p.a., tym niemniej determinuje ocenę w zakresie charakteru bezczynności organu. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest bowiem wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, w tym także terminów do załatwienia sprawy. Ocenie podlegał także, w tym przypadku, charakter sprawy. Nie można także pominąć faktu, że pomimo przekroczenia terminu organ wydał już decyzję, przez co jego zaniechań w postępowaniu nie można uznać jako unikanie podjęcia rozstrzygnięcia. Jednocześnie, Sąd nie uwzględnił wniosku o przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej od organu - na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. - i w tej części skargę oddalił. Zauważyć należy, że powołany przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 149 § 2 P.p.s.a., oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania grzywny bądź sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinni nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność Sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Nadto w ocenie składu rozpoznającego niniejszą sprawę, ten dodatkowy środek może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. W ocenie Sądu złożony w omawianym zakresie wniosek skarżącego należało uznać za bezzasadny. Prezydent [...] ostatecznie zakończył postępowanie z wniosku skarżącego o zmianę decyzji. Nakładanie na organ dodatkowych sankcji finansowych byłoby obecnie nieuzasadnione. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 5 P.p.s.a. Na powyższe koszty składa się wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd wydał na podstawie art. 151 w związku z art. 149 § 2 P.p.s.a. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a.