I SAB/Wa 275/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy [...] – [...] z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z dnia 6 maja 2013 r. B. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy [...] – [...] z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...]. Powyższy wniosek wpłynął do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w dniu [...] października 2012 r. Następnie pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. organ ten zwrócił się do Prezydenta [...] o nadesłanie akt przedmiotowej sprawy. Zostały one przesłane w dniu [...] stycznia 2013 r. Zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2013 r. organ wszczął postępowanie w ww. sprawie i zwrócił się do stron postępowania o zajęcie stanowiska, złożenie wniosków lub dokumentów w terminie do dnia [...] marca 2013 r. W dniu [...] lutego 2013 r. część korespondencji powróciła z adnotacją "adresat wyprowadził się" Następnie wnioskodawca wystąpił pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. do organu administracji z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Kolegium w dniu [...] czerwca 2013 r. zwróciło się do Centrum Personalizacji Dokumentów MSW o nadesłanie aktualnych adresów uczestników postępowania oraz zawiadomiło strony postępowania o nowym terminie jego zakończenia (do dnia 31 sierpnia 2013 r.). W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o wyznaczenie organowi terminu na rozstrzygnięcie sprawy, stwierdzenie, iż przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa oraz o rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym. Wskazał, że Kolegium rozpatruje przedmiotowy wniosek z rażącym w przekroczeniem terminów określonych w art. 35 kpa. Nie budzi bowiem wątpliwości , iż jego rozpatrzenie nie wymaga obszernego postępowania dowodowego i powinno zakończyć się wydaniem decyzji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi i stwierdziło, że nie jest możliwe zakończenie postępowania z uwagi na brak możliwości skutecznego zawiadomienia stron o jego wszczęciu, a w konsekwencji zapewnienia im udziału w postępowaniu. Do dnia rozpoznania skargi Sąd nie uzyskał informacji o rozpoznaniu przedmiotowego wniosku B. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, w trybie art. 37 § 1 kpa. Ponadto stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. W tej sprawie wniosek taki złożył skarżący, a organ administracji nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, w związku z czym skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym. Na wstępie podnieść należy, że stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej ma zatem miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i – mimo ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Zauważyć przy tym należy, iż przewlekłość postępowania występuje w przypadku podejmowania przez organ czynności nie zmierzających bezpośrednio do załatwienia sprawy (organ powinien wykonywać czynności celowe, a nie jakiekolwiek), albo co prawda organ podejmuje czynności w sprawie, ale czyni to w znacznych odstępach czasu, a także w przypadku przedłużania przez organ zakończenia postępowania i nieustannego wyznaczania nowych terminów zakończenia sprawy bez podania rzeczywistych i uzasadnionych przyczyn takiego działania - co prowadzi do znacznego przesunięcia w czasie załatwienia sprawy decyzją administracyjną. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania ma bowiem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd - badając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ – bierze pod uwagę stan prawny i akta sprawy istniejące w dniu wyrokowania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchybiło powołanym na wstępie przepisom, bowiem jak wynika z akt administracyjnych, wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został do niego złożony w dniu 25 października 2012 r. i do dnia wydania rozstrzygnięcia przez Sąd nie został rozpoznany. Należy podnieść, że wskazana przez organ okoliczność, iż nie może on skutecznie zawiadomić stron postępowania jest prawdziwa i ma wpływ na ocenę Sądu, jednak podkreślić należy, iż Kolegium nie podjęło żadnych działań mających na celu ustalenie aktualnych adresów uczestników postępowania od dnia 26 lutego 2013 r. do dnia 4 czerwca 2013. Ponadto rozpoczęło gromadzenie dokumentacji w sprawie dopiero po upływie ponad 2 miesięcy od wpływu wniosku. Zatem, nawet jeśli Sąd uznałby zasadność powyższego argumentu podnoszonego przez organ, to zwłoka kilkumiesięczna w działaniach organu nie może już znaleźć usprawiedliwienia. Podkreślić także należy, że organ nie informował stron o przewidywanym terminie zakończenia postępowania, ani o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu wniosku. Uczynił to dopiero po wniesieniu skargi do Sądu. W tym stanie rzeczy zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania przy rozpoznawaniu wniosku B. K. o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy [...] – [...] z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił bowiem wskazanym wyżej przepisom procesowym, określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa." Sąd uznał jednocześnie, że prowadzenie niniejszego postępowania w sposób przewlekły - mimo, iż wniosek wszczynający postępowanie wpłynął do organu pod koniec października 2012 r. - nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa, bowiem organ administracji podjął konieczne, lecz rozciągnięte w czasie czynności w sprawie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), w związku z art. 119 pkt 2 i art. 120 tej ustawy, orzekł jak w sentencji.