I SAB/Wa 277/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. M. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności zarządzenia 1. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 2015 r. o stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Budownictwa z dnia [...] lutego 1950 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem Zakłady [...] w K. - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącego E. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 8 kwietnia 2015 r. J. M., E. M. i J. M. wystąpili do Ministra Skarbu Państwa o stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Budownictwa z dnia [...] lutego 1950 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem Zakłady Mechaniczne – E. M. w K. Pismem z dnia 15 kwietnia 2015 r. Minister Skarbu Państwa przekazał powyższy wniosek do rozpoznania Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju, zgodnie z właściwością. Pismem z dnia 9 listopada 2015 r. E. M. wezwał organ do niezwłocznego załatwienia sprawy. Pismem z dnia 1 lutego 2015 r. E. M. złożył do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej k.p.a.) na niezałatwienie przedmiotowej sprawy w terminie. Pismem z dnia [...] marca 2016 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa poinformował, że z uwagi na reorganizację Urzędu, konieczność uzupełnienia materiału dowodowego sprawy oraz potrzebę oceny legitymacji wnioskodawców do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem nie było możliwe zakończenie sprawy w terminie. Jednocześnie organ wskazał, że wydanie decyzji nastąpi do dnia 31 lipca 2016 r. Pismami z dnia [...] marca 2016 r. organ zwrócił się do: Archiwum Narodowego w K., Archiwum Akt Nowych w W., J. M., J. M. oraz E. M., o przedłożenie dokumentów niezbędnych do rozpoznania sprawy. Odpowiedzi wpłynęły do organu w dniach 15 marca 2016 r., 7 kwietnia 2016 r., 12 kwietnia 2016 r. i 2 maja 2016 r. Pismem z dnia 27 października 2017 r. E. M. ponownie zwrócił się do organu o niezwłoczne załatwienie sprawy wskazując, że przedłożył żądane przez organ dokumenty, a obiecany termin wydania decyzji do dnia 31 lipca 2016 r. upłynął bezskutecznie. Pismem z dnia 15 lutego 2017 r. E. M. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania opisanego wniosku. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. art. 35, 8 i 12 § 1 k.p.a. oraz wniósł o: 1) zobowiązanie Ministra Infrastruktury i Budownictwa do wydania decyzji administracyjnej w terminie 14 dni od daty otrzymania akt z sądu; 2) zobowiązanie do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie; 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Pismem z dnia [...] lutego 2017 r. organ zwrócił się do Urzędu Miasta K. Wydziału Geodezji o nadesłanie aktualnych danych ewidencyjnych nieruchomości. Pismem z dnia [...] lutego 2017 r. organ poinformował strony postępowania o przyczynach niezałatwienia sprawy i wskazał, że decyzja w sprawie zostanie wydana do dnia 30 kwietnia 2017 r. Pismem z dnia [...] marca 2016 r. organ poinformował E. M. o toku sprawy wskazując przyczyny jej nierozpoznania. Minister Infrastruktury i Budownictwa pismem z dnia [...] marca 2017 r. odpowiadając na skargę E. M. opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że do rozpoznania sprawy konieczne jest pozyskanie materiałów archiwalnych, ustalenie stron postępowania i przeanalizowanie orzecznictwa sądów administracyjnych w podobnych sprawach. Ponadto podniósł, iż analiza akt sprawy, badanie treści ksiąg wieczystych, ewidencji gruntów są czasochłonne i nie sposób je pomijać przy rozważaniu zasadności skargi na bezczynność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a./ (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Ministra Infrastruktury i Budownictwa, a tym samym zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest, iż Minister nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] kwietnia 2015 r. o stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Budownictwa z dnia [...] lutego 1950 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem Zakłady Mechaniczne – E. M. w K. Powyższy wniosek wpłynął do organu w dniu 20 kwietnia 2015 r. i od tego momentu rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem pomimo upływu przepisanego terminu Minister Infrastruktury i Budownictwa nie zakończył postępowania zainicjowanego opisanym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpatrzenia powołanego wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin dwumiesięczny dla załatwienia ww. wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość wydania orzeczenia merytorycznego. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ pierwszą czynność w sprawie dokonał dopiero w dniu 2 marca 2016 r., tj. prawie rok po otrzymaniu przedmiotowego wniosku. Następnie organ nie dotrzymał wyznaczonego przez siebie terminu zakończenia sprawy do dnia 31 lipca 2016 r., a kolejne czynności w sprawie podjął dopiero w dniu 27 lutego 2017 r. informując m.in. o zebraniu całości materiału dowodowego. Przy czym zauważyć należy, że organ w ww. piśmie podał, iż decyzja zostanie wydana do dnia 30 kwietnia 2017 r. , co w okolicznościach zebrania całości dokumentów w sprawie jest terminem bardzo odległym. Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia licznych dokumentów. Natomiast organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia, w sytuacji gdy mogła ona być rozstrzygnięta w terminie zdecydowanie krótszym. Z tych względów, w ocenie Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa nosi cechy rażącego naruszenia prawa, tj. art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 k.p.a. Odnośnie wniosku o zobowiązanie Ministra Infrastruktury i Budownictwa do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie Sąd stwierdził, że brak jest podstawy prawnej do takiego działania Sądu. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1a p.p.s.a. (pkt 1 i 2 wyroku) orzekł, jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.