I SAB/Wa 279/18

Dnia 9 stycznia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędziowie Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. M., E. K., M. J. i D. L. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2018 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. "[...] we wsi K., C. nr domin. [...] gminny [...]"- w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących M. M., E. K., M. J. i D. L. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. M., E. K., M. J. i D. L. pismem z dnia [...] lipca 2018 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2018 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...] we wsi K., C. nr [...]. Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 35 § 1, 2 i 3 kpa w związku z art. 12 kpa oraz art. 36 § 1 i 2 kpa polegające na braku podejmowania działań zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i wnieśli o wyznaczenie Prezydentowi miesięcznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 1000 zł na podstawie art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego. W uzasadnieniu skargi opisano przebieg postępowania podkreślając, że w dniu [...] stycznia 2018 r. złożono wniosek o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość. W dniu [...] czerwca 2018 r. wystosowano zaś ponaglenie. Mimo to organ nie podjął działań w sprawie. Skarżący wskazali, że od dnia złożenia wniosku minęło blisko 6 miesięcy i sprawa nie została zakończona. Organ nie informował też skarżących o terminie załatwienia sprawy oraz o przyczynach zwłoki w prowadzeniu postępowania. Skarga na bezczynność jest więc uzasadniona. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że obiektywną przyczyną uniemożliwiającą rozpoznanie sprawy jest brak akt, które przekazane zostały do innego organu. Prezydent zaznaczył m.in., że na skutek wniosku skarżących toczy się obecnie postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] marca 1960 r. odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...]. Powołując stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne organ wskazał na konieczność rozpatrzenia w pierwszej kolejności wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – dalej jako P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.). W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b P.p.s.a.). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Organ nie wywiązał się bowiem z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Jak wynika z akt sprawy wniosek o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość wystosowany został w dniu [...] stycznia 2018 r. i mimo złożenia przez skarżących w dniu [...] czerwca 2018 r. ponaglenia w trybie art. 37 kpa, organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Oczywiste zatem jest, że Prezydent W. w prowadzonym postępowaniu uchybił powołanym wyżej przepisom kpa. Bezczynności organu nie usprawiedliwiają przy tym podnoszone w odpowiedzi na skargę okoliczności dotyczące przekazania akt sprawy do innego organu administracji publicznej, czy też wskazywana konieczność rozpoznania w pierwszej kolejności wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Zgodzić się co prawda trzeba, że dopiero odmowa uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, daje podstawę do rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania. Jednakże zauważyć należy, że w przypadku zaistnienia takiej sytuacji organ powinien rozważyć zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, zgodnie z którym organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jednocześnie wobec nieznacznego przekroczenia terminów określonych w kpa, uwzględniając charakter sprawy, a także podnoszoną przez Prezydenta okoliczność dotyczącą toczącego się postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości, Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowadministracyjnym podkreśla się, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, co w rozpoznawanej sprawie – w ocenie Sądu - nie miało miejsca. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, w tym także terminów do załatwienia sprawy. Sąd uznał przy tym, że wskazany w skardze miesięczny termin na załatwienie sprawy byłby zbyt krótki, zwłaszcza z uwagi na charakter sprawy. W ocenie Sądu zasadnym jest zobowiązanie organu do rozpoznania sprawy w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd stwierdził jednocześnie brak podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie skarżącym od organu sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. i w tym zakresie skargę oddalił. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwych działań organu. Zastosowanie tego dodatkowego środka pociąga za sobą dla organu wymierne skutki finansowe i powinien on być stosowny w przypadkach szczególnych, charakteryzujących się drastycznymi naruszeniami prawa. Skarżący w żaden sposób nie uzasadnili konieczności zastosowania tego szczególnego środka. Sąd miał przy tym na uwadze, że podstawowym czynnikiem mającym wpływ na zwłokę w załatwieniu sprawy jest stopień jej skomplikowania spowodowany historycznym charakterem. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 149 § 1 i § 1a orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O oddaleniu skargi w pozostałym zakresie orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a. (pkt 3 sentencji). O kosztach (na które składają się 100 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.