I SAB/Wa 282/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Iwona Maciejuk (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2013 r. sprawy ze skargi W. S. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku W. S. z dnia [...] sierpnia 1993 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] ozn. hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego W. S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 1993 r. W. S. wystąpił o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [..] - stanowiącą byłą własność jego rodziców L. i B. małżonków S. - o pow. [...] m² położoną przy ul. [...], ozn. hip. "[...]". Pismem z dnia [...] września 2002 r. Prezydent W. zwrócił się do Urzędu [...] o podanie informacji, czy nieruchomość stała się własnością Gminy. Następnie organ zwrócił się do: [...]. Postanowieniem z dnia [...] października 2004 r. nr [...] Prezydent W. zawiesił postępowanie do czasu dostarczenia przez wnioskodawcę prawomocnego wyroku sądu ustalającego właściciela przedmiotowej nieruchomości w dacie [...] listopada 1945 r. tj. w dniu poprzedzającym wejście w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy oraz zobowiązał wnioskodawcę, zgodnie z art. 100 § 1 k.p.a., do wystąpienia do sądu w terminie do dnia [...] grudnia 2004 r. o ustalenie właściciela nieruchomości w wyżej opisanej dacie. W uzasadnieniu wskazał, że na mocy aktu notarialnego z dnia [..] lipca 1939 r. Repertorium nr [...], który znajduje się w aktach sprawy, L. i B. małż. S. nabyli w równych częściach niepodzielnie nieruchomość położoną przy ul. [..], ozn. hip. "[...]". Podaniem z dnia [..] marca 2010 r. wnioskodawca zwrócił się o podjęcie zawieszonego postępowania. Poinformował, że do przeprowadzenia ustaleń w zakresie prawa własności nieruchomości nie jest właściwy sąd ale organ administracji, na potwierdzenie czego załączył wyrok Sądu [...] z dnia [...] maja 2009 r. sygn. akt [...] oddalające apelację od wyroku Sądu [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. sygn. akt [...], którym sąd oddalił powództwo wnioskodawcy uznając je za niedopuszczalne ze względu na fakt, iż powód żądał ustalenia faktu, a nie prawa. Prezydent W. pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. zażądał od strony przedłożenia wyroku Sądu [...]. Przy piśmie z dnia [...] maja 2011 r. strona złożyła odpis wyroku Sądu [...]. Zażaleniem z dnia [...] lipca 2012 r. W. S. wystąpił do Wojewody [...]. Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. nr [...] podjął zawieszone postępowanie. Pismem z dnia [...] września 2012 r. organ, na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. - udzielił stronie informacji, że decyzja w sprawie zostanie wydana do dnia [...] stycznia 2013 r. Wezwał jednocześnie do dostarczenia dokumentów w sprawie tj. [...] Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. nr [...] uznał zażalenie wnioskodawcy za uzasadnione, stwierdził, że niezałatwienie sprawy nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy w terminie do dwóch miesięcy od dnia doręczenia niniejszego postanowienia wraz z aktami sprawy. Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie do czasu dostarczenia prawomocnego postanowienia sądu o nabyciu praw do spadku po L. S. Postanowienie to zostało uchylone w całości postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...]. Akta sprawy zostały zwrócone do Prezydenta W. w dniu [...] marca 2013 r. Pismem z dnia [...] maja 2013 r. Prezydent, na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. - udzielił stronie informacji, że postępowanie zostanie zakończone do dnia [...] września 2013 r. Wskazał na konieczność zgromadzenia dokumentów, w szczególności tych, o które wystąpiono pismem z dnia [...] maja 2013 r. do [...]. W. S., reprezentowany przez adwokata, wystąpił w dniu 7 maja 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta W. w sprawie rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 1993 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]". Wniósł o zobowiązanie Prezydenta do załatwienia sprawy w terminie 1 miesiąca od dnia zwrotu akt sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego oraz stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Strona wystąpiła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący w uzasadnieniu skargi przedstawił przebieg postępowania w sprawie i wskazał, że od daty złożenia wniosku upłynęło blisko 20 lat, przy czym w okresie od [...] października 2004 r. postępowanie było niesłusznie zawieszone, a Prezydent podjął je postanowieniem z dnia [...] września 2012 r., czyli po upływie 2 lat i 6 miesięcy od złożenia wniosku. Następnie Prezydent postępowanie ponownie bezprawnie zawiesił. Do dnia złożenia skargi Prezydent nie wydał w sprawie decyzji, nie poinformował skarżącego o przyczynach niezałatwienia sprawy ani nie wskazał nowego terminu jej załatwienia. Analiza postępowania organu prowadzi do wniosku o całkowitym lekceważeniu obowiązujących przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie i oddalenie skargi. Wskazał, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie, czy nieruchomość będąca przedmiotem wniosku z 1993 r. spełnia przesłanki wyznaczone w art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Ponadto aby ustalić obecnego właściciela nieruchomości, pismem z dnia [...] maja 2013 r., wystąpiono do [...] o przesłanie aktualnej informacji z rejestru gruntów dla tej nieruchomości. Wobec czego pismem z dnia [...] maja 2013 r. pełnomocnik strony został poinformowany o przyczynach niedotrzymania terminu określonego w art. 35 k.p.a. oraz o nowym terminie zakończenia postępowania do dnia [...] września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią przepisu art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wobec żądania organu, sprawa rozpoznana została na rozprawie. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. W sprawie tej, nie ulega wątpliwości, że terminy określone w przepisie art. 35 k.p.a., w tym termin wyznaczony przez Wojewodę [...], jak też termin wyznaczony przez samego Prezydenta W. w pierwszym zawiadomieniu skierowanym do strony w dniu [...] września 2012 r., nie zostały dotrzymane. Uchybienie przepisowi art. 35 k.p.a. na gruncie tej sprawy jest oczywiste. Od momentu złożenia wniosku z dnia [...] sierpnia 1993 r. o ustalenie odszkodowania do dnia orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi na bezczynność organu w zakresie rozpoznania tego wniosku minęło prawie 20 lat i postępowanie administracyjne nie zostało dotychczas zakończone. Organ pozostaje zatem w bezczynności. Z tego względu, konieczne stało się zobowiązanie Prezydenta W. do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza jednocześnie, że bezczynność organu w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa w tej sprawie przejawia się przede wszystkim w rażącym naruszeniu przepisu art. 35 § 1-3 k.p.a., który wyznacza terminy prowadzenia postępowania administracyjnego. Od dnia złożenia wniosku przez stronę do dnia orzekania przez Sąd minęło prawie 20 lat. Oczywiście zawieszenie postępowania administracyjnego, które miało miejsce [...] października 2004 r. wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, jak stanowi przepis art. 103 k.p.a., jednakże powyższe nie zmienia tego, że do czasu samego zawieszenia postępowania (postanowieniem z dnia [...] października 2004 r.), przez okres ponad 11 lat od dnia złożenia wniosku, organ nie podjął działań w celu zakończenia postępowania w przewidzianej do tego prawem formie. Samo zawieszenie postępowania, choć nie można go poddać w niniejszej sprawie odrębnej i wiążącej ocenie, także budziło wątpliwości. W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej, bezczynności organu należy przypisać charakter rażącego naruszenia również poprzez rażące naruszenie przepisu art. 8 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Naruszenie zasady pogłębiania zaufania strony do organów władzy publicznej jest w tej sprawie oczywiste. Za przemawiające za stwierdzeniem rażącego naruszenia prawa, Sąd uznał również działanie, czy raczej brak działania organu, przez długi czas, po złożeniu przez stronę wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Strona po zakończeniu postępowania przed sądami powszechnymi wniosła w dniu [...] marca 2010 r., załączając wyrok Sądu [...] z dnia [...] maja 2009 r., o podjęcie zawieszonego z urzędu postępowania. Organ postępowanie podjął dopiero postanowieniem z dnia [...] września 2012 r., a zatem po 2 latach i 6 miesiącach od dnia wniosku strony. Powyższe świadczy o braku poszanowania podstawowych praw strony, w tym utwierdza, iż czynności organu podejmowane były z rażącym naruszeniem przepisu art. 12 k.p.a. Niepodejmowanie przez tak długi czas postępowania, które winno być podjęte z urzędu wraz z ustaniem przyczyny zawieszenia, świadczy o nieprawidłowości stosowania przez organ przepisów k.p.a., w tym wskazuje na nieuprawnione wywodzenie dla siebie przez organ skutku wynikającego z treści art. 103 k.p.a. Choć terminu zawieszenia postępowania nie wlicza się do terminów określonych w art. 35 § 3 k.p.a., to powyższe nie zmienia ustalenia Sądu, że uchybienie zasadzie szybkości postępowania nastąpiło w tej sprawie na długo przed zawieszeniem postępowania administracyjnego, a rażący jego charakter wynika ze sposobu działań organu, które nastąpiły po ustaniu przyczyny zawieszenia wskazywanej przez organ. Podkreślenia wymaga również, że organ, przed wniesieniem przez W. S. skargi na bezczynność w niniejszej sprawie, jedynie raz, pismem z dnia [...] września 2012 r., zastosował przepis art. 36 § 1 k.p.a. i poinformował stronę o przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Po raz drugi organ obowiązku tego dopełnił już po wniesieniu przez stronę skargi na bezczynność, pismem z dnia [...] maja 2013 r. Obowiązek zawiadomienia strony o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie załatwienia sprawy jest jednym z zasadniczych elementów procedury administracyjnej, który warunkuje prowadzenie postępowania z poszanowaniem praw strony. Biorąc pod uwagę, że organy powinny prowadzić postępowanie w taki sposób, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 k.p.a.), za uzasadnione – w stanie faktycznym tej sprawy – Sąd uznał stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Orzeczenie zawarte w punkcie 3 wyroku, Sąd oparł na przepisie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy.