I SAB/Wa 285/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi Z. R i A. R. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosków Z. R. z dnia 29 czerwca 1994 r. i A. C. z dnia 12 maja 2009 r. o odszkodowanie za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] róg ul. [...] w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Z. R. i A. C. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul.[...], zapisaną w dawnej księdze hipotecznej pod nazwą "[...]", inw. Nr[...]. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że w przedmiotowej sprawie od dnia [...] lipca 2010 r. tj. od dnia kiedy Wojewoda [...] decyzją Nr [...] uchylił decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2010 r., Nr [...] nie są podejmowane w sprawie jakiekolwiek działania zmierzające do wydania decyzji odszkodowawczej. W szczególności, pomimo wytycznych Wojewody, Prezydent W. nie zlecił wykonania operatu szacunkowego, który zgodnie z informacją urzędu miał być wykonany w maju 2011 roku. Skarżący wskazali również, że postępowanie odszkodowawcze toczy się łącznie 17 lat. W odpowiedzi na skargę organ wniósł jej oddalenie. W uzasadnieniu Prezydent W. wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość leży w obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279). Kwestię odszkodowań za działki przejęte ww. dekretem reguluje obecnie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Organ wskazał również, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki kwalifikujące ją do przyznania odszkodowania. Przedmiotową sprawę komplikuje jednak fakt, że w sprawie występują 32 strony, przy czym krąg osób uprawnionych niejednokrotnie zmieniał się w trakcie zbierania dokumentacji pozwalającej na stwierdzenie, że nieruchomość kwalifikuje się do wypłaty za nie odszkodowania. Prezydent podkreślił, że decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] ustalił odszkodowanie na rzecz spadkobierców byłego właściciela. Decyzja ta jednak w wyniku zażalenia Z. R., T. A. i M. K. została w dniu [...] lipca 2010 r. uchylona przez Wojewodę [... ] z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich przesłanek kwalifikujących do ustalenia odszkodowania. Ponadto w międzyczasie operat szacunkowy określający wartość przedmiotowej nieruchomości stracił ważność. W związku z powyższym Prezydent pismem z dnia 7 lutego 2011 r. poinformował strony, że nie jest możliwe rozpatrzenie wniosku odszkodowawczego w terminie przewidzianym w art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego i wyznaczyły termin zakończenia sprawy na dzień 31 grudnia 2011 roku. Pismem z dnia 11 lipca 2011 r. strona skarżąca w trybie art. 37 k.p.a złożyła zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Przedmiotem rozpoznania Sądu jest bezczynność Prezydenta W. polegająca na nierozpoznaniu wniosków Z. R. z dnia 29 czerwca 1994 r. i A. C. z dnia 12 maja 2009 r. o ustaleniu na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul.[...], zapisaną w dawnej księdze hipotecznej pod nazwą "[...]", inw. Nr [..]. Na wstępie wskazać należy, że z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a., jak również mają obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Na gruncie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej zobligowane są do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k.p.a.) Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 36 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Dokonując oceny zasadności skargi w świetle zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji stwierdzić należy w sposób bezsporny, że termin określony w art. 35 § 3 k.p.a. nie został przez Prezydenta W. zachowany, innymi słowy Prezydent W. do dnia wydania niniejszego rozstrzygnięcia, nie rozpoznał wniosków skarżących o przyznanie odszkodowania. Nie kwestionując wyjaśnień organu, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu zakończenie postępowania należy zauważyć, że czynności te podejmowane były przez organ z naruszeniem wskazanych wyżej terminów załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym. Z akt sprawy wynika wprawdzie, że w dniu [...] maja 2010 r. Prezydent W. wydał decyzję Nr [...] orzekającą o przyznaniu odszkodowania, jednakże w dniu [...] lipca 2010 r. Wojewoda [...] uchylił powyższe orzeczenie Prezydenta i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W dniu 19 października 2010 r. organ drugiej instancji zwrócił Prezydentowi akta przedmiotowej sprawy. Sad oceniając aktywność organu od tego okresu doszedł do przekonania, że organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do zakończenia sprawy. Za działania takie nie można bowiem uznać korespondencji powadzonej przez organ ze Z. R. w okresie pomiędzy grudniem 2010 r., a lutym 2011 r. w sprawie wydania stronie operatu szacunkowego będącego podstawą wydania decyzji z dnia [...] maja 2010 roku. Podobnie jest z pismem Prezydenta z dnia 7 lutego 2011 r. informującym strony postępowania o niemożności wydania w terminie określonym w art. 35 k.p.a. decyzji w sprawie odszkodowania m. in. z uwagi na utratę z dniem 17 lutego 2011 r. ważności ww. operatu szacunkowego. Podkreślenia wymaga, że z treści powyższego pisma wynikało również, że Prezydent z góry zakładał możliwość przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy, wyznaczając nowy termin na rozpatrzenie wniosków do dnia 31 grudnia 2011 roku. W ocenie Sądu praktyki takie są niedopuszczalne. Organ wyznaczający na podstawie art. 36 k.p.a. nowy termin załatwienia sprawy jest związany przepisem art. 12 i 35 k.p.a., a zatem jest obowiązany do ustalenia możliwie najkrótszego terminu załatwienia sprawy. Wprawdzie przepis art. 36 k.p.a. nie stwarza ograniczeń ani też nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu, jednakże nie oznacza to dowolności i swobody. Musi on bowiem być interpretowany zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. Jak wskazano wyżej, art. 36 k.p.a. nie może być interpretowany w oderwaniu od generalnych zasad postępowania administracyjnego. Zasady ogólne wyrażone w art. 6-16 k.p.a. nie są tylko dezyderatami czy postulatami bądź nie wiążącymi zaleceniami, ale stanowią normy prawne obowiązujące, ustalające prawne wytyczne działania organów administracji. Stanowią one integralną część przepisów regulujących procedurę administracyjną i są dla organów administracji wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury. W ocenie Sądu zebrane w sprawie materiały dowodowe jednoznacznie świadczą, iż Prezydent W. pozostawał i nadal pozostaje w bezczynności nie nadając sprawie właściwego biegu. Wprawdzie na rozprawie pełnomocnik organu radca prawny B. D., oświadczyła, że w dniu 28 listopada 2011 r. został wykonany operat szacunkowy przedmiotowej nieruchomości, jednakże Prezydent W. w dalszym ciągu nie wydał decyzji, gdyż oczekiwał na uchwalenie budżetu, by móc realizować roszczenia odszkodowawcze. W ocenie Sądu powyższa argumentacja, podobnie jak i wcześniejsze wskazywanie przez organ na brak stosownych dokumentów, czy też konieczność uzupełnianie zgromadzonego materiału dowodowego - nie usprawiedliwiają bezczynności organu. Brak zabezpieczenia środków finansowych na wypłatę odszkodowań nie zwalnia organu od załatwienia sprawy, tj. ustalenia tego odszkodowania. Jeżeli natomiast chodzi o podawane przez organ trudności związane ze stale zmieniającym się kręgiem uczestników postępowania administracyjnego Sąd zauważa, że ten stan rzeczy ma swoje źródło w przedłużającym się czasie rozpatrywania wniosków odszkodowawczych. Jak słusznie podniosła strona skarżąca kwestia zasadności przyznania odszkodowania jest rozpoznawana przez Prezydenta W. od 1994 r., a zatem bez mała 18 lat. Z tych względów, Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.