I SAB/Wa 285/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 października 2017 r. sprawy ze skargi K.K., M.M., M.P., D.A., H.T., I.A., L.A., M.A. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku K.K., M.M., M.P., D.A., H.T., I.A., L.A., M.A. z dnia [...] października 2016 r. o przyznanie i wypłatę odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] , hip. nr [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz K.K., M.M., M.P., D.A., H.T., I.A., L.A., M.A. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 16 stycznia 2017 r. K.K., M.M., M.P., D.A., H.T., I.A., L.A. i M.A. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania ich wniosku o przyznanie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. nr [...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy [...], a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. W dniu 25 października 2016 r. K.K., M.M., M.P., D.A., H.T., I.A., L.A. i M.A. złożyli wniosek o przyznanie i wypłatę odszkodowania w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 102, poz. 651 ze zm.) za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. nr [...]. Zaś w dniu 9 stycznia 2017 r. (data wpływu do organu) wnioskodawcy złożyli zażalenie do Wojewody [...] na niezałatwienie sprawy w terminie przez Prezydenta [...]. Następnie Urząd Miasta [...] Biuro Spraw Dekretowych (w związku z prowadzonym postępowaniem dotyczącym rozpoznania wniosku o przyznanie i wypłatę odszkodowania za działkę położoną w W. przy ul. [...], hip. nr [...] i nr [...]) pismami z dnia: - 8 lutego 2017 r. zwrócił się do Urzędu Dzielnicy M. Wydział Obrotu Nieruchomościami dla Dzielnicy M. o przesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości, - 21 marca 2017 zwrócił się do Sądu Rejonowego dla W. o wydanie zaświadczenia z księgi wieczystej nieruchomości ozn. hip. [...] położonej w W. przy ul. [...] - ze wskazaniem właścicieli gruntu na dzień 21 listopada 1945 r., - 22 marca 2017 r. wystąpił do Archiwum Państwowego o przesłanie kopii fragmentu Ogólnego planu zabudowania [...] oraz kopii dokumentów z akt nieruchomości i Biura Odbudowy [...] dotyczących gruntu ww. nieruchomości, - 22 marca 2017 r. zwrócił się do Urzędu Dzielnicy M. Wydział Obrotu Nieruchomościami dla Dzielnicy M. o przesłanie akt lokalizacyjnych przedmiotowej nieruchomości. Ponadto pismem z dnia 22 marca 2017 r. poinformował strony postępowania o podjętych czynnościach w sprawie. W związku z niezakończeniem sprawy w terminie K.K., M.M., M.P., D.A., H.T., I.A., L.A. i M.A. pismem z dnia 16 stycznia 2017 r. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta [...]. W skardze podnieśli, że od dnia złożenia wniosku do dnia składania skargi organ nie zdołał nawet zgromadzić akt własnościowych nieruchomości wchodzących w zakres rozpoznawanej sprawy, nie wyznaczył również na podstawie art. 36 kpa dodatkowego terminu do jej załatwienia. Zdaniem skarżących bezczynność Prezydenta [...] jest oczywista, bowiem w sprawie niniejszej upłynęły wszystkie ustawowe terminy na jej załatwienie. Ponadto organ nie poinformował ich o nowym terminie załatwienia sprawy i ewentualnych przyczynach zwłoki. W związku z powyższym wnieśli o zobowiązanie organu do wydania - w terminie 2 miesięcy od daty zwrotu przez Sąd organowi administracji akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem uwzględniającym skargę na bezczynność - decyzji administracyjnej kończącej w I instancji postępowanie o przyznanie i wypłatę na ich rzecz odszkodowania w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Odpowiadając na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., lub za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W celu ustalenia tej okoliczności pismami z dnia 22 marca 2017 r. wystąpił do Wydziału Obrotu Nieruchomościami oraz do Archiwum Państwowego o przesłanie stosownych dokumentów. Dodał, że z uwagi na wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa. Podniósł również, iż pismem z dnia 22 marca 2017 r. poinformowano pełnomocnika skarżących o aktualnym stanie sprawy. Do dnia 6 października 2017 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy również wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta [...], złożyli zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Wojewody [...]. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem - jak wynika z akt sprawy - wniosek skarżących z 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. [...] nie został dotychczas rozpoznany. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Choć Prezydent [...] nie dochował terminów do załatwienia sprawy określonych w kpa - to jednak należy mieć na względzie datę z jakiej pochodzi wniosek wszczynający postępowanie tj. 25 października 2016 r. oraz skomplikowany charakter spraw z zakresu tzw. spraw dekretowych, gdzie należyte ustalenie stanu faktycznego związane jest z koniecznością pozyskania i analizą archiwalnych, często nieczytelnych lub niekompletnych dokumentów. Ponadto - jak wynika z akt sprawy - Prezydent [...] podejmował czynności zmierzającego do zakończenia postępowania występując m.in. do Archiwum Państwowego oraz Urzędu Dzielnicy M. Wydziału Obrotu Nieruchomościami o nadesłanie stosownej dokumentacji. Poinformował też pełnomocnika skarżących pismem z dnia 22 marca 2017 r. o aktualnym stanie sprawy oraz podejmowanych czynnościach. Art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny określając organowi termin do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin czteromiesięczny na rozpoznanie przedmiotowego wniosku będzie adekwatny i realny. W tym czasie Prezydent [...] powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania odszkodowania z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję w ustawowym terminie. Sąd zasądził też na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 §1 pkt 1 i §1a, art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.