I SAB/Wa 285/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Monika Sawa WSA Magdalena Durzyńska po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. M. i A. P. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z [...] lutego 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], ozn. "[...] " nr rej. hip. [...], dz. nr [...], w terminie czterech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Prezydent W. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta W. na rzecz skarżących K. M. i A. P. kwotę po 1 000 (jeden tysiąc) złotych tytułem sumy pieniężnej; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących K. M. i A. P. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] października 2020 r. K. M. i A. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie sprawy przez Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], ozn. hip. [...]. W sprawie, w której wniesiona została skarga, prowadzone jest przed Prezydentem [...] postępowanie zainicjowane wnioskiem A. P., K. M. i A. J. o ustalenie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.) dalej "u.g.n.", odszkodowania za opisaną na wstępie nieruchomość. Wobec nierozpoznania owego wniosku w terminie, skarżący wnieśli zażalenia na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania. W wyniku jego rozpatrzenia Wojewoda [...] postanowieniem z [...] maja 2016 r. nr [...] wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy dwumiesięczny termin załatwienia sprawy. Termin ten upłynął bezskutecznie. W konsekwencji czego K. M. i A. P. wnieśli wskazaną na wstępie skargę, w której domagali się: zobowiązania Prezydenta [...] do załatwienia sprawy w terminie nie dłuższym niż [...] od daty doręczenia mu odpisu wyroku; stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznania od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) dalej: "p.p.s.a."; a także zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że w sprawie konieczne jest wykonanie opracowania geodezyjnego mającego na celu wkreślenie przedmiotowej nieruchomości na mapę współczesną. Organ wskazał również, że opóźnienie w rozpoznawaniu spraw odszkodowawczych jest spowodowana wagą tych spraw, a ich złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych wymaga wielu czynności, co skutkuje długotrwałością działań niezbędnych w toku postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. W myśl art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. dalej jako "p.p.s.a"), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia z reguły wówczas, gdy organ nie załatwi sprawy w wymaganym terminie, a więc w okresie, który można uznać za konieczny dla wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Prowadzi zatem, co prawda, postępowanie ale podejmuje w nim czynności opieszale w tempie nie znajdującym usprawiedliwienia w ich złożoności lub charakterze. Narusza tym samym wyraźnie wynikającą z art. 12 § 1 k.p.a. zasadę szybkości postępowania administracyjnego. Organ prowadzi postępowanie przewlekle wówczas, gdy podejmuje czynności zbędne, pozorne, oraz gdy nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy (por. np. wyrok NSA z 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1039/17,, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 22 listopada 2017 r. sygn. akt II SAB/Łd 187/17, wszystkie cytowane orzeczenia publik. w CBOSA ). Wynika z tego, że przesłanką uznania przez Sąd przewlekłości postępowania jest sposób zachowania się organu w trakcie toczącego się postępowania, prowadzący do niezałatwienia sprawy w wymaganym terminie. W kontrolowanej sprawie Prezydent [...] prowadzi postepowanie nieefektywnie a zatem przewlekle. O nieefektywności działań organu świadczy nie tylko zbyt długi okres trwania postępowania (dotychczas trwa ono blisko 6 lat), ale także jego konkretne zachowania procesowe. Otóż po złożeniu przez skarżących wniosku ([...] lutego 2016 r.) organ rozpoczął gromadzenie koniecznych do załatwienia sprawy dokumentów, występując w tym względzie do różnego rodzaju komórek organizacyjnych Urzędu [...]. Trzykrotnie informował pełnomocnika skarżących o nowym terminie załatwienia sprawy (pisma z [...] grudnia 2015 r., z [...] stycznia 2017 r. z [...] lipca 2018 r.). W okresie od października 2017 r. do marca 2019 r. Prezydent rozważał kwestię wystąpienia do sądu z wnioskiem o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po J. P. Sądu Rejonowego dla [...] z [...] stycznia 1973 r. sygn. akt [...] na podstawie przepisów Kodeksu Napoleona, dotyczących dziedziczenia przez Skarb Państwa spadków wakujących lub bezdziedzicznych. Z takim wnioskiem do tej pory jednak nie wystąpił. Pismem z [...] marca 2019 r. wystąpił do pełnomocnika stron o złożenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po E. P., na rzecz której ustanowiono prawo dożywotniego użytkowania [...] spadku po F. P.. Od tej daty organ nie podjął żadnej czynności w sprawie Taki sposób procedowania świadczy bez wątpienia o przewlekłości postępowania. Ta bowiem ma miejsce gdy postępowanie administracyjne prowadzone jest dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zachodzi zatem wówczas gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice, co jest efektem braku odpowiedniej koncentracji czynności dowodowych ze strony organu, bądź podejmowania czynności nie mających znaczenia z punktu widzenia celu postępowania. Tymczasem z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.), a także zobowiązane są - w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - do podejmowania z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia. Jak już powiedziano, przesłanką uznania przez Sąd przewlekłości postępowania jest sposób zachowania się organu w trakcie toczącego się postępowania, prowadzący w rezultacie do niezałatwienia sprawy w wymaganym terminie. Z przedstawionych powodów Sąd stwierdził, że przewlekłość w postępowaniu była nie tylko niewątpliwa, ale miała charakter rażący. W doktrynie i w orzecznictwie przyjmuje się, że przy ocenie charakteru przewlekłości kluczowa jest długość okresu tej opieszałości organu (zob. W. Chróścielewski, glosa do wyroku NSA z 24 kwietnia 2015 r., [...], Orzecznictwo Sądów Polskich z 2015, nr [...], poz. [...]). Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego pojęcia, "rażące" to "ponad miarę", "niewątpliwe", "wyraźne", "oczywiste". Mając na uwadze potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jego sprawy, Sąd orzekł o przyznaniu skarżącym sumy pieniężnej w wysokości po [...] zł. Z przedstawionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O przyznaniu skarżącym sumy pieniężnej Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 2 tej ustawy, natomiast o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.