I SAB/Wa 286/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba, Sędziowie: sędzia WSA Monika Sawa (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, , po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. C., Z. C., A. P. i A. C. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] września 2019 r. o zwrot nieruchomości oznaczonej jako "[...]" dz. nr [...] i nr [...], położonej w [...] w okolicy ul. [...], w terminie czterech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących M. C., Z. C., A. P. i A. C. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. C., Z. C., A. P. i A. C. (dalej jako "skarżący") pismem z [...] sierpnia 2021 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] września 2019 r. o zwrot nieruchomości oznaczonej jako "[...]" dz. nr [...] i nr [...], położonej w [...] w okolicy ul. [...]. W uzasadnieniu skargi wskazali, że mimo upływu terminu do wydania decyzji oraz skierowanego do organu ponaglenia, powyższy wniosek nie został rozpoznany. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do wydania decyzji w możliwie najkrótszym terminie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r. nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie o zwrot przedmiotowej nieruchomości, do czasu zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o jej wywłaszczeniu. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] marca 2021 r. nr [...] uchylił ww. postanowienie wskazując, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej nie stanowi przesłanki zawieszenia postępowania. W związku z powyższym Prezydent podjął działania mające na celu dokładne określenie przedmiotu postępowania i w tym celu wystąpił do Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii o przesłanie opinii geodezyjnej z [...] października 2015 r., która wskazywała grunty objęte wywłaszczeniem. W odpowiedzi z [...] czerwca 2021 r. Minister poinformował o braku możliwości wypożyczenia akt, w związku z czym Prezydent wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o wgląd do akt sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu i wykonał fotokopie części dokumentów z prowadzonej sprawy - w tym opinii geodezyjnych i dokumentów związanych z wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu. W dniu [...] czerwca 2021 r. skarżący wnieśli ponaglenie, z którym akta przekazano Wojewodzie (postanowieniem z [...] lipca 2021 r. Wojewoda uznał ponaglenie za nieuzasadnione). W związku z analizą akt sprawy, a w szczególności akt wywłaszczeniowych, Prezydent podjął działania zmierzające do określenia sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości na datę przejęcia (tj. [...] maja 1945 r.) oraz po jej przejęciu. W tym celu wystąpił do [...] o przekazanie kopii zdjęć lotniczych. Jednocześnie informowano strony o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie zakończenia sprawy (zawiadomienia z [...] maja 2021 r. i z [...] sierpnia 2021 r.), a zatem należy uznać, że organ nie pozostawał w bezczynności. Organ zwrócił również uwagę, że na etapie zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego z [...] kwietnia 2020 r. profesjonalny pełnomocnik skarżących został poinformowany o konieczności uzupełnienia wniosku poprzez wykazanie prawidłowej legitymacji do zgłoszenia żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przez reprezentowane osoby. Ww. żądanie zostało uzupełnione dopiero pismem z [...] sierpnia 2021 r. (data wpływu). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu, Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent dopuścił się bezczynności w sprawie, bowiem do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku skarżących z [...] września 2019 r. o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że organ nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania powyższego wniosku. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu, realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku, jest termin czterech miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Sąd wziął bowiem pod uwagę okoliczność, że intensywne gromadzenie materiału dowodowego Prezydent rozpoczął dopiero po dniu [...] kwietnia 2021 r. (tj. po zwrocie przez Wojewodę [...] akt przedmiotowej sprawy wraz z postanowieniem z [...] marca 2021 r., którym uchylono postanowienie z [...] kwietnia 2020 r. o zawieszeniu postępowania), a w konsekwencji musi mieć on jeszcze czas na przeanalizowanie zgromadzonej dokumentacji. Sąd uznał jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika natomiast z akt niniejszej sprawy, po otrzymaniu w dniu [...] września 2019 r. wniosku o zwrot nieruchomości, organ ustalił, że w toku jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, którą nieruchomość tę wywłaszczono. Wydane w tym postępowaniu decyzje zostały następnie zaskarżone do sądu administracyjnego, zaś od wydanego w tej sprawie wyroku wniesiono skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która nie została rozpoznana. Konsekwencją powyższych ustaleń było wydanie przez Prezydenta postanowienia z [...] kwietnia 2020 r., którym zawiesił postępowanie o zwrot nieruchomości do czasu prawomocnego zakończenia ww. postępowania nadzorczego. Choć Wojewoda [...] postanowieniem z [...] marca 2021 r. uchylił postanowienie z [...] kwietnia 2020 r., to jednak zgodnie z art. 103 K.p.a. zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie. Inaczej mówiąc, postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego eliminuje możność powstania bezczynności związanej z upływem terminu załatwienia sprawy. Dopóki takie postanowienie pozostaje w obrocie prawnym, organ nie może prowadzić postępowania w dalszym ciągu i nie może wydać aktu administracyjnego załatwiającego sprawę co do istoty. Konsekwencją tego jest brak możliwości zarzucenia organowi pozostawania z tego względu w bezczynności. Wobec powyższego Sąd dokonał oceny postępowania administracyjnego, które toczyło się po zwrocie przez Wojewodę akt sprawy wraz z postanowieniem z [...] marca 2021 r., tj. od [...] kwietnia 2021 r. Również jednak od tej daty nie sposób zarzucić organowi rażącej bezczynności. Prezydent podejmował bowiem intensywne działania zmierzające do rozpoznania sprawy, tj. w dniu [...] maja 2021 r. wystąpił do Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii o przesłanie opinii geodezyjnej z [...] października 2015 r., która wskazywała grunty objęte wywłaszczeniem. Po uzyskaniu w dniu [...] czerwca 2021 r. odpowiedzi, że nie ma możliwości nadesłania żądanych dokumentów, bowiem akta postępowania znajdują się w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, w dniu [...] czerwca 2021 r. Prezydent wystąpił do ww. Sądu o umożliwienie wglądu do akt sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu, zaś w dniu [...] lipca 2021 r. wykonał fotokopie części dokumentów z tej sprawy. Następnie w dniu [...] sierpnia 2021 r. organ wystąpił do [...] o przekazanie kopii zdjęć lotniczych gruntu. Jednocześnie informowano strony o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie zakończenia sprawy (zawiadomienia z [...] maja 2021 r. i z [...] sierpnia 2021 r.). Z powyższego wynika, że organ podejmował szereg czynności w sprawie, zaś zwłoka w wydaniu decyzji była uzasadniona. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości [...] zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.