I SAB/Wa 288/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) sędzia WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], nr hip. [...] – w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent W. dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz K. K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. K. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. [...]. Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych; Wnioskiem z [...] listopada 2016 r. (data wpływu do organu) K. K., reprezentowana przez radcę prawnego, wystąpiła do Prezydenta W. o wydanie decyzji w przedmiocie rozpoznania wniosku o oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], hip. [...], a w przypadku braku takiej możliwości o przyznanie w tym zakresie odszkodowania na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Pismem z [...] grudnia 2016 r. Prezydent W. zwrócił się do Biura Mienia Miasta i Skarbu Państwa w Dzielnicy [...] o przekazanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Pismem z [...] marca 2017 r. skarżąca wniosła do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, a pismem z [...] maja 2017 r. wystąpiła ze skargą na bezczynność do sądu administracyjnego. Pismem z [...] maja 2017 r. Prezydent W. zwrócił się do pełnomocnika wnioskodawczyni o sprecyzowanie czy wnioskodawczyni ubiega się o zwrot czy o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Organ zwrócił uwagę, że jak wynika z materiału dowodowego, wniosek dekretowy nie został w terminie złożony. Nie został również złożony wniosek w trybie art. 214 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wobec powyższego, niezbędne jest jednoznaczne sprecyzowanie roszczenia wnioskodawczyni. Pismem z [...] maja 2017 r. pełnomocnik skarżącej, w odpowiedzi na pismo organu z [...] maja 2017 r., poinformował Prezydenta, że wnioskodawczyni ubiega się o odszkodowanie w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wyrokiem z 12 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 357/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. K. na bezczynność Prezydenta W. Pismem z [...] kwietnia 2018 r. Prezydent W. zwrócił się do pełnomocnika skarżącej o uzupełnienie akt nieruchomości poprzez dostarczenie oryginału bądź poświadczonej kopii prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po E. B., bowiem złożone do akt postanowienie spadkowe nie zawiera klauzuli prawomocności. Ponadto, organ zwrócił się do strony o informację o danych osobowych i adresowych I. J., żony zmarłego Z. J., która nabyła prawa do spadku w takiej samej części (tj. 1/2), jak wnioskodawczyni. Pismem z [...] czerwca 2018 r. skarżąca wniosła do Wojewody [...] ponaglenie na niezałatwienie sprawy, zaś pismem z [...] lipca 2018 r. złożyła skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. [...]. W złożonej skardze wniosła o zobowiązanie Prezydenta W. do wydania rozstrzygnięcia w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie organowi grzywny. Skarżąca uzasadniła, że z uwagi na niezałatwienie sprawy w terminie w dniu [...] czerwca 2018 r. wniosła ponaglenie do Wojewody [...], które jednak nie przyniosło wymiernych rezultatów. Mimo zgromadzenia wystarczającego materiału dowodowego decyzja do dnia dzisiejszego nie została wydana. Prezydent W. nie podjął czynności bezpośrednio zmierzających do wydania decyzji i nie poinformował skarżącej o przyczynach bezczynności. Trwająca ponad rok bezczynność organu narusza art. art. 35 § 1 i § 3 kpa oraz korespondujący z nim art. 12 § 1 i § 2 kpa. Skarżąca dodała, że adekwatnym środkiem dyscyplinującym organ będzie nałożenie grzywny w odpowiedniej wysokości. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że obecnie prowadzi postępowanie w celu ustalenia i udokumentowania następstwa prawnego po byłym właścicielu przedmiotowej nieruchomości, zgodnie z Procedurą Postępowania w Biurze Spraw Dekretowych wynikającą z zarządzenia nr 1826/2016 Prezydenta m. st. Warszawy z 15 grudnia 2016 r. Pismem z [...] kwietnia 2018 r. organ zwrócił się do wnioskodawczyni o uzupełnienie wniosku o niezbędne dokumenty oraz poprosił o informacje w celu ustalenia wszystkich stron postępowania. W dniu [...] maja 2018 do organu wpłynęła odpowiedź strony wraz z uwierzytelnionymi kopiami dokumentów poświadczających następstwo prawne po przeddekretowym właścicielu nieruchomości. Organ podniósł również, że akta sprawy na skutek ponagleń i skarg wnoszonych przez stronę pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów administracyjnych, co utrudnia rozpoznawanie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych słusznie podnosi się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Zatem, aby wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, powinien ocenić czy załatwiając sprawę organ administracji podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) – dalej jako "kpa". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej stwierdzić trzeba, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności organu, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem pozostaje, że Prezydent nie rozpoznał wniosku skarżącej z [...] listopada 2016 r. doprecyzowanego pismem skarżącej z [...] maja 2017 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce. Wobec powyższego, zarzut bezczynności Prezydenta przy rozpoznawaniu powyższego wniosku należało uznać za uzasadniony, co skutkowało wyznaczeniem trzymiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin Sąd miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał. Dokonując oceny charakteru zaistniałej zwłoki Sąd stwierdził, że nie była ona efektem rażącego naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Z takim bowiem charakterem bezczynności mamy do czynienia wówczas, gdy poza oczywistym naruszeniem uregulowanej w art. 12 kpa zasady szybkości postępowania i powiązanej z nią dyspozycji norm prawnych zawartych w art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 kpa, zasadniczym czynnikiem determinującym powstanie stanu zwłoki była swoista "zła wola" organu, a więc celowe i intencjonalne działanie ukierunkowane na odsunięcie w czasie załatwienia sprawy administracyjnej, mimo braku ku temu obiektywnie weryfikowalnych przeszkód. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie jednak nie wystąpiła. Z akt sprawy wynika, że jednym z zasadniczych powodów zwłoki były braki w materiale dowodowym, w tym przede wszystkim brak dokumentów poświadczających następstwo prawne po przeddekretowym właścicielu nieruchomości, pomimo że strona jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika. Wskazany fakt musi być wzięty pod uwagę podczas oceny postawy organu, któremu strona zarzuca bezczynność. Skoro zatem zaistniała bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, brak jest także podstaw do przyznania od organu, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., na rzecz skarżącej grzywny, w określonej przez Sąd wysokości. Sankcja ta jest dodatkowym środkiem prawnym, który w ocenie Sądu powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. A więc tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez jej zastosowania organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów kpa. Taka natomiast sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Z tego względu w powyższym zakresie skarga podlegała oddaleniu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji. Na podstawie zaś art. 151 powołanej ustawy orzeczono jak w punkcie 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.) (100 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego).