I SAB/Wa 29/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi A.W., E.W., A.T., G.J., F.G. i T.G. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] stycznia 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] przy ul. [...] nr hip. [...] w części działki nr ew. [...] z obrębu [...], w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A.W., E.W., A.T., G.J., F.G. i T.G. solidarnie kwotę 682 (sześćset osiemdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A.W., E.W., A.T., G.J., F.G. i T.G. pismem z [...] grudnia 2017 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] stycznia 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...] nr hip. [...], w części dotyczącej działki nr ew. [...] z obrębu [...]. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym. L.W. 31 stycznia 1949 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], hip. nr [...]. Prezydent [...] decyzją z [...] września 2014 r. nr [...] po rozpoznaniu wniosku J.W. ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu o pow. [...] m2 w udziale wynoszącym [...] części, położonego w W. przy ul. [...], opisanej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] na rzecz A.W., E.W., A.T., G.J., F.G. i T.G. Ponadto Prezydent stwierdził, że w stosunku do pozostałej części gruntu pochodzącego z dawnej nieruchomości hip. nr [...] (część działki nr [...] z obrębu [...]) zostanie wydana odrębna decyzja administracyjna. A.W., E.W., A.T., G.J., F.G. i T.G. pismem z [...] lipca 2017 r. wnieśli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta sprawy o oddalenie w użytkowanie wieczyste gruntu położonego w W. przy ul. [...] nr hip. [...], w części dotyczącej działki nr ew. [...] z obrębu [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] października 2017 r. nr [...] uznało zażalenie za nieuzasadnione. W skardze na bezczynność skarżący zarzucili Prezydentowi rażące naruszenie art. 35 k.p.a. przez przekroczenie ustawowych terminów do załatwienia sprawy. W związku z powyższym wnieśli o zobowiązanie Prezydenta do zakończenia postępowania przez wydanie decyzji merytorycznie rozpoznającej wniosek co do działki nr ew. [...] z obrębu [...] oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent wskazał, że obecnie prowadzi postępowanie, mające na celu wyodrębnienie geodezyjne gruntu dawnej nieruchomości hipotecznej z obecnej działki nr [...] z obrębu [...]. Ponadto nie dysponuje on aktami własnościowymi nieruchomości, gdyż zostały one przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego i nie zostały zwrócone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że organ nie rozpoznał wniosku z [...] stycznia 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...] nr hip. [...], w części dotyczącej działki nr ew. [...] z obrębu [...] oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce. Jeżeli zdaniem organu wynik toczącego się postępowania administracyjnego w przedmiocie podziału nieruchomości, mającego na celu wyodrębnienie geodezyjne gruntu dawnej nieruchomości hipotecznej z obecnej działki ew. [...], może mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia wniosku stron, winien on zawiesić przedmiotowe postępowanie stosownie do treści art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., czego jednak w niniejszej sprawie nie uczynił. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu części przedmiotowego wniosku należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem miesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał. Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy od dnia otrzymania wniosku, do dnia wyrokowania Prezydent nie wydał rozstrzygnięcia, a prowadząc postępowanie przez prawie siedemdziesiąt lat, nie zakończył sprawy w przedmiotowym zakresie. Zachowanie organu w przedmiotowej sprawie cechowało się brakiem podejmowania właściwie skoncentrowanych działań. W sprawie miały miejsce bardzo długie okresy, w których organ nie przejawiał jakiejkolwiek aktywności. Powyższe miało miejsce również po wydaniu przez organ decyzji z [...] września 2014 r. nr [...] częściowo rozpoznającej wniosek. Z wymienionych względów nie można przyjąć, że organ działał w niniejszej sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Działanie na podstawie przepisów prawa oznacza - w ocenie Sądu - nie tylko konieczność zastosowania przez organ administracji publicznej właściwych przepisów prawa materialnego, ale również konieczność przestrzegania norm prawa procesowego, w tym przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw. Z kolei akceptacja przez Sąd prowadzenia postępowania, które miało miejsce w niniejszej sprawie, powodowałoby obejście jednej z naczelnych zasad k.p.a., tj. zasady szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego, zawartej w przepisie art. 12 k.p.a. Przy czym pamiętać należy, że przepisy art. 35 i art. 36 k.p.a., nie mogą być interpretowane w oderwaniu od generalnych zasad postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasady praworządności (art. 6 k.p.a., art. 7 Konstytucji RP). To na organie ciąży bowiem obowiązek, zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, takiej organizacji czynności podejmowanych w sprawie, aby postępowanie przebiegało szybko i sprawnie. A contrario - nie stanowi działania zgodnego z prawem postępowanie organu, niezmierzające bezpośrednio do jak najszybszego załatwienia sprawy. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie nie informował stron o przyczynach niedotrzymania terminu, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 k.p.a. Jednocześnie wypożyczenie akt sprawy innemu organowi nie zwalnia organu z obowiązku załatwienia sprawy. Zaznaczyć należy, że to organ administracji jest dysponentem akt administracyjnych. Podczas wypożyczania akt miał on możliwość sporządzenia ich uwierzytelnionej kserokopii, celem dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego. Konkludując, powyższe determinuje ocenę, że bezczynność organu w przedmiotowej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 3 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).