I SAB/Wa 296/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego 1. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku B. F. z dnia [...] lutego 1949 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...], miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego M. S. sumę pieniężną w kwocie 1 000 (tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego M. S. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 12 lipca 2022 r. M. S. (dalej: "skarżący"), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy (dalej: "organ", "Prezydent") w sprawie rozpoznania wniosku z 12 lutego 1949 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. Hip. [...]. Skarżący wskazał, że organ naruszył art. 35 § 1 i k.p.a. poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy a także art. 36 § 1 i k.p.a. i 12 k.p.a. Skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie organu do wydania w terminie 1 miesiąca decyzji rozstrzygającej wniosek; 2) przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 4.000 zł; 3) zasądzenie od Prezydenta m. st. Warszawy kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent m. st. Warszawy wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał m. in., że w celu zagwarantowania udziału wszystkim stronom postępowania administracyjnego zwrócił się do Sądu Rejonowego dla [...] o przesłanie odpisu postanowienia o nabyciu spadku sygn. akt [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. oraz odpisu postanowienia o nabyciu spadku sygn. akt [...] z dnia [...] lutego 1996 r. W ocenie organu dokumenty te niezbędne są do ustalenia następców prawnych właściciela lokalu nr [...] w budynku posadowionym na działce objętej niniejszym postępowaniem, a z uwagi na fakt istniejącego ostrzeżenia w dziale III o niezgodności treści księgi wieczystej ze stanem faktycznym ustalenie to jest niezbędne. Ponadto, pismem z dnia 17 sierpnia 2022 r., zwrócono się do adw. M. T. o przesłanie aktu poświadczenia dziedziczenia po zmarłej J. S., ponieważ zgłaszając swój udział został przedstawiony jedynie protokół dziedziczenia po zmarłej. Organ wskazał również, że z uwagi na powyższe oraz wielowątkowość przedmiotowego postępowania, rozważane jest zawieszenie przedmiotowego postępowania do czasu ustalenia wszystkich stron postępowania. W dniu 29 grudnia 2022 r. organ dołączono do akt sprawy postanowienie Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 29 grudnia 2022 r., nr 552/SD/2022, którym organ zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne prowadzone w niniejszej sprawie z wniosku z dnia 12 lutego 1949 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z akt sprawy Prezydent m. st. Warszawy postanowieniem z 29 grudnia 2022 r., nr 552/SD/2022, zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku B. F. z dnia 12 lutego 1949 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...] do czasu ustalenia wszystkich stron postępowania, w szczególności następców prawnych J. S. Postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego stanowi akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego, po wyczerpaniu przez stronę administracyjnego toku instancji. Na gruncie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest podstaw, aby w ramach skargi na bezczynność organu prowadzącego postępowanie dokonywać kontroli prawidłowości zawieszenia postępowania administracyjnego. Dokonanie przez Sąd, w postępowaniu ze skargi na bezczynność organu, oceny prawidłowości zawieszenia postępowania prowadziłoby w istocie do oceny zgodności z prawem stosowania przez organ norm prawa procesowego i materialnego w prowadzonym przed nim postępowaniu, co jest nieuprawnione, gdyż te kwestie mogą być przedmiotem oceny jedynie w postępowaniu dotyczącym kontroli postanowienia o zawieszeniu postępowania. Zatem, w sprawie niniejszej, w związku z wydaniem przez Prezydenta m. st. Warszawy postanowienia z dnia 29 grudnia 2022 r., nr 552/SD/2022 o zawieszeniu z urzędu postępowania - zobowiązanie organu do wydania rozstrzygnięcia stało się bezprzedmiotowe (pkt 2 sentencji). Zawieszenie postępowania w sprawie rozpoznania ww. wniosku powoduje bowiem, że brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ postanowienia nie powoduje, że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. Użycie bowiem w art. 149 § 1a p.p.s.a., zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu. Zdaniem składu orzekającego, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni przywołane poglądy (por.: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13). Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy wskazać należy, że z akt sprawy wynika następujący przebieg postępowania. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] września 1951 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej odmówiło dawnym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Odwołanie od ww. orzeczenia administracyjnego wniosła B. F. Decyzją z 6 października 2014 r., nr KOC/5203/Go/14 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie po rozpatrzeniu ww. odwołania, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji - tj. Prezydentowi m. st. Warszawy. Przy piśmie z 17 lutego 2015 r. pełnomocnik stron przedłożył do niniejszego postępowania dokumenty wywodzące następstwo prawne po dawnych współwłaścicielach. Wnioskiem z 2 marca 2018 r. pr. A. S. działający w imieniu M. S. wystąpił na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.) - dalej "u.g.n." o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość przedkładając między innymi akt poświadczenia dziedziczenia po zmarłej w dniu [...] czerwca 2017 r. stronie postępowania. W związku z prowadzonym postępowaniem o oddanie przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste organ wystąpił pismem z 19 kwietnia 2018 r. do Archiwum Państwowego, Zakładu Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] o dokumenty niezbędne w toku postępowania. Pismem z 19 kwietnia 2018 r. poinformowano pełnomocnika stron o przewidywanym terminie wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowym postępowaniu. W dniu 18 maja 2018 r. zlecono geodecie uprawnionemu sporządzenie rozliczenia dawnej nieruchomości w obecnych działkach ewidencyjnych. Pismem z 1 sierpnia 2018 r. r. pr. A. S. działający w imieniu M. S. złożył ponaglenie na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 2 marca 2018 r. o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. Pismem z 10 sierpnia 2018 r. r. pr. A. S. działający w imieniu M. S. złożył skargę na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. W dniu 20 sierpnia 2018 r. wpłynęło opracowanie geodezyjne rozliczające dawną nieruchomość hipoteczną w obecnych działkach ewidencyjnych. Postanowieniem z 19 października 2018 r. Wojewoda Mazowiecki wyznaczył Prezydentowi m. st. Warszawy termin 4 miesięczny od daty doręczenia niniejszego postanowienia oraz zwrócił akta przedmiotowej nieruchomości. Pismem z 29 października 2018 r., działający w imieniu M. S. r. pr. A. S. złożył wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie art. 7 dekretu. Postanowieniem z 1 sierpnia 2019 r., nr 152/SD/2019, Prezydent m. st. Warszawy zawiesił postępowanie o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość do czasu rozpoznania wniosku o przyznanie użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości prowadzonego w trybie art. 7 dekretu. Pismem z 30 września 2021 r. udział swój w niniejszym postępowaniu w trybie art. 7 dekretu zgłosił adw. M. T. działający w imieniu spadkobierców K. S. (zmarłego [...] czerwca 2017 r.) oraz w imieniu J. S. (zmarłej [...] listopada 2018 r.), którzy to byli następcami prawnymi dawnego współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości. Pismem z 5 lipca 2022 r. r. pr. A. S. działający w imieniu M. S. wniósł ponaglenie na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie art. 7 dekretu. Ponadto, dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność organ - postanowieniem z 29 grudnia 2022r., nr 552/SD/2022 - zawiesił przedmiotowe postępowanie, mimo iż strona z takim wnioskiem wystąpiła przy piśmie z dnia 29 października 2018 r. Nie ulega więc wątpliwości, że rozpoznając przedmiotowy wniosek Prezydent m. st. Warszawy uchybił powołanym wyżej przepisom k.p.a. Wobec zaś podejmowania przez organ jedynie nielicznych czynności mających na celu zakończenie sprawy i podejmowania ich ze znacznym przekroczeniem terminów określonych w k.p.a., Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa (pkt 1 sentencji wyroku) i uznał za zasadne przyznanie od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz skarżącego M. S. sumę pieniężną w kwocie 1000 złotych (pkt 3 sentencji wyroku). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a oraz § 2 p.p.s.a. i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a orzekł jak w punkcie 1 - 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Rozpoznanie sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.