I SAB/Wa 297/18

Dnia 6 lutego 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. E. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Ministra Inwestycji i Rozwoju do rozpoznania wniosku w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] marca 1955 r. nr [...] w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz P. E. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. P. E. (dalej jako "skarżący") pismem z [...] sierpnia 2018 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Inwestycji i Rozwoju (dalej jako "Minister/Organ") postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] marca 1955 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] stycznia 1955 r. nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. nr hip. [...]. Skarżący wskazał, że mimo złożonego w sprawie w dniu [...] czerwca 2018 roku ponaglenia do wydania decyzji, organ do dnia wniesienia skargi nie zakończył przedmiotowego postępowania. W dniu [...] sierpnia 2018 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, w której skarżący wniósł o : 1. stwierdzenie, że postępowanie pod sygn. [...] jest prowadzone przez Ministra w sposób przewlekły, a przewlekłość ta stanowi rażące naruszenie prawa; 2. nakazanie organowi wydania decyzji w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie; 3. przyznanie skarżącemu od organu na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) (dalej jako "ppsa") kwoty 5000 złotych; 4. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że przedmiotowa sprawa wymaga dokonania szczegółowej analizy akt sprawy, która jest szczególnie skomplikowana. Podkreślił jednocześnie, że zasada szybkości postępowania nie jest zasadą nadrzędną w stosunku do innych zasad postępowania wymienionych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), dalej jako "kpa". Organ wskazał ponadto, że reorganizacja w Ministerstwach oraz wprowadzenie nowego systemu Elektronicznego Zarządzania Dokumentacją uniemożliwia wyprowadzenie zaległości w krótkim czasie i zaznaczył, że powinno to wpłynąć na ocenę zaistnienia bezczynności oraz ewentualnego stopnia naruszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. W sprawie ze skargi na przewlekłość postępowania, Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie od [...] grudnia 1997 roku, kiedy to wpłynął do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniosek H. S. w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] stycznia 1955 roku nr [...] toczy się postępowanie, w którym wydano decyzję [...] kwietnia 1999 roku nr [...] stwierdzającą, że decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] marca 1955 r. nr [...] utrzymująca w mocy w/w orzeczenie Prezydium Rady Narodowej została wydana z naruszeniem prawa. Decyzją z dnia [...] września 1999 roku Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy w/w decyzję. Dopiero Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 października 2001 roku o sygn. I SA 2268/99 uchylił decyzję i wskazał, iż organ nie ustalił prawidłowo wszystkich stron przedmiotowego postępowania. Przedmiotowe postępowanie zostało zawieszone postanowieniem Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2003 roku do czasu przedłożenia dokumentów spadkowych. Postępowanie podjęto [...] lipca 2011 roku i zawieszono ponownie [...] grudnia 2013 roku do czasu wpłynięcia do akt postanowienia o ustanowieniu kuratora dla nieobecnego i nieznanego z miejsca pobytu A. P., kuratora spadku po zmarłej N. S. i po zmarłej L. H.. Postępowanie podjęte zostało przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju [...] sierpnia 2015 roku. Od tego czasu organ kontynuował weryfikację materiału dowodowego niezbędnego do rozpatrzenia sprawy. W okolicznościach sprawy należało uznać, że Minister Inwestycji i Rozwoju postępowanie prowadzi w sposób przewlekły, bowiem od podjęcia postępowania w dniu [...] sierpnia 2015 roku do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] marca 1955 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] stycznia 1955 r. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że Minister Inwestycji i Rozwoju nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1955 r. wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ppsa, termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie ww. wniosku, jest termin dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie przewlekłość nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] października 2013 r. sygn. akt [...]; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika natomiast z akt niniejszej sprawy, organ regularnie gromadził materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia oraz dokonywał analizy stron postępowania, występując do sądów cywilnych o ustanowienie kuratorów dla osób nieobecnych bądź kuratorów spadku, w związku z brakiem możliwości ustalenia następców prawnych. Należy zwrócić także uwagę, że dopiero w dniu [...] sierpnia 2018 roku został złożony organowi odpis wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] lipca 2018 roku sygn. akt [...] stwierdzający częściowo nieważność umowy cywilnoprawnej dotyczącej zbycia roszczeń. Ponadto w sprawie ustanawiani byli nowi kuratorzy dla zmarłych N. S. i L. H. W tej sytuacji nie sposób zarzucić Ministrowi Inwestycji i Rozwoju, że przewlekłe prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie obciążało wyłącznie jego a przez to miało charakter rażący. Jednocześnie Sąd nie uwzględnił wniosku o przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił. Wyjaśnić należy, że suma pieniężna z art. 154 § 7 ppsa ma charakter kompensacyjny i prewencyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. Środek ten powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu oraz w sytuacji, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej "sankcji" organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie zachodzi. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a ppsa orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku zapadło na podstawie art. 151 ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa i 205 § 2 ppsa. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa, który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.