I SAB/Wa 298/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi M.J., M.J.s. P., W. J., B. J., K. J., A. J.-W., M.S., M. G., M. A. J. i M.J. s. T. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia 1. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Rozwoju do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada [...] r. nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżących M.J., M.J. s. P., W.J., B. J., K.J., A. J.-W., M. S., M.G., M. A. J. i M. J. s. T. solidarnie kwotę 442 (czterysta czterdzieści dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. J., M. J. (s. P.), W. J., B. J., K. J., A. J. – W., M. S., M. G., M.A. J.oraz M. J. (s. T.) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju polegającą na nierozpoznaniu ich wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] nr [...] z dnia [...] listopada [...] r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. "[...] nr rej. Hip. [...], działka nr [...], cd. KW nr [...] w zakresie działek ewidencyjnych stanowiących własność Skarbu Państwa. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia zwrócili się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. pismem z dnia [...] maja 2012 r. Zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przekazało ww. wniosek zgodnie z właściwością do Ministra Infrastruktury i Rozwoju. W związku z brakiem podejmowania przez organ czynności mających na celu zakończenie postępowania skarżący pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. zwrócili się do Ministra Infrastruktury i Rozwoju z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa i rozpoznania ich wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] nr [...] z dnia [...] listopada [...] r. Pomimo ww. wezwania, organ nie rozpoznał wniosku skarżących. Wobec powyższego M.J., M. J. (s. P.), W. J., B. J., K. J., A. J. – W., M.S., M.G., M. A. J. oraz M. J.(s. T.) złożyli skargę na bezczynność organu I instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Minister Infrastruktury i Rozwoju pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. przekazał przedmiotową skargę do sądu wraz z aktami sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że wniosek skarżących o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] nr [...] z dnia [...] listopada [...] r. wpłynął do Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju w dniu [...] sierpnia 2014 r. Organ podjął wówczas czynności mające na celu zebranie niezbędnego materiału dowodowego: m.in. wystąpiono z odpowiednimi pismami do Sądu Rejonowego dla W. [...] oraz Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...], jednakże Minister Infrastruktury i Rozwoju nie uzyskał odpowiedzi na swoje wystąpienia. Organ podkreślił, że nie ma wpływu na terminy odpowiedzi otrzymywanych z innych instytucji. Ponadto organ wyjaśnił, że "sprawy dotyczące nieruchomości [...] ze swojej natury mają charakter długotrwały, co wiąże się z trudnościami w ustaleniu stanu faktycznego na dzień wydania orzeczenia oraz ze zgromadzeniem całości akt archiwalnych postępowania zakończonego orzeczeniem dekretowym po kilkudziesięciu latach od jego zakończenia". Minister Infrastruktury i Rozwoju wskazał również, iż wydanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie uległo przesunięciu także ze względu na zmianę siedziby Departamentu Orzecznictwa I a także ze względu na trudną sytuację kadrową w Wydziale Gruntów [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania rozstrzygnięcia w określonym w nim terminie. Na wstępie należy wskazać, że o bezczynności organu można mówić w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) – dalej "k.p.a.", jeżeli organ nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Stosownie zaś do treści art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności bądź stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Celem skargi na bezczynność jest niejako "przymuszenie" organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza natomiast do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy. W rozpoznawanej sprawie Minister Infrastruktury i Rozwoju miał więc obowiązek podjęcia działań zmierzających do rozpoznania wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] nr [...] z dnia [...] listopada [...] r., przy czym z przepisu art. 35 § 1 i 2 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Podkreślenia wymaga, iż skarżący wyczerpali tryb poprzedzający wniesienie skargi na bezczynność do sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 52 p.p.s.a., bowiem pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. zwrócili się do Ministra Infrastruktury i Rozwoju z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa poprzez rozpoznanie ich wniosku. Z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że wniosek skarżących inicjujący postępowanie administracyjne został doręczony Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju w dniu [...] sierpnia 2014 r., co wynika z umieszczonej na zawiadomieniu z dnia [...] sierpnia 2014 r. o przekazaniu sprawy zgodnie z właściwością - prezentaty Kancelarii Głównej Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju. Mając na uwadze konieczność zgromadzenia materiału dowodowego, którego zebranie z uwagi na specyfikę sprawy wymaga poszukiwań dokumentów w archiwach, jej historyczny charakter i wielowątkowość - sprawę przedmiotową należy kwalifikować jako skomplikowaną, dla której ustawodawca przewiduje dwumiesięczny termin na jej załatwienie. Tym samym na gruncie niniejszej sprawy dwumiesięczny termin z art. 35 § 3 k.p.a. do załatwienia sprawy przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju zaczął swój bieg w dniu 18 sierpnia 2014 r. Bezspornym jest również, że organ nie zakończył postępowania administracyjnego w terminie. Jakkolwiek organ przed upływem terminu na załatwienie sprawy podejmował określone czynności. tj. pismem z dnia [...] września 2014 r. wezwał pełnomocnika skarżących do wskazania adresów niektórych stron postępowania, zaś pismem z dnia [...] września 2014 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego dla W. [...] o nadesłanie zaświadczenia z księgi hipotecznej, która była prowadzona dla nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania, to po otrzymaniu odpowiedzi na ww. wystąpienia przez dłuższy okres czasu organ nie podjął dalszych czynności w sprawie. Zwrócić zaś należy uwagę, iż adresy stron postępowania zostały organowi przekazane przez pełnomocnika stron pismem z dnia [...] września 2014 r. Z kolei Sąd Rejonowy dla W. [...] przesłał do Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju zaświadczenie o treści księgi hipotecznej pod nazwą [...] przy swoim piśmie z dnia [...] października 2014 r., które wpłynęło do organu w dniu [...] października 2014 r. Biorąc pod uwagę, iż następna czynność w sprawie została podjęta przez organ dopiero w dniu [...] stycznia 2015 r., kiedy zwrócono się do Urzędu [...] Delegatury Biura Geodezji i Katastru o nadesłanie wypisu z ewidencji gruntów oraz mapki przedstawiającej nieruchomość będącą przedmiotem postępowania, z oznaczeniem jej granic hipotecznych oraz granic współczesnych działek ewidencyjnych, to trudno mówić w przedmiotowej sprawie o wstrzymaniu biegu terminu na załatwienie sprawy z przyczyn niezależnych od organu, albowiem przez ponad dwa miesiące, tj. w okresie pomiędzy [...] października 2014 r. a [...] stycznia 2015 roku organ pozostawał całkowicie bezczynny. Nie bez znaczenia zaś jest, iż ww. wystąpienie organu z dnia [...] stycznia 2015 r. do Urzędu [...] prawdopodobnie nastąpiło dopiero na skutek wezwania organu przez skarżących do usunięcia naruszenia prawa, które doręczono organowi w dniu [...] stycznia 2015 r. Ponadto na uwagę zasługuje, iż organ nie podjął żadnej czynności w sprawie w okresie pomiędzy dniem [...] stycznia 2015 r. a dniem [...] kwietnia 2015 r. Nie sposób przyjąć usprawiedliwienia organu, który twierdzi, że bezczynność jego wynika m.in. z faktu, iż Urząd [...] nie odpowiedział na jego pismo z dnia [...] stycznia 2015 r. Organ mógł bowiem zdecydowanie wcześniej wystąpić ze stosownym monitem do ww. urzędu, mógł też wielokrotnie kontaktować się z ww. urzędem telefonicznie i w notatkach służbowych odzwierciedlać poczynione ustalenia w sprawie realizacji przez Urząd [...] prośby Ministra Infrastruktury i Rozwoju zawartej w piśmie z dnia [...] stycznia 2015 r. Okoliczność zmiany siedziby Departamentu Orzeczniczego, czy zmiany kadrowe nie mogą również prowadzić do uznania, że bezczynność organu w niniejszej sprawie mogłaby być usprawiedliwiona. Wręcz przeciwnie, za niewłaściwe należy uznać działanie organu, który znając swe problemy kadrowe i przygotowując się na jesieni 2014 r. do zmiany siedziby departamentu, nie zawiadomił wówczas stron postępowania w trybie art. 36 § 1 k.p.a. o przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, o przyczynach zwłoki i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] nr [...] z dnia [...] listopada [...] r należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy, liczonego od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Ponieważ Sąd jest również zobligowany do oceny wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., dokonując pod tym kątem oceny sprawy uznać należało, że pomimo przekroczenia terminów załatwienia sprawy bezczynność organu - aczkolwiek naganna - nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a. Przy ocenie powyższego Sąd wziął pod uwagę złożoność przedmiotowej sprawy, jej specyfikę i związaną z tym konieczność zgromadzenia niezbędnej dokumentacji. Nie bez znaczenia więc pozostaje, iż sprawa niniejsza z uwagi na swój historyczny charakter wiąże się z czasochłonnym poszukiwaniem i gromadzeniem archiwalnych dokumentów. Sąd uznał ponadto, iż przedłużające się postępowanie nie było wyrazem złej woli organu i nie cechował tego działania tak poważny stopień naruszenia prawa, który należałoby zakwalifikować jako rażący. Organ bowiem rozpoczął gromadzenie dowodów w sprawie i podjął określone czynności mające na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy. Tym samym nie można stwierdzić, że bezczynność organu w przedmiotowej sprawie miała charakter rażącego naruszenia prawa. Mając na uwadze powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a