I SAB/Wa 30/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędzia WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2015 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1960 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej gruntu nieruchomości położonej w [...] przy [...] i [...] ozn. nr hip. [...] dz. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] dopuściło się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] pismem z [...] stycznia 2019 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2015 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] marca 1960 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy [...] ozn. nr hip. [...] dz. [...]. W uzasadnieniu skargi wskazał, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. zawieszono przedmiotowe postępowanie, a następnie podjęto je w dniu [...] sierpnia 2017 r. W tym samym dniu postępowanie ponownie zawieszono, jednak postanowienie to uchylono w dniu [...] września 2017 r. i jednocześnie zawieszono postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego z powództwa o unieważnienie czynności prawnej dokonanej w formie aktu notarialnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1955/17 uchylił postanowienia z dnia [...] września 2017 r. i z dnia [...] sierpnia 2017 r. Mimo rozstrzygnięcia Sądu, organ dopiero w dniu [...] lipca 2018 r. podjął jedną czynność zmierzającą do zgromadzenia materiału dowodowego, bowiem zwrócił się ponownie o akta własnościowe nieruchomości, które nadesłano przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2018 r. Od tej daty organ nie podejmował już żadnych czynności w sprawie. Również ponaglenia złożone przez stronę w dniu [...] września 2018 r. i w dniu [...] grudnia 2018 r. pozostały bez odpowiedzi. Wobec powyższego skarżący wniósł o wyznaczenie organowi miesięcznego terminu na rozpoznanie wniosku; stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny w związku z przewlekłym prowadzeniem postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że przedmiotowe postępowanie, wbrew zarzutom skargi, nie toczy się od kilku lat, gdyż od dnia [...] grudnia 2016 r. było zawieszone. Z kolei termin rozpoznania sprawy swój bieg rozpoczął dopiero w dniu [...] czerwca 2018 r., tj. po zwrocie akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1955/17. Organ zauważył również, że materia przedmiotowej sprawy jest skomplikowana, zaś akta przekazane przez Prezydenta [...] okazały się niewystarczające i zachodzi konieczność ich uzupełnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaznaczyło także, że przedłużenie postępowania spowodowane jest dużym obciążeniem sprawami, chorobą sprawozdawcy, jak również okolicznością wypożyczenia akt na kilka tygodni Prokuraturze Regionalnej w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1, art. 35 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, że jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Zgodnie z treścią art. 37 § 1 pkt 1 kpa stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się zarzucanej mu bezczynności, bowiem od dnia [...] września 2015 r., kiedy to do organu wpłynął wniosek z dnia [...] września 2015 r. o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia administracyjnego, do dnia wyrokowania wniosku tego nie rozpoznało. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że organ nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego do rozpoznania powyższego wniosku. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) termin, w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku, jest termin dwóch miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Sąd uznał również, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu ma charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem organ działa opieszale, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłuża termin jej załatwienia. Gromadzenie materiału dowodowego organ ograniczył bowiem do czterech wystąpień do Prezydenta [...] o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości (pisma z dnia: [...] stycznia 2016 r., [...] sierpnia 2017 r., [...] lipca 2018 r. i [...] lutego 2019 r.). Nawet zatem uwzględniając okoliczność, że postępowanie administracyjne zainicjowane powyższym wnioskiem było zawieszone od dnia [...] grudnia 2016 r. (zgodnie z art. 103 kpa zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie), zaś termin rozpoznania sprawy rozpoczął swój bieg ponownie dopiero w dniu 6 czerwca 2018 r. (tj. po zwrocie akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia [...] lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1955/17), to i tak uznać należało, że postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 i art. 36 kpa. Bezczynności organu w żaden sposób nie usprawiedliwia przy tym okoliczność wypożyczenia akt postępowania Prokuraturze Regionalnej w [...] na okres niecałego miesiąca, skoro będąc w ich posiadaniu, organ również nie podejmował czynności zmierzających do rozpoznania sprawy. Biorąc pod uwagę czas, w którym przedmiotowe postępowanie było zawieszone, obecnie za niezasadny Sąd uznał natomiast wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i w tym zakresie skargę oddalił. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 149 § 1 i 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz na podstawie art. 151 powołanej ustawy orzekł jak w sentencji. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800, ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.