I SAB/Wa 303/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 26 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. C., A. F., A. K., E. K., T. K., T. K., D. M., M. S. i B. S. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość [...] 1. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących T. C., A. F., A. K., E. K., T. K., T. K., D. M., M. S. i B. S. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] (dalej jako: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną hip. jako "[...]" rej. hip. [...], działka nr [...], wnosząc o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w możliwie najkrótszym terminie wyznaczonym przez Sąd, rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i nierozpatrywanie skargi w trybie uproszczonym. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość leży na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Wskazał, że kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem reguluje obecnie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.), dalej jako: "ugn", zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. lub za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Organ zauważył również, że postępowanie w sprawach odszkodowawczych polega m.in. na: gromadzeniu dokumentów potwierdzających prawa podmiotowe wnioskodawcy do ubiegania się o odszkodowanie, ustalaniu wszystkich osób uprawnionych, określeniu aktualnego właściciela gruntu, pozyskaniu map sytuacyjnych, występowaniu do sądu wieczystoksięgowego po zaświadczenia hipoteczne i do biegłych po opinie, sprawdzeniu czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki art. 215 ugn. Wskazał także, że w dniu 2 kwietnia 2015 r. pełnomocnik skarżących wystąpił o odszkodowanie za nieruchomość położoną przy ul. [...]. Organ podał, że postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., nr [...] zawieszono postępowanie w sprawie ustalania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość do czasu ustalenia następców prawnych B.S. oraz przedłożenia przez strony postanowienia właściwego sądu stwierdzającego nabycie praw do spadku albo aktu poświadczenia dziedziczenia po niej. Dokument ten został przedłożony przez pełnomocnika w dniu [...] stycznia 2016 r. Organ zaznaczył, że w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości prowadzone jest postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] maja 2008 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Dodał także, że dalsze czynności zmierzające do rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za działkę przy ul [...] zostaną podjęte po zakończeniu postępowania prowadzonego w sprawie przyznania użytkowania wieczystego. W dniu [...] 2017 Prezydent złożył do akt sprawy postanowienie z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...], zawieszające z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość – do czasu zakończenia postępowania wszczętego wnioskiem M.C. z dnia [...] maja 2008 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Stosowanie do art. 149 § P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wskazać należy, że uprzednie złożenie przez skarżących zażalenia do Wojewody [...] wyczerpuje wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. W niniejszej sprawie, w związku z wydaniem przez Prezydenta [...] postanowienia z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...], zawieszającego z urzędu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość - orzekanie o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia stało się bezprzedmiotowe, dlatego też Sąd umorzył postępowanie sądowe w tym zakresie. Zawieszenie postępowania w sprawie rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 2015 r. o ustalenie odszkodowania powoduje bowiem, iż brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy na podstawie art. art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Postanowienie Prezydenta z dnia [...] sierpnia 2017 r. stanowi bowiem akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego, po wyczerpaniu przez stronę administracyjnego toku instancji. Inaczej mówiąc, Sąd w ramach oceny skargi na bezczynność organu, czy przewlekłe prowadzenie postępowania, nie jest uprawniony do kontroli postanowienia organu I instancji o zawieszeniu postępowania. Z tych też względów, Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu w sprawie. Jednocześnie wskazać należy, że wydanie przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a P.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, dostępny http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Z akt sprawy wynika, że w pierwszej kolejności Prezydent prowadził postępowanie w przedmiocie rozpoznania wniosku T.C. z dnia [...] maja 2008 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 7 dekretu warszawskiego. W ugruntowanym orzecznictwie sadów administracyjnych przyjmuje się, że dopiero odmowa uwzględnienia wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego lub umorzenie postępowania administracyjnego w tej kwestii daje podstawę do rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania. Prezydent [...] po rozpatrzeniu ww. wniosku T.C. z dnia [...] maja 2008 r. nieostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...], odmówił [...] ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Dopiero wydanie tej decyzji daje podstawę do rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania, a zatem, od tego momentu należy liczyć bieg terminu do załatwienia wniosku o przyznanie odszkodowania. W tych okolicznościach Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Z powyższych względów, w pkt 1 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a, w pkt 2 sentencji wyroku – na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.