I SAB/Wa 304/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędzia WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu 21 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. J. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] sierpnia 1952 r. Nr [...], w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz H. J. sumę pieniężną w kwocie 1000 (jeden tysiąc) zł; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz H. J. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 2 listopada 2020 r. H. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 9 sierpnia 2013 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] sierpnia 1952 r. nr [...], którym odmówiono byłemu właścicielowi nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...] oznaczonej jako [...] Lit [...] rej Hip [...] prawa własności czasowej. W skardze zarzucono naruszenie przepisu art. 36 § 1 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 12 k.p.a. polegające na braku podejmowania działań bezpośrednio zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego i wniesiono: 1. o wyznaczenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] miesięcznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego; 2. na podstawie przepisu art. 119 pkt 4 p.p.s.a w zw. z art. 120 p.p.s.a. rozpoznanie niniejszej skargi w postępowaniu uproszczonym z uwagi na charakter sprawy dotyczący rozpoznania sprawy o bezczynność organu; 3. na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. o przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości [...] zł oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że pismem z dnia 3 grudnia 2013 r. pełnomocnik wnioskodawczyni został wezwany do złożenia operatu geodezyjnego zawierającego mapę synchronizacyjną przedmiotowej nieruchomości. Jednak pełnomocnik wnioskodawczyni nie przekazał dokumentacji i nie ustosunkował się do przekazanego wezwania. Ponadto podniesiono, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w dniu [...] stycznia 2015 r. wypożyczyło akta sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do sprawy sygn. akt I SAB/Wa 620/14. Akt tych do dnia składania odpowiedzi na skargę nie zwrócono Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...]. Od dnia 21 października 2017 r. do 20 kwietnia 2018 r. sprawozdawca w sprawie przebywał na urlopie macierzyńskim. W dniu 7 listopada 2020 r. Kolegium zwróciło się do Prezydenta [...] o przekazanie akt własnościowych nieruchomości. Do dnia składania odpowiedzi na skargę nie otrzymało odpowiedzi w tym zakresie. Podniesiono również, że postępowania dotyczące przyznania prawa własności czasowej charakteryzują się skomplikowaną materią, a także trudnościami ze skompletowaniem materiału dowodowego niejednokrotnie rozproszonego w wielu jednostkach organu I instancji , jak również częstą koniecznością wypożyczenia materiału innym organom prowadzących równoległe postępowania dotyczące tej samej nieruchomości oraz sądom administracyjnym i cywilnym. Wszystkie te okoliczności utrudniają zakończenie sprawy w czasie wynikającym z terminów kodeksów postępowania administracyjnego. W procedurze administracyjnej regułą jest, że to na organie spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, jednakże również na stronie ciąży obowiązek współdziałania z organem i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, a zwłaszcza w sytuacji złożenia wniosku przez stronę ubiegającą się o określone przywileje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 149 § p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postepowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy, ani fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Te okoliczności będą miały znaczenie dopiero przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Konieczność wydania orzeczenia, na podstawie powołanych przepisów, obliguje sąd administracyjny, aby ten, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, ocenił, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zaistniały w niej przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. - tj. zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że organ nie rozpoznał wniosku z 9 sierpnia 2013 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] sierpnia 1952 r. nr [...] i nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc pozostaje w zwłoce w jej rozpoznaniu. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia postępowania. Okres ten w ocenie Sądu jest wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w spawie i nie spowoduje uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, biorących w nim udział. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie wniosek nie został rozpoznany od niespełna 8 lat. Uwzględniając zatem złożoność materii prawnej i faktycznej, koniecznej do zweryfikowania i oceny w toku postępowania, wskazać należy, że jak wynika z nadesłanych akt sprawy, organ nie załatwił sprawy. Nierozpoznanie zaś przez organ wniosku w terminie określonym w k.p.a., a także sposób działania organu w sprawie, niewątpliwie godzi w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) oraz zasadę zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Przy czym o rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. To na organie ciąży bowiem obowiązek, zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, takiej organizacji czynności podejmowanych w sprawie, aby postępowanie przebiegało szybko i sprawnie. A contrario - nie stanowi działania zgodnego z prawem postępowanie organu, niezmierzające bezpośrednio do jak najszybszego załatwienia sprawy. Brak akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości z powodu ich zalegania w Sądzie nie usprawiedliwia w żaden sposób stanu bezczynności organu. SKO winno bowiem przed przekazaniem akt Sądowi sporządzić akta zastępcze. Ponadto jak wynika z akt sprawy akta własnościowe pozostawały w dyspozycji Kolegium, które do Sądu zostały przekazane w styczniu 2015 r. Podnoszona również w odpowiedzi na skargę okoliczność nieprzedłożenia przez skarżącego na żądanie organu mapy synchronizacyjnej, co uniemożliwia załatwienie sprawy, nie znajduje usprawiedliwienia dla braku działań SKO, które jako organ administracji publicznej zobowiązane jest do podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). Powyższe powoduje, że naruszenie wskazanych uprzednio przepisów postępowania uznać należy za mający charakter rażący. Art. 149 § 2 p.p.s.a. stanowi, że uwzględniając skargę na bezczynność, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Funkcją powyższego przepisu jest niewątpliwie zwalczanie bezczynności i przewlekłości organu w załatwieniu sprawy, lecz nie jest to funkcja jedyna. Przepis ten ponadto ma kompensować, doznaną przez stronę postępowania krzywdę z powodu bezczynności i przewlekłości organu. W okolicznościach niniejszej sprawy, biorąc przede wszystkim pod uwagę upływ prawie 8 lat od daty złożenia wniosku, Sąd uznał, że suma pieniężna w wysokości 1000 zł skłoni organ do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jedocześnie przyznanie wyższej sumy pieniężnej sprawy stanowiłoby zbyt dotkliwą sankcję dla organu. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 i 2 sentencji, na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 jak w punkcie 3 sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.