I SAB/Wa 308/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2012 r. sprawy ze skargi Z. N. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] pochodzącą z nieruchomości ozn. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z dnia 27 czerwca 2012 r. Z. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w sprawie przyznania odszkodowania za część nieruchomości [...], pochodzącej z nieruchomości ozn. hip. nr [...] stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] położoną w W., przy ul. [...], wnosząc o przyznanie odszkodowania za zabraną nieruchomość. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż sprawa wydania przez organ decyzji o przyznanie odszkodowania za nie zwróconą nieruchomość o powierzchni [...] ciągnie się od ponad 6 lat. W tym okresie były wyznaczane przez organ I instancji różne terminy ostatecznego zakończenia sprawy i żaden z nich nie został dotrzymany. Ostatnim postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] Wojewoda [...] wyznaczył organowi I instancji termin trzymiesięczny od dnia otrzymania przedmiotowego postanowienia z uwagi na trudności w zgromadzeniu materiałów dowodowych niezbędnych do dokładnego rozpatrzenia sprawy przyznania odszkodowania na podstawie zebranego materiału dowodowego. Odpowiadając na skargę Prezydent [...] stwierdził, iż nie jest w bezczynności, a samo zażalenie, w obecnym stanie prawnym i faktycznym nieruchomości, nie zasługuje na uwzględnienie. Organ podniósł, iż decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. ustanowiono prawo użytkowania wieczystego do części nieruchomości stanowiącej obecnie dz. ew. nr [...] oraz odmówiono ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do części nieruchomości stanowiącej obecnie dz. ew. nr [...]. Ponadto organ wskazał, że aktualnie prowadzone jest postępowanie w sprawie wniosku o odszkodowanie za część nieruchomości stanowiącą obecnie dz. ew. nr [...], które podjęto postanowieniem Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w wyniku decyzji Wojewody [...] stwierdzającej nabycie przez dawny Powiat [...] prawa własności przedmiotowego gruntu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność organów. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność ma więc na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, a sąd oceniając czy organ pozostaje w bezczynności bierze zaś pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania. Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi. Wyjaśnić należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku z dnia 26 października 1990 r. ponowionego pismem z dnia 29 czerwca 2000 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. Art. 35 § 1 i 2 kpa nakłada na organ obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, natomiast art. 36 § 1 kpa stanowi, że o każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa organ obowiązany jest zawiadomić strony podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu, zgodnie z art. 36 § 2kpa. Zdaniem Sądu organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył postępowania wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. W niniejszej sprawie, po wpłynięciu do organu wniosku Z. N. z dnia 24 kwietnia 2008 r. (data wpływu do organu), po stronie organu powstał wynikający z art. 104 § 1 kpa obowiązek załatwienia sprawy przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej, a sprawa powinna być załatwiona w terminie określonym w art. 35 § 1 i 3 kpa. Organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie zgodnie z przywołanymi przepisami. Jeżeli tego nie czyni, nie załatwia sprawy w terminie, to pozostaje w bezczynności lub też postępowanie prowadzone jest przewlekle. Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Prezydent W. po rozpoznaniu wniosku L. K. z dnia 26 lutego 2008 r. oraz Z. N. z dnia 22 kwietnia 2008 r. w sprawie odszkodowania za zajęty pod drogę grunt o pow. [...] m2 pochodzący z nieruchomości nr hip. [...] położonej przy ul. [...] odmówił przyznania odszkodowania za w/w grunt. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. po rozpoznaniu odwołania Z. N. uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta W. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] Prezydent W. zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie do czasu wydania przez Wojewodę [...] decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez dawny Powiat [...] prawa własności gruntu położonego w W. zajętego pod drogę publiczną gminną – stanowiącego działkę ewidencyjną nr [...], w skład której wchodzi ww. część przedmiotowej nieruchomości. Powyższe postanowienie utrzymano w mocy postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...]. W dniu 30 stycznia 2012 r. po bezskutecznym oczekiwaniu na załatwienie sprawy przez Prezydenta W., Z. N. złożył zażalenie w trybie art. 37 kpa na nie załatwienie sprawy w terminie. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. dodatkowy termin załatwienia sprawy - trzy miesiące od daty doręczenia organowi postanowienia. Powyższe postanowienie wpłynęło do organu pierwszej instancji w dniu 20 marca 2012 r. Jak wynika z akt sprawy, Prezydent W. od wyznaczenia przez Wojewodę [...] w dniu [...] marca 2012 r. dodatkowego terminu 1 miesiąca do załatwienia sprawy - w terminie tym sprawy nie zakończył, a do dnia wniesienia przez skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na bezczynność z dnia 27 czerwca 2012 r. - nie podjął żadnej czynności w sprawie. Oznacza to, że Prezydent W. nie tylko do dnia wniesienia skargi ale i do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie nie rozpoznał wniosku skarżącego z dnia 22 kwietnia 2008 r., a nie załatwiając sprawy przekroczył wskazane terminy załatwienia sprawy przewidziane w kpa, pomimo wyznaczenia dodatkowego terminu przez Wojewodę [...]. Wszystko to wskazuje, że organ pierwszej instancji przez okres ponad 4 lat, tj. od dnia wniesienia wniosku o wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość – do dnia wniesienia skargi na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie tj. do dnia 27 czerwca 2012 r., czynności podejmował niezwykle opieszale, a czynności te jedynie pozorowały pracę organu. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Prezydent W. naruszył w szczególności podstawowe zasady postępowania administracyjnego określone w art. 7, 8, 9, 12 kpa, jak również terminy załatwiania spraw administracyjnych określone w art. 35 oraz 36 kpa. Oznacza to, że Prezydent W. pozostawał w bezczynności, bowiem nie podjął żadnych konkretnych, realnych i skutecznych prób zakończenia postępowania w sprawie, i zignorował wszelkie terminy załatwienia sprawy. Zdaniem Sądu stwierdzenie organu zawarte w odpowiedzi na skargę, że "nie jest w bezczynności, a samo zażalenie, w obecnym stanie prawnym i faktycznym nieruchomości, nie zasługuje na uwzględnienie" - nie usprawiedliwia przewlekłego prowadzenia sprawy przez organ, bowiem art. 35 § 3 kpa stanowi jednoznacznie, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego (niniejsza sprawa tego bez wątpienia wymaga) powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. nosi cechy rażącego naruszenia prawa, a w szczególności podstawowych zasad postępowania wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, jak również art. 35 oraz art. 36 kpa, bowiem organ nie wykazywał aktywności zmierzającej do załatwienia sprawy w formie procesowej, co wynikało wyłącznie i bezpośrednio z jego nie działania i opieszałości. Również wyznaczenie przez Wojewodę [...] dodatkowego terminu załatwienia sprawy nie zmusiło Prezydenta do podjęcia działań skutkujących wydaniem decyzji co do istoty sprawy. Z tych względów, zdaniem Sądu, postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem prawa, z uwagi na niepodjęcie żadnych, konkretnych, realnych i skutecznych prób zakończenia postępowania w sprawie i zignorowanie wszelkich terminów załatwienia sprawy. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.