I SAB/Wa 309/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2016 r. sprawy ze skargi P. K., A. C., L. C., T. S., M. W., J. W., P. K. i R. W. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] września 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 1975 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] października 1975 r. nr [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Minister Infrastruktury i Budownictwa dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa solidarnie na rzecz skarżących P. K., A. C., L. C., T. S., M. W., J. W., P. K. i R. W. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 2 marca 2016 r. A. C, L. C., T.S., M. W., J. W., P. K., P. K. i R.W. – reprezentowana przez radcę prawnego M. A. - wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa przy rozpatrywaniu ich wniosku z [...] września 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta W. z [...] grudnia 1975 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] października 1975 r. nr [...] o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...]. Skarżący zarzucili organowi, że przy procedowaniu sprawy nie dochował terminu jej załatwienia wskazanego w art. 35 § 3 k.p.a. i naruszył podstawowe zasady postępowania określone w art. 12 i 8 k.p.a. W związku z czym wnosili o zobowiązanie Ministra do zakończenia postępowania w terminie miesięcznym od daty zwrotu akt do organu wraz z prawomocnym wyrokiem oraz stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ich zdaniem czas jaki upłynął od momentu złożenia wniosku do dnia wniesienia skargi był wystarczający dla zgromadzenia w sprawie materiału dowodowego, wszechstronne jego rozważenie oraz wydania decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że pismami z 9 października 2015 r., 18 lutego 2016 r. oraz 23 marca 2016 r. – skierowanymi do wiadomości skarżących – występowało o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości, które do chwili obecnej nie wpłynęły do Ministerstwa. Zwracał uwagę, że skarżący składając wniosek także nie przedłożyli jakichkolwiek dokumentów, w tym kopii kwestionowanych decyzji czy postanowień spadkowych lub aktów notarialnych potwierdzających następstwo prawne po właścicielach nieruchomości, za którą dochodzono odszkodowania. Podnosił także argument o znacznej ilości spraw dotyczących gruntów warszawskich zawisłych przed Ministrem, ich stopniu skomplikowania, a także kłopotów kadrowych Ministerstwa. Podkreślał również, iż nie bez wpływu na przedłużanie postepowań miała reorganizacja organów centralnych mająca miejsce w listopadzie 2015 r., a także konieczność rozpoznawania ich według kolejności wpływu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna, gdyż Minister Infrastruktury i Budownictwa do dnia wydania wyroku pozostaje w stanie bezczynności. Ta bowiem ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić w myśl art. 35 § 3 k.p.a. nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Przy czym, co należy podkreślić, tylko dopełnienie tego obowiązku niezwłocznie po bezskutecznym upływie terminu określonego w przywołanym wyżej art. 35 § 3 k.p.a. może uwolnić organ od zarzutu bezczynności (oczywiście o ile w dacie orzekania przez Sąd ten dodatkowy termin jeszcze nie ekspirował). Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy że Minister Infrastruktury i Budownictwa (uprzednio Minister Infrastruktury i Rozwoju) przy rozpoznawaniu sprawy wywołanej wnioskiem skarżących z [...] września 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta W. z [...] grudnia 1975 r. i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] października 1975 r., podjętych w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o odszkodowanie za utraconą nieruchomość [...], pozostaje w stanie bezczynności. Wniosek ów, wpłynął bowiem do organu 2 października 2015 r. (co wynika z prezenty Kancelarii Głównej umieszczonej na wniosku – k. 7 akt administracyjnych) Od ww. daty rozpoczął zatem bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W tym stanie rzeczy termin, w którym postępowanie to winno ulec co do zasady zakończeniu upłynął w dniu 2 grudnia 2015 r.. Tymczasem do chwili obecnej sprawa oceny legalności ww. decyzji nie została załatwiona. Organ w niniejszej sprawie nie dopełnił także obowiązku z art. 36 § 1 k.p.a. i nie poinformował bezpośrednio po upływie ww. terminu o przyczynach zwłoki i nowym terminie zakończenia postępowania. Uczynił to bowiem dopiero przy piśmie z 23 marca 2016 r. (k. 15 akt administracyjnych). To zaś implikowało po stronie Sądu obowiązek wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie, potwierdzenia stanu bezczynności, a także oceny jej charakteru. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy Sąd miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Z tego względu, zdaniem Sądu, rozsądnym i realnym terminem w jakim jest to możliwe – a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględnione jest konieczność pozyskania przez organ nadzoru akt własnościowych dotyczących nieruchomości objętej decyzjami z 1975 r. i złożoność materii w której będzie on orzekał – jest termin czterech miesięcy, którego bieg rozpocznie się, stosownie do art. 286 § 2 p.p.s.a., od zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem, a nie jak żądali tego skarżący termin miesięczny. Przechodząc zaś do oceny charakteru zaistniałej zwłoki w załatwieniu sprawy stwierdzić należy, że nie była ona efektem rażącego naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Z takim bowiem charakterem bezczynności mamy do czynienie wówczas, gdy w zwłoce organów czynnikiem determinującym jej powstanie jest swoista "zła wola" organu, a więc celowe i intencjonalnego działania ukierunkowanego na odsunięcie w czasie załatwienia sprawy, mimo braku obiektywnie weryfikowalnych przeszkód uniemożliwiających zakończenie postępowania. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie jednak nie zaistniała. Przede wszystkim nie sposób nie dostrzec, że zasadnicza przyczyna zwłoki w rozpoznaniu wniosku skarżących jest wynikiem trudności z pozyskaniem archiwalnych akt własnościowych nieruchomości, o które Minister trzykrotnie bezskutecznie zwracał się do organów mogących nimi dysponować, tj. Prezydenta W. i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (vide pisma z 18 października 2015 r., 18 lutego 2016 r. i 23 marca 2016 r., k. 8, 11 i 16 akt administracyjnych). Oczywistym zaś jest, że bez dostępu do kompletnych akt sprawy zakończonej decyzją Prezydenta W. z [...] grudnia 1975 r. weryfikacja jej legalności była niemożliwa. Godzi się również zauważyć, że składając wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji sami inicjatorzy postępowania – jak zwracał uwagę Minister w odpowiedzi na skargę - nie przedłożyli ani odpisów kwestionowanych decyzji, ani dokumentów niezbędnych do weryfikacji legitymacji procesowej wnoszących podanie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie jej art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art.205 § 2 powołanej ustawy.