I SAB/Wa 309/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. P. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego 1. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. dopuściło się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego B. P. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. B. P. pismem z [...] marca 2017 r. (dalej jako "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] stycznia 1960 r. nr [...] odmawiającego przyznania J. R. i innym prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul.[...], nr hip.[...], rej. hip.[...]. W uzasadnieniu skargi wskazał, że z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia wystąpił pismem z [...] lipca 2015 r. W toku postępowania organ występował do różnych jednostek o nadesłanie akt niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy. Następnie pismem z [...] czerwca 2016 r. poinformował strony o możliwości zapoznania się z dokumentacją zgromadzoną w sprawie, jednak nie wskazał terminu jej załatwienia. Mimo upływu kolejnych miesięcy organ nie zakończył sprawy przez wydanie decyzji. W tej sytuacji skarżący pismem z [...] lutego 2017 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez rozpoznanie wniosku, a następnie wniósł do Sądu skargę żądając stwierdzenia, że postępowanie prowadzone jest w sposób przewlekły, a przewlekłość ta nosi znamiona rażącego naruszenia prawa; zobowiązania organu do wydania decyzji w terminie 14 dni oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] zawieszono postępowanie administracyjne. Przedłużenie postępowania spowodowane było natomiast koniecznością ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również dużym wpływem spraw z zakresu opieki społecznej, co spowodowało znacznie większe obciążenie sprawozdawców i przedłużenie rozpoznania spraw w ich referatach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosownie natomiast do art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257), powoływanej dalej jako "K.p.a.", wynika z kolei obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej oraz przewlekłością prowadzonego postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu, czy przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Celem jej jest zatem zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. W niniejszej sprawie, w związku z wydaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowienia z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania do czasu ustalenia następstwa prawnego po T. i K. małż. H. - orzekanie o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia stało się bezprzedmiotowe. Zawieszenie postępowania w sprawie rozpoznania wniosku z [...] lipca 2015 r. powoduje bowiem, że brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy na podstawie art. art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Postanowienie organu z [...] kwietnia 2017 r. stanowi akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego, po wyczerpaniu przez stronę administracyjnego toku instancji. Inaczej mówiąc, Sąd w ramach oceny skargi na bezczynność organu, czy przewlekłe prowadzenie postępowania, nie jest uprawniony do kontroli postanowienia organu pierwszej instancji o zawieszeniu postępowania. Z tych też względów, Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu w sprawie (pkt 2 wyroku). Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a P.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). O rażącym naruszeniu prawa można natomiast mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Analizując zebrany materiał dowodowy Sąd stwierdził, że tempo prac organu w niniejszej sprawie uzasadnia stwierdzenie przewlekłości w działaniach organu, która ma charakter rażący. Z akt wynika bowiem, że organ prowadził postępowanie w sposób opieszały i nieefektywny (jego działania ograniczyły się do zgromadzenia akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości, które wpłynęły do organu w dniu [...] października 2015 r., wystosowania dwóch pism do stron postępowania – pisma z [...] stycznia 2016 r. i z [...] czerwca 2016 r. oraz dwóch pism do Urzędu [...] – pismo z [...] stycznia 2016 r. i [...] maja 2016 r.), co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin załatwienia sprawy. W długich odstępach czasu nie podejmowano czynności merytorycznych, natomiast od [...] czerwca 2016 r. nie podjęto już żadnej czynności w sprawie, po czym w dniu [...] kwietnia 2017 r. postępowanie administracyjne zawieszono. Zdaniem Sądu, takie postępowanie organu stoi sprzeczności z zasadą szybkości postępowania nakazującej organom administracji działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 K.p.a.), jak również narusza zawarte w art. 7 i art. 8 K.p.a. zasady stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. W pkt 2 wyroku orzeczono na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł, wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a.