I SAB/Wa 31/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. C. na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w przedmiocie skreślenia K. C. z listy uczniów postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskiem z dnia 18 sierpnia 2010 r., uzupełnionym wnioskiem z dnia 27 września 2010 r. M. C. wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego przedmiocie skreślenia K. z listy uczniów. W niniejszej sprawie prawomocnym postanowieniem z dnia 23 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. C. Wniosek o przyznanie prawa pomocy wniesiony zaś został w związku z zażaleniem jakie M. C. wniosła na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2009 r. o odmowie sprostowania uzasadnienia postanowienia tego sądu z dnia 23 kwietnia 2009 r. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że znajduje się w ciężkiej sytuacji bytowej, gdyż ponosiła wraz z rodziną znaczne straty na skutek wielu czynów niedozwolonych, wadliwych rozstrzygnięć, zaniechań i nadużyć służbowych. Skarżąca prowadzi obecnie wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz pełnoletnią córką - E. Według informacji podawanych przez M. C., jedynym źródłem utrzymania rodziny są dochody jej córki w kwocie ok. [...] złotych miesięcznie, uzyskiwane na podstawie wykonywanej przez nią umowy o dzieło. Skarżąca i jej mąż nie wykonują natomiast pracy zarobkowej (skarżąca zawiesiła prowadzoną działalność gospodarczą, a jej mąż jest w trakcie jej likwidacji). Postanowieniem z dnia 30 listopada 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Od postanowienia tego, w terminie przewidzianym w art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a") M. C. wniosła sprzeciw, wskazując na posiadane zadłużenie i brak perspektyw na poprawę sytuacji materialnej rodziny. W tym stanie rzeczy celem zbadania i oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącej, pismem z dnia 25 lutego 2011 r. Sąd wezwał ją, w trybie art. 255 p.p.s.a., do przedłożenia należących do niej i pozostałych członków wspólnego gospodarstwa domowego wyciągów z rachunków bankowych, a także wyjaśnienia czy skarżąca wraz z mężem zarejestrowani są jako osoby bezrobotne, a jeśli tak do przedłożenia stosownych zaświadczeń. W odpowiedzi na powyższe wezwanie M.C. przedłożyła wyciąg z rachunku bankowego córki za okresu od 29 grudnia 2010 r. do 28 lutego 2011 r., kopię ugody zawartej pomiędzy [...] Spółdzielnią Mieszkaniową i skarżącą, w ramach której rozłożona została na raty kwota [...] złotych na jaką skarżąca zadłużona była w tejże spółdzielni, kopię faktury ze energię elektryczną (na kwotę [...] złotych) oraz kopię wydruku zawierającego wskazanie co do wysokości należnych miesięcznych opłat mieszkaniowych ([...] złotych). Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że ani ona ani jej mąż nie są zarejestrowani w urzędzie dla bezrobotnych, a córka nie posiada innych rachunków bankowych, poza rachunkiem z którego wyciąg został nadesłany (posiada wyłącznie karty kredytowe, czyli wierzytelności wobec banku). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie taka sytuacja ma miejsce. Na wstępie podnieść należy, że instytucja prawa pomocy przewidziana przepisami wyżej wymienionej ustawy, stanowi formę pomocy państwa skierowaną do osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Jest więc ona co do zasady adresowana do osób ubogich i stanowi wyłom od wynikającej z art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowego związanego ze swoim udziałem w sprawie. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym (o taki zakres prawa pomocy wnioskuje skarżąca), stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a., obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje – gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje na to posłużenie się przez ustawodawcę w zwrotem "wykaże". Wnioskodawca zatem jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. Oznacza to obowiązek przedłożenia przez wnioskującego o przyznanie prawa pomocy pełnej i opartej na prawdzie informacji o jego sytuacji ekonomicznej, dla której oceny istotne są także okoliczności dotyczące dochodów oraz środków finansowych posiadanych przez członków rodziny wnioskodawcy, tworzących z nim wspólne gospodarstwo domowe (w niniejszej sprawie są to mąż i córka skarżącej). Tymczasem w badanej sprawie M. C. składając wniosek z dnia 18 sierpnia 2010 r., jak również w toku prowadzonego postępowania, nie przedstawiła pełnej informacji pozwalającej na ocenę jej rzeczywistej sytuacji materialnej, w tym nie przedstawiła tak istotnych z tego punktu widzenia dokumentów jak wyciągi z wszystkich posiadanych przez członków rodziny rachunków bankowych, mimo, że do ich przedłożenia zobowiązana została wezwaniem Sądu z dnia 25 lutego 2011 r. Nie przedłożyła również informacji dotyczących własnych rachunków (o ile takie posiada). Złożone zaś przez nią oświadczenie, iż prowadząca z nią wspólne gospodarstwo córka posiada wyłącznie jeden rachunek bankowy, nie może być uznane za przekonujące, gdyż stoi ono w sprzeczności z treścią informacji wynikających z historii operacji bankowych wykonywanych na rzekomo jedynym koncie córki. Jak wynika z danych zawartych w wyciągu z tego konta, zasilane jest ono bowiem nie tylko uzyskiwanym przez E. C. wynagrodzeniem, ale także cyklicznymi wpłatami realizowanymi z innego jej własnego rachunku (vide przelewy z dnia: 25, 28 i 31.01.2011 r. oraz z dnia 2 i 11.02.2011 r. ). Skoro zatem skarżąca nie przedłożyła wszystkich żądanych przez Sąd dokumentów, pozwalających na ustalenie realnych dochodów oraz zasobów finansowych posiadanych przez członków wspólnego gospodarstwa domowego, to nie ma usprawiedliwionych podstaw do uznania, że poniesienie przez nią choćby części należnych w sprawie kosztów (obejmujących obecnie wyłącznie wpis od zażalenia w kwocie 100,00 złotych) stanowić może zagrożenie dla ekonomicznego bytu rodziny. Oceny tej nie mogą zmienić przedstawiane przez stronę konieczne wydatki (obejmujące opłaty mieszkaniowe, opłaty za energii elektrycznej czy spłatę zadłużenia). Niedysponując bowiem rzetelną informacją o dochodach wspólnego gospodarstwa domowego, nie można stwierdzić by wydatki te stanowiły na tyle istotną część domowego budżetu, że uniemożliwiają one stronie partycypowanie w kosztach prowadzonego postępowania sądowego. To zaś wyklucza możliwość przyznania stronie prawa pomocy z uwagi na niewykazanie przez nią zaistnienia w sprawie przesłanki, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.