I SAB/Wa 310/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Jolanta Dargas Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2013 r. sprawy ze skargi J. P., J. S., M. S. i E. R. na bezczynność Prezydenta miasta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta miasta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. jako "[...]" hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta miasta W. na rzecz skarżących J. P., J. S., M. S. i E. R. solidarnie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 28 maja 2013 r. J. P., J. S., M. S. i E. R. reprezentowani przez adwokata R. N. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta miasta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną jako "[...], na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 z późn. zm.). W swej skardze wnieśli o: 1) zobowiązanie Prezydenta miasta W. do merytorycznego rozpoznania wniosku o odszkodowania za ww. nieruchomość w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2) stwierdzenie na podstawie art. 149 P.p.s.a rażącego naruszenia prawa przy wykonywaniu władzy publicznej polegające na nieuzasadnionym, przedłużającym się pozostawaniu organu w bezczynności i przewlekłym prowadzeniu postępowania administracyjnego; 3) zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z art. 200 P.p.s.a.; 4) uwzględnienie skargi w całości przez Prezydenta miasta W. i na zasadzie art. 54 § 3 P.p.s.a oraz na podstawie art. 104 i następne k.p.a. niezwłoczne zakończenie sprawy w formie ostatecznej decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących wskazał, iż z udostępnionych mu przez jego mocodawców dokumentów wynika, iż powyższe postępowanie toczy się co najmniej od 2001 r., kiedy organem kompetentnym i właściwym do rozpoznawania wniosków złożonych w trybie art. 215 § 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami był Starosta Powiatu [...]. Z akt sprawy wynika także, iż ostatnie pismo w sprawie skierowane bezpośrednio do stron prowadzonego postępowania odszkodowawczego datowane było na dzień [...] lutego 2002 r.. Pełnomocnik podniósł także, iż pismem z dnia [...] maja 2012 r., skorygowanym pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. zgłosił swój udziału w sprawie jako pełnomocnik skarżących w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Jednocześnie zwrócił się do Prezydenta miasta W. o udzielenie informacji, na jakim etapie znajduje się prowadzone postępowania odszkodowawcze oraz o wskazanie przewidywanego terminu wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Pełnomocnik wskazał także, iż pismo to pozostało bez odpowiedzi, a w dniu [...] czerwca 2012 r. otrzymał jedynie do wiadomości prośbę skierowaną do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] o przekazanie akt własnościowych nieruchomości, które to akta zostały przesłane do dawnego Starostwa Powiatu [...] w dniu 24 czerwca 2004 r. Pełnomocnik skarżących wskazał także, iż w dniu [...] października 2012 r. skarżący złożyli do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Wojewoda dwukrotnie zwracał się do Prezydenta miasta W. o nadesłanie dokumentów dotyczących niniejszego postępowania. W międzyczasie pełnomocnik skarżących został poinformowany pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. przez Prezydenta miasta W., iż decyzja w niniejszej sprawie zostanie wydana do dnia [...] kwietnia 2013 r. Monitem z dnia [...] stycznia 2013 r. skarżący wystąpili z prośbą do Wojewody [...] o niezwłoczne wydanie rozstrzygnięcia dotyczącego ich zażalenia. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. uznał wniesione przez skarżących zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi miasta W. termin na wydanie stosownego rozstrzygnięcia do dnia [...] kwietnia 2013 r. oraz zarządził wyjaśnień przyczyn niezałatwienia sprawy. Pełnomocnik skarżących w skardze podniósł także, iż do dnia złożenia niniejszej skargi Prezydent nadal nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie i nie wydał decyzji merytorycznej. Nie powiadomił również o przyczynach milczenia i nieuzasadnionej zwłoki w załatwieniu sprawy. Wobec powyższego zdaniem pełnomocnika skarżących mając na uwadze dotychczasowy tok prowadzonego postępowania i czynności podjęte przez organ, termin do jej załatwienia został już znacznie przekroczony, nawet jeśliby przyjąć, iż sprawa ma charakter szczególnie skomplikowany. W związku z tym Prezydent naruszył treść art. 35 k.p.a. w związku z art. 12 k.p.a. Ponadto organ naruszył również art. 36 k.p.a. nie informując skarżących o przyczynach nie załatwienia ich wniosku w terminie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, przedstawiając dotychczasowy tok prowadzonego postępowania administracyjnego, zainicjowanego wnioskiem skarżących. Ponadto wskazał, iż pełnomocnik skarżących pismem z dnia [...] lipca 2013 r. został poinformowany o aktualnym stanie sprawy oraz o tym, iż przewidywany termin zakończenia postępowania to 31 październik 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność organów. W ocenie Sądu złożona skarga na bezczynność Prezydenta miasta W. jest w pełni uzasadniona. Podkreślić bowiem należy, że zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie natomiast do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma bowiem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd w niniejszym składzie doszedł do wniosku, iż Prezydent miasta W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślić bowiem należy, że z analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika, iż wniosek J. S. o przyznanie odszkodowania za nieruchomośc położoną w W. przy ul. [...], oznaczonej jako "[...] wpłynął do Starosty Powiatu [...] w dniu [...] stycznia 2001 r. Z akt sprawy wynika również, iż Starosta Powiatu [...] pismem z dnia [...] lutego 2001 r. zwrócił się do Urzędu [...] o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości, które ostatecznie otrzymał przy piśmie z dnia [...] marca 2001 r. Następnie Starosta pismem z dnia [...] października 2001 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego dla [...] o nadesłanie szczegółowego zaświadczenia z czterech działów księgi wieczystej nieruchomości objętej wnioskiem. Następnie Starosta pismem z dnia [...] lutego 2002 r. zwrócił się do [...] Urzędu Wojewódzkiego w W. z zapytaniem, czy w ich rejestrze wniosków dekretowych istnieje zapis o złożeniu w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Pismem z tej samej daty poinformowano strony postępowania, iż do rozpatrzenia wniosku niezbędne jest jeszcze uzupełnienie materiału dowodowego. Z akt administracyjnych sprawy wynika również, iż od dnia [...] lutego 2002 r., kiedy to organ ostatni raz poinformował strony postępowania o potrzebie uzupełnienia materiału dowodowego sprawy, aż do dnia [...] maja 2012 r., kiedy to zgłosił swój udział w postępowaniu profesjonalny pełnomocnik skarżących nie podejmowano żadnych czynności zmierzających do załatwienia wniosku z 2001 r. W piśmie tym pełnomocnik skarżących wniósł o zwrot nieruchomości, jednakże skorygował swój wniosek pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. zaznaczając, iż skarżący wnoszą o przyznanie odszkodowania za przejętą nieruchomość, zaznaczając przy tym, iż w tym przedmiocie było już wszczęte postępowanie administracyjne z ich wniosku. Na pismo pełnomocnika skarżących organ nie udzielił żadnych informacji o stanie sprawy, dlatego też skarżący w dniu [...] października 2012 r. złożyli zażalenie do Wojewody na niezałatwienie sprawy w terminie. Dopiero po ustaleniu przez Prezydenta, gdzie znajdują się akta własnościowe przedmiotowej nieruchomości, pismami z dnia [...] stycznia 2013 r. organ podjął czynności zmierzające do uzupełnienia materiału dowodowego sprawy. Ponadto pismem z tej samej daty, Prezydent pierwszy raz w sprawie poinformował pełnomocnika skarżących o przyczynach nierozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania oraz na podstawie art. 36 k.p.a. wskazał termin załatwienia sprawy do dnia [...] kwietnia 2013 r. Pismem z tej samej daty Prezydent przesłał akta do Wojewody w związku ze złożonym zażaleniem oraz przedstawił wyjaśnienia o stanie sprawy. Następnie Wojewoda postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. uznał zażalenie skarżących za zasadne, również wskazując termin na załatwienie sprawy przez Prezydenta do dnia [...] kwietnia 2013 r. oraz zarządził wyjaśnienie przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie. Organ terminu wskazanego przez siebie pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. oraz terminu wyznaczonego mu przez Wojewodę również nie dotrzymał. Odnosząc się do przedstawionego powyżej przebiegu prowadzonego postępowania Sąd nie ma żadnych wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu Prezydent miasta W. uchybił powołanym wyżej przepisom k.p.a. Nie można też przyjąć, że wskazany organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz że na bieżąco interesował się sprawą. Od końca lutego 2002 r. organ właściwie zaprzestał dokonywania jakichkolwiek czynności w sprawie i stan taki trwał, aż do zgłoszenia swojego udziału w sprawie pełnomocnika skarżących pismem z dnia [...] maja 2012 r.. Zaznaczyć też trzeba, iż dla Prezydenta monit pełnomocnika skarżących o niezałatwieniu ich wniosku z 2001 r. pismem z dnia [...] maja 2013 r., skorygowanym pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. nie było również wystarczającym powodem do poinformowania stron o stanie sprawy i przyczynach niezałatwienia wniosków zgodnie z treścią art. 36 k.p.a.. Od złożenia wniosku upłynęło już kilkanaście lat, a sprawa nadal nie została zakończona. Pierwszą informację skarżący uzyskali pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. to jest już po złożeniu przez nich zażalenia do Wojewody, co powoduje refleksję, że organ nie traktuje sprawy jako pilnej i nie podejmuje wzmożonych starań w celu jej zakończenia. Tym samym przedstawione powyżej okoliczności uzasadniają uwzględnienie skargi na bezczynność Prezydenta miasta W., gdyż w rozpoznawanej sprawie Prezydent z nieuzasadnionych powodów nie rozpatrzył wniosku skarżących, czym naruszył postanowienia art. 35 § 1 i 3 k.p.a. i korespondujący z nim art.12 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 36 § 1 k.p.a. Wobec tego mając na uwadze dotychczasowy tok prowadzonego postępowania i czynności podjęte przez organ, termin do jej załatwienia – nawet jeśliby przyjąć, iż sprawa ma szczególnie skomplikowany charakter – został już znacznie przekroczony. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a uznał, że wyznaczony dwumiesięczny termin do wydania decyzji będzie adekwatny do czasu zakreślonego terminami wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego, niezbędnego do wszechstronnej i rzetelnej oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i załatwienia sprawy. Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za uznaniem takim przemawia, zdaniem Sądu, przede wszystkim długotrwałość postępowania. W niniejszej sprawie organ prowadzi sprawę około 12 lat. Nie uzasadnia przy tym, dlaczego tak naprawdę sprawa trwa tak długo i co uczynił, aby przyspieszyć jej zakończenie, czym rażąco naruszył przepis art. 35 k.p.a. i 12 k.p.a. Nie dochował również obowiązku zawiadamiania stron o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie załatwienia sprawy, czym z kolei rażąco naruszył przepis art. 36 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.