I SAB/Wa 310/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 20 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A.K. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie postępowania odwoławczego postanawia: 1. przyznać prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w W.; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2017 r., sygn. I SAB/Wa 310/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 220 § 3 i art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), dalej: p.p.s.a., odrzucił skargę A.K. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie postępowania odwoławczego oraz zwrócił skarżącemu kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący wezwany do uiszczenia wpisu od skargi na mocy wezwania w tym przedmiocie doręczonego mu w dniu 13 lipca 2017 r., wymagany wpis uiścił w dniu 21 lipca 2017 r., a więc z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności procesowej, który upłynął w dniu 20 lipca 2017 r. W ustawowym terminie pełnomocnik skarżącego – D. K. - wniosła zażalenie na ww. postanowienie o odrzuceniu skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, w uzasadnieniu którego wskazała, że doszło do pomylenia się przez nią w obliczeniach terminu do wniesienia wpisu. Jednocześnie z dokonaniem ww. czynności procesowych skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Do wniosku załączył kopię postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2017 r. o przyznaniu mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego w postępowaniu w sprawie wszczętej jego skargą na bezczynność Ministra Infrastruktury, prowadzonej pod sygn. I SAB/Wa 1498/16, w której wyrokiem z dnia 10 stycznia 2017 r. Sąd I instancji skargę tę oddalił. Wezwany następnie do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu tego wniosku skarżący skorygował zakres wniosku o prawo pomocy wskazując, że obejmuje on również żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku A.K. podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz pełnoletnią córką, a dochody członków jego rodziny kształtują się następująco: skarżący osiąga dochód z emerytury w wysokości [...] oraz wynagrodzenia za pracę w wysokości [...], jego żona z tytułu emerytury – [...], zaś córka nie osiąga dochodów. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącego wynosi [...]. Wnioskodawca wyjaśnił ponadto, że posiada zobowiązanie z tytułu kredytu - rata [...] i ponosi stałe wydatki na utrzymanie obejmujące: czynsz w wysokości [...], podatek od nieruchomości w wysokości [...], opłaty za energię elektryczną (mieszkania i działki) w wysokości [...], leczenie – [...], wydatki na żywność – [...]. Do akt sprawy skarżący złożył m.in. kopie dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów (k.85), a także dokumentację medyczną wskazującą na stan zdrowia wymagający ponoszenia wskazanych we wniosku wydatków. Oświadczenie wnioskodawcy o majątku i dochodach obejmuje ponadto informację, że skarżący jest właścicielem mieszkania o pow. [...] oraz nieruchomości o pow. [...] i wartości [...], obciążonej roszczeniami spółki S. Sp. z o.o. Skarżący podał również, że jego córka jest właścicielką mieszkania o pow. [...] i wartości [...], obciążonego roszczeniami banku. Z pisma skarżącego z dnia [...] września 2017 r. wynika ponadto, że posiada on mieszkanie w stanie deweloperskim o pow. [...] i wartości [...], które wystawione jest na sprzedaż w cenie [...]. Nieruchomość ta, jak wyjaśnił, stanowi przedmiot sporu pomiędzy skarżącym a spółką S. Sp. z o.o., w związku z czym jej hipoteki nie można obciążać żadnymi kredytami. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Wniosek A.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługuje na uwzględnienie. Brak podstaw do uwzględnienia wniosku o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w całości bądź w części stwierdzony został po dokonaniu oceny tego wniosku na podstawie złożonych w nim oświadczeń oraz z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie wiążą się z udziałem wnioskodawcy w postępowaniu sądowadministracyjnym. Należy zauważyć, że na obecnym etapie postępowania na skarżącym nie ciąży obowiązek poniesienia żadnych kosztów sądowych, gdyż zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi wydane na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, wolne jest od wpisu (art. 220 § 4 p.p.s.a.). Konieczność ponownego uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł w związku ze złożonym wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, wynikająca z dyspozycji art. 87 § 4 p.p.s.a., nie uzasadnia zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych na przyszłość, skoro z akt sprawy wynika, że koszty sądowe w wysokości 100 zł skarżący w dotychczasowym postępowaniu uiścił ze środków pochodzących z dochodów bieżących. Wydatek ten, jak przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 1 sierpnia 2017 r. sygn. I SAB/Wa 1498/16 w odniesieniu do sytuacji finansowej strony tożsamej z sytuacją aktualnie ocenianą, znajduje się w zasięgu możliwości finansowych wnioskodawcy. Nie można przyjąć ponadto, że skarżący wykazał również, iż w przyszłości, jeśli zaktualizuje się obowiązek uiszczenia innych niż wpis od skargi kosztów sądowych, które w niniejszej sprawie każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł, kosztów tych wnioskodawca, dysponujący miesięcznym dochodem w wysokości [...] nie jest w stanie ponieść samodzielnie. Nie jest bowiem wykluczone, że wobec wystawienia części majątku skarżącego na sprzedaż (mieszkanie o pow. [...]) źródło pokrycia tych przyszłych, potencjalnych wydatków skarżący będzie mógł odnaleźć w środkach uzyskanych ze sprzedaży mieszkania. Odnosząc się zaś do wniosku o przyznanie praw pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu (rady prawnego) należało wskazać, że na obecnym postępowania skuteczność formalnoprawna działania strony w postępowaniu sądowym nie zależy od podejmowania czynności procesowych przez skarżącego przy pomocy profesjonalnego pełnomocnika - radcy prawnego. Niemniej referendarz sądowy za zasadne uznał odwołać się do stanowiska orzeczniczego wskazującego, że biorąc pod uwagę treść art. 200 p.p.s.a. (zwrot od organu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw w wypadku uwzględnienia skargi) w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (zaliczenie do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika wynagrodzenia i wydatków jednego pełnomocnika) można postawić tezę, że w sprawach sądowoadministracyjnych ustawodawca uznał ustanowienie jednego profesjonalnego pełnomocnika za generujące koszt postępowania niezbędny do celowego dochodzenia praw i to bez względu na stopień skomplikowania sprawy. W związku z powyższym Sąd może w oparciu o przywołane przepisy oceniać celowość wydatków pełnomocnika, ale nie celowość jego ustanowienia (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2008 r., I FZ 431/08). Rozstrzygnięcie o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu nie może być uzależnione od wysokości przewidywanych kosztów ponoszonych przez Skarb Państwa czy też od oceny sądu o potrzebie udziału takiego pełnomocnika, gdyż ustawodawca nie uzależnił przyznania prawa pomocy od spełnienia tego kryterium (por. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2015 r., II GZ 154/15 oraz H. Knysiak – Molczyk, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 246, Lex Omega). W postępowaniu przed sądem administracyjnym nie obowiązuje bowiem reguła tożsama z przyjętą w art. 117 § 5 k.p.c, zgodnie z którą sąd uwzględni wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie uzna za potrzebny. W związku z powyższym, po dokonaniu merytorycznej oceny wniosku o prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego przez pryzmat przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. referendarz sądowy stwierdza, że wniosek ten zasługuje na uwzględnienie. Za wykazane przez stronę uznać należało, iż bieżące dochody skarżącego służą w całości na pokrycie wydatków koniecznych członków jego gospodarstwa domowego, obejmującego ciężko chorą żonę wnioskodawcy, a brak oszczędności oraz majątku mogącego zapewnić obecnie stronie realne środki na pokrycie wydatków radcy prawnego ustanowionego z wyboru, wynikający ze skomplikowanego stanu prawnego posiadanych przez stronę nieruchomości, uniemożliwia ich wykorzystanie jako źródła pokrycia kosztów działania pełnomocnika procesowego. Dodatkowo referendarz sądowy uwzględnił z urzędu, iż w innych postępowaniach prowadzonych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie skarżący korzysta z prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu (sprawy prowadzone pod sygnaturą: I SAB/Wa 1498/16 oraz I SA/Wa 1956/16) przyznanego mu w oparciu o dokonaną ocenę sytuacji majątkowej skarżącego odpowiadającej sytuacji przedstawionej przez stronę w rozpoznawanym wniosku o prawo pomocy. Referendarz sądowy nie dostrzegł zarazem okoliczności, które nakazywałby przyjąć, że dokonana w ww. sprawach w podobnym stanie faktycznym ocena możliwości finansowych skarżącego, w niniejszym postępowaniu nie może zostać podzielona. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.